Bims Duvar Teknik Şartnamesi 2026:
Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri
Mimar ve Mühendisler İçin Ön Söz
Bims blok, Türkiye'de en yaygın kullanılan iç bölme ve dış duvar malzemelerinden biridir. Hafifliği, işlenebilirliği ve ısıl yalıtım performansı nedeniyle tercih edilen bu malzeme, sahada çoğunlukla "kolayca yapılır" algısıyla denetimsiz bırakılır. Oysa ıslak bims üzerine sürülen harç tutunamaz; hatılsız yükseltilen bims duvarlar depremde levha gibi devrilir; betonarme kolonla bağlantısız duvarlar birkaç yılda köşelerinden çatlayarak ayrılır; ve doğrudan kapı üstüne dayanan bims, yük altında kırılır. Bu şartname, TS 2823, TS EN 771-3, TS EN 998-2 ve TS EN 1996-1-1 çerçevesinde, sahada gerçekten yaşanan hataları belgeler.
Şartname İçindekiler
- Genel Standartlar
- 1. Bims Blok Sınıfı ve Malzeme Kabulü
- 2. Depolama ve Islak Blok Yasağı
- 3. Harç Seçimi: İnce Derz mi, Klasik Harç mı?
- 4. Şaşırtmalı Örgü ve Derz Kalınlığı
- 5. Betonarme Çerçeveyle Ankraj Bağlantısı
- 6. 220 cm Hatıl Zorunluluğu
- 7. Kapı-Pencere Üzeri Lintel Zorunluluğu
- 8. Kolon-Bims Birleşimi ve Büzülme Çatlağı
- 9. Uzun Duvarlarda Dilatasyon Derzi
- 10. Elektrik ve Tesisat Kanallarının Frezlenmesi
- 11. Sıva Öncesi Yüzey Hazırlığı
- 12. İnşaat Sürecinde Yağış ve Nem Koruması
- 13. Hata Maliyet Tablosu
Genel Standartlar ve Malzeme Özellikleri
Standartlar
Bims beton bloklar: TS 2823
Agregalı beton blok: TS EN 771-3
Duvar harcı: TS EN 998-2
Yığma yapı tasarımı: TS EN 1996-1-1
Binalarda ısı yalıtımı: TS 825
Malzeme Özellikleri
Birim ağırlık: 500-800 kg/m³
Basınç dayanımı: min. 2.5 N/mm²
Isıl iletkenlik: 0.18-0.25 W/mK
Yangın sınıfı: A1 (yanmaz)
Su emme: yüksek (yüzde 10-15)
Bims bölücü duvar yük taşıyıcı olarak kullanılamaz. Bims bloğun basınç dayanımı (minimum 2.5 N/mm²), yapısal yük taşıyan duvarlar için gerekli değerlerin çok altındadır. Bims; yalnızca betonarme taşıyıcı sistem içinde bölücü, dolgu veya yalıtım amaçlı duvar malzemesi olarak kullanılabilir. Bims üzerine döşeme kirişi veya plak oturtulmaması zorunludur — bu tür yükler mutlaka betonarme mesnet veya lintel üzerinde taşınmalıdır.
Madde 1: Bims Blok Sınıfı ve Malzeme Kabulü
Resmi Şartname Metni
Bims beton blok malzemesi TS 2823 normuna uygun olacaktır. Kullanım amacına göre blok boyutu ve sınıfı seçilecektir: iç bölme duvarı için 10 cm veya 13.5 cm, dış duvar için 19 cm veya 20 cm kalınlık. Her partide boyut toleransı kontrolü (±3 mm), köşe ve kenar bütünlüğü (kırık, ufalanma yok) ve renk/doku homojenliği kontrol edilecektir. Sertifika olmayan veya üretici etiketi taşımayan bloklar şantiyeye kabul edilmeyecektir.
USTA
"Bims bims şefi, hepsi aynı — en ucuz geleni alırız, fark etmez."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Piyasada standart dışı, sertifikasız veya geri dönüşüm agrega ile üretilmiş bims bloklar dolaşmaktadır. Bu bloklar standart değerlerin altında basınç dayanımı ve tutarsız boyutlar sunar. Boyut toleransı aşılan bloklar, düzgün şaşırtmalı örgü yapılmasını engeller; harç kalınlıkları eşitsizleşir ve duvar yüzeyinde dalgalanma oluşur. Sertifika gerekliliği, üretici sorumluluğunu net hale getirir.
Madde 2: Depolama ve Islak Blok Yasağı
Resmi Şartname Metni
Bims bloklar şantiyede zemin temasından izole, üzeri örtülü ve kuru koşullarda depolanacaktır. Blokların direkt zemine yatırılması yasaktır; ahşap palet veya en az 10 cm yükseltilmiş zemin üzerinde tutulacaktır. Islak, donmuş veya don tehlikesi altındaki bims bloklar kesinlikle örülmeyecektir. Yağmurda ıslanmış blokların yüzeyinin tam kuruması beklendikten sonra örme işlemine geçilecektir.
USTA
"Dün yağmur yağdı ama bims zaten su çekiyor şefi — harç fazla su alırsa daha iyi yapışır."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Bims bloğun yüksek su emme kapasitesi (yüzde 10-15), ıslak blok üzerine sürülen harcın su dengesini bozar. Doymuş bims, harcın içindeki su oranını değiştiremez — harç içindeki bağlayıcı-su dengesi bozulur, priz tamamlanamaz. Donmuş bims ise içinde buz kristalleri barındırır; ısınmayla bu kristaller genleşerek iç yapıyı parçalar ve blok dayanımı kalıcı olarak düşer. Her iki durumda da duvar uzun vadede görünür hasar almadan önce içten zayıflar.
Madde 3: Harç Seçimi — İnce Derz mi, Klasik Harç mı?
Resmi Şartname Metni
Bims duvar uygulamasında harç seçimi kullanım amacına göre yapılacaktır. Klasik çimento-kireç harcı (1:1:6 veya 1:2 çimento:kireç oranı, TS EN 998-2 M5 sınıfı) genel bölücü duvar uygulamaları için uygundur. İnce derz yapıştırıcısı (thin-bed mortar) ise boyutsal hassasiyeti yüksek bloklar için tercih edilecek; bu durumda derz kalınlığı 2-3 mm ile sınırlı tutulacak ve ısı köprüsü minimize edilecektir. Her iki yöntemde de hazır kuru harç kullanılacaksa üretici talimatına uygun su oranında karıştırılacaktır.
USTA
"Harç kalın olsun şefi, blokları daha iyi tutuyor ve düzeltme payı kalıyor."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Kalın harç derzleri (10-15 mm) bims duvarın en büyük ısıl avantajını iptal eder — bims bloğun düşük ısıl iletkenliği (0.18-0.25 W/mK) çimento harcının ısıl iletkenliğiyle (0.8-1.0 W/mK) bölünerek ısı köprüsü oluşturur. İnce derz (2-3 mm) bu köprüyü minimize eder. Kalın harcın "blokları daha iyi tuttuğu" yanılgısı yaygındır — gerçekte bağ dayanımı harç kalınlığıyla değil, harç-blok temas yüzeyi kalitesiyle belirlenir.
Bims duvar imalatı denetimi ve teknik şartname danışmanlığı için WhatsApp'tan yazın.
Danışmanlık AlınMadde 4: Şaşırtmalı Örgü ve Derz Kalınlığı
Resmi Şartname Metni
Bims bloklar şaşırtmalı (bindirmeli) örgü ile örülecektir. Her sıra, alttaki sıraya göre blok uzunluğunun minimum 1/4'ü kadar (en az 10 cm) kaydırılarak yerleştirilecektir. Yatay derzler tam ve kesintisiz olacaktır. Düşey derzler üst üste gelmeyecektir. Yatay derz kalınlığı klasik harçta 8-12 mm, ince derz uygulamasında 2-3 mm ile sınırlı tutulacaktır.
USTA
"Alt alta gelse de olur şefi, zaten sıvalanacak — görünmez ki."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Hizalı (sütun) örgüde düşey derzler sürekli bir zayıf hat oluşturur. Kapı çarpması, deprem titreşimi veya bina oturması gibi yanal kuvvetlerde bu hat boyunca duvar tam olarak bölünür — bir blok kalınlığındaki bims bu bölünmeye hiç direnç gösteremez. Şaşırtmalı örgüde ise her blok alttaki iki bloğu birbirine kilitler; yanal kuvvet en az iki yöne dağılır. Minimum 1/4 bindirme kuralı bu kilitleme mekanizmasının çalışması için zorunlu eşiktir.
Madde 5: Betonarme Çerçeveyle Ankraj Bağlantısı
Resmi Şartname Metni
Bims duvarın betonarme kolon, perde veya döşeme ile birleştiği tüm noktalarda mekanik bağlantı sağlanacaktır. Her iki sırada bir, beton yapıya paslanmaz çelik dübel ankraj veya paslanmaz çelik bağlantı filesi kimyasal ankraj veya taş vidası ile sabitlenecek; filenin açık ucu blok derz harcına gömülecektir. Bağlantı elemanı paslanmaz çelik (316 serisi) veya sıcak daldırma galvanizli çelik olacaktır.
USTA
"Kolona harçla dayayız şefi, zaten yapışıyor — ayrıca ankraj ne işe yarayacak."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Harç, bims ile beton kolon arasında gerçek bir mekanik bağ oluşturamaz — iki malzemenin yüzey kimyası ve ısıl genleşme katsayıları farklıdır. Ankraj olmadan döşenen duvarlar, bina oturması ve depremde betonarme çerçeveden bağımsız hareket eder. Bu bağımsız hareket, kolon-duvar birleşiminde köşegen çatlaklar olarak kendini gösterir — Türkiye'deki deprem hasarlarında bims dolgu duvarlarda en sık görülen hasar tipidir. Paslanmaz çelik seçimi ise galvaniz kaplama sonradan oksijenle temas ederse çeliği çevresindeki harçla birlikte iterek hasar verdiği için kritiktir.
Madde 6: 220 cm Hatıl Zorunluluğu
Resmi Şartname Metni
Bims bölücü ve dolgu duvarlar 220 cm yüksekliğinde betonarme hatıl ile kuşatılacaktır. Hatıl yüksekliği en az 20 cm, kalınlığı duvar genişliğiyle eşit olacaktır. Hatıl donatısı minimum 2Ø10 + etriye Ø8/20 olacaktır. TS EN 1996-1-1 ve TS 2510'a uygun şekilde hazırlanacaktır. Hatıl, her iki koldaki betonarme elemanlara (kolon veya perde) ankrajlı olacaktır.
USTA
"Bims zaten hafif şefi, hatıl koymana ne gerek — taşıyıcı değil bu duvar."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Hafiflik bir avantajdır ama yapısal güvenliği garanti etmez. Depremde bims bölücü duvar, kendi düzleminin dışına devirme kuvveti alır. Hatıl olmadan yüksek bims duvar, bir yarı rijit levha gibi tek noktadan devrilir — tabanından kırılarak katı biçimde düşer. Bu devirme, can kaybına yol açan en yaygın hasar mekanizmalarından biridir. Hatıl bu hareketi taşıyıcı sisteme bağlayarak devirme kuvvetini dağıtır. Deprem sonrası raporlarında hatılsız bims dolgu duvarların hasar oranı, hatıllı duvarlara kıyasla dramatik biçimde yüksektir.
Madde 7: Kapı-Pencere Üzeri Lintel Zorunluluğu
Resmi Şartname Metni
Bims duvarda açılan tüm kapı, pencere ve menfez boşluklarının üzerine, betonarme veya çelik lintel (lento) yerleştirilecektir. Lintel her iki yanda minimum 20 cm mesnet uzunluğuyla duvar üzerine oturacaktır. Lintel yük taşıma kapasitesi, üzerindeki duvar yükü dikkate alınarak boyutlandırılacaktır. Bims blok doğrudan kapı/pencere kasası üzerine oturtulamaz.
USTA
"Küçük kapı bu şefi, lento koymana ne gerek — bims kendi kendini tutar."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Bims, yük altında tuğla gibi kemer etkisi oluşturamaz — basınç dayanımı buna yetmez. Kapı veya pencere açıklığının üzerindeki blok sırası, boşluğun her iki yanına yük aktarmak zorundadır. Lintel olmadan bu aktarım gerçekleşemez; bloklar açıklık üzerinde sehim yaparak aşağı sarkar ve köşe çatlakları oluşturur. "Küçük kapı" yanılgısı özellikle tehlikelidir — 90 cm genişliğindeki kapı üzerinde bile lintel zorunludur; üzerindeki duvar yüksekliği arttıkça risk dramatik biçimde büyür.
Bims duvar imalatı denetimi, ankraj kontrolü ve teknik şartname hazırlığı için ücretsiz ön görüşme.
WhatsApp'tan Ön Görüşme AlınMadde 8: Kolon-Bims Birleşimi ve Büzülme Çatlağı
Resmi Şartname Metni
Bims duvar ile betonarme kolon veya perde arasındaki birleşim hattına, sıvadan önce cam elyaf filesi veya alkali dayanımlı örgü bant yerleştirilecektir. Filesi, birleşim hattının her iki tarafına minimum 10 cm yayılacak ve sıva altına gömülecektir. Bu işlem hem döşeme-duvar hem de kolon-duvar birleşimlerinde zorunludur.
USTA
"Birleşim yerini sıva kapatıyor şefi, file ne gereği var — zaten görünmeyecek."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Betonun ve bimsin ısıl genleşme katsayıları farklıdır. Yaz-kış sıcaklık değişimleri ve yapı oturmasıyla bu iki malzeme birleşim hattında farklı hızda hareket eder. Sıva bu hareketi yutamaz ve o hatta dikey bir çatlak açılır — çatlak tekrar tekrar boyayla kapatılabilir ama bir sonraki sıcak-soğuk döngüsünde yeniden açılır. Cam elyaf filesi, bu göreli hareketi absorbe ederek sıvanın o noktalarda çatlamamasını sağlar.
Madde 9: Uzun Duvarlarda Dilatasyon Derzi
Resmi Şartname Metni
Yatay yönde 6 m'yi aşan bims dolgu duvarlar ortasına, yapısal dilatasyon derzleri üzerinde ve köşe noktalarından itibaren minimum 8 mm genişliğinde dilatasyon derzi bırakılacaktır. Dilatasyon derzi, elastik dolgu malzemesiyle (EPDM bant veya silikon) doldurulacak ve sıvadan önce üzerine cam elyaf filesi ile köprülenecektir. Derz konumları uygulama projesine işaretlenecektir.
USTA
"10 metrelik duvar tek parça yapıyoruz şefi, derz koymak uğraştırır — harç tutar."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Uzun bims duvar, ısıl genleşme ve yapı oturmasıyla boylamasına hareket eder. 6 m'nin üzerindeki uzunluklarda bu hareket birikerek duvarda eğilme momenti oluşturur. Yapının bir noktasında bu gerilim serbest kalacak bir yol arar ve çoğunlukla kapı köşeleri veya en zayıf kesit olan ince derz noktalarında köşegen çatlak olarak ortaya çıkar. Dilatasyon derzi bu gerilimi kontrollü bir noktada boşaltır.
Madde 10: Elektrik ve Tesisat Kanallarının Frezlenmesi
Resmi Şartname Metni
Bims duvarında tesisat kanalları özel frezeleme aleti (duvar kanalı frezesi) ile açılacaktır. Darbe matkabı veya kesici taşla yapılan kanal açımı yasaktır. Kanal derinliği duvar kalınlığının 1/3'ünü geçmeyecektir. Yatay kanal sadece zorunlu hallerde açılacak; yatay kanal uzunluğu 80 cm'yi aşmayacak ve birbirine yakın iki yatay kanal arasında minimum 50 cm mesafe bırakılacaktır. Kanal tamamlandıktan sonra yüzey püskürtme sıva veya tamir harcıyla kapatılıp cam elyaf file ile güçlendirilecektir.
USTA
"Matkabı kırar açarız şefi, bims zaten kolay kırılıyor — çok uğraşmadan hallederiz."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Darbe matkabı bims içinde kontrollü kırılma değil, mikro çatlak ağı oluşturur — kanal çevresinde görünmeyen hasarlar birikir. Frezeleme aleti ise malzemeyi temiz keserek sadece gerekli bölgeyi kaldırır. Daha kritik olan yatay kanal sınırlamasıdır: yatay kanal duvarın o hizasında etkin kesitini zayıflatır. Birden fazla yatay kanal yakın mesafede açıldığında duvar o katta yük taşıma kapasitesini ve yanal rijitliğini önemli ölçüde kaybeder. Kanal sonrası file takviyesi zorunludur — bu adım atlandığında sıva üzerinde kanal hattı boyunca uzanan ince çatlak her zaman gün yüzüne çıkar.
Madde 11: Sıva Öncesi Yüzey Hazırlığı ve Aderans Astarı
Resmi Şartname Metni
Bims yüzeyi yüksek su emme kapasitesine sahip olduğundan, sıva uygulamasından önce yüzeye aderans köprüsü (aderans astarı) uygulanacaktır. Aderans astarı fırça veya rulo ile tüm yüzeyi kaplayacak şekilde sürülecek ve üretici talimatına göre kuruduktan sonra sıvaya geçilecektir. Doğrudan astar uygulanmadan çimento sıva yapılmaması zorunludur. Sıva öncesi yüzey ıslak toz ve gevşek parçalardan arındırılmış olacaktır.
USTA
"Bims zaten su çekiyor şefi, astar ne gereği var — sıva yapışıyor zaten."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Bimsin yüksek su emme kapasitesi iki yönlü sorun oluşturur. Astarsız yüzeye sürülen sıva harcının suyu anında emilir — harç priz tamamlamadan kurur ve sıva yüzeysel olarak çatlar. İkinci olarak sıvanın bağ dayanımı, astar olmadan bims-sıva temas yüzeyinde yetersiz kalır; sıva birkaç yıl içinde plaka plaka dökülmeye başlar. Aderans köprüsü bu emilimi dengeler ve iki malzeme arasında kimyasal bağı kuvvetlendirir.
Madde 12: İnşaat Sürecinde Yağış ve Nem Koruması
Resmi Şartname Metni
Taze örülen bims duvar yüzeyleri, harç tam kürünü tamamlayana dek (minimum 3 gün) yağmur ve doğrudan güneş ısısından korunacaktır. Duvar üstleri gerektiğinde naylon örtü veya koruyucu branda ile kapatılacaktır. Ortam sıcaklığı +5°C'nin altına düştüğünde bims örme işlemi durdurulacaktır; taze örülmüş duvarlar don tehlikesine karşı ısıtmalı örtü ile korunacaktır. Tam güneş altında yüzey sıcaklığının +40°C'yi aştığı durumlarda örme işlemine ara verilecektir.
USTA
"Yağmur yağdı ama 10 cm bims korudu zaten şefi — üstü açık kalsa ne olur."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Taze bims örgüsünün üstüne yağmur suyu düştüğünde, su derz içindeki henüz prizini tamamlamamış harçla temas eder. Su-çimento oranı değişir, harç seyreltilir ve bağ dayanımı kalıcı olarak düşer. Doğrudan güneşte ise harç çok hızlı kuruyarak rötre çatlakları oluşturur — bu çatlaklar duvar yüzeyinde daha sonra sıvadan da geçerek görünür. Her iki durum da uzun vadede duvarın bütünlüğünü etkiler.
Madde 13: Hata Maliyet Tablosu — Bu Hatalar Size Ne Kadara Patlar?
Aşağıdaki tablo, yukarıda anlatılan ihmallerin 200 m² bims duvar yüzeyine sahip bir konut veya ticari proje için 2026 piyasa koşullarında ortaya çıkardığı gerçek onarım bedelini özetler:
| İhmal Edilen Madde | Gerçek Sonuç | Onarım / Güçlendirme Maliyeti |
|---|---|---|
| Sertifikasız/standart dışı blok (Madde 1) | Tutarsız boyut, zayıf bağ, erken hasar | +20.000 - 50.000 TL (kısmi söküm + yeniden örme) |
| Islak blok kullanımı (Madde 2) | Harç priz alamaz, derzlerde ufalanma | +25.000 - 60.000 TL (bölge söküm + yeniden) |
| Aşırı kalın harç derzi (Madde 3) | Isı köprüsü, nem yoğunlaşması | +10.000 - 25.000 TL (enerji kaybı + nem onarım) |
| Hizalı örgü (şaşırtmasız) (Madde 4) | Yanal kuvvette bölünme, çatlama | +30.000 - 70.000 TL (söküm + güçlendirme) |
| Ankraj bağlantısı yapılmaması (Madde 5) | Kolon-duvar ayrışması, çatlak | +15.000 - 40.000 TL (ankraj + sıva yenileme) |
| Hatılsız bölücü duvar (Madde 6) | Depremde devrilme riski | +40.000 - 90.000 TL (söküm + hatıllı yeniden örme) |
| Lintel konulmaması (Madde 7) | Kapı/pencere köşe çatlakları, çökme | +15.000 - 35.000 TL (lintel + blok onarım) |
| Kolon birleşim filesi atlanması (Madde 8) | Sürekli açılan dikey çatlak | +8.000 - 20.000 TL (çatlak onarım + boyama) |
| 6 m'de dilatasyon derzi yok (Madde 9) | Uzun duvarda köşegen çatlak | +10.000 - 25.000 TL (derz + sıva yenileme) |
| Matkabla kanal açımı (Madde 10) | Mikro çatlak ağı, sıvadan görünen kanal izi | +8.000 - 18.000 TL (kanal güçlendirme + sıva) |
| Aderans astarı atlanması (Madde 11) | Sıva plaka plaka dökülmesi | +20.000 - 50.000 TL (söküm + yeniden sıva) |
| Yağış/don koruması yapılmaması (Madde 12) | Derz ufalanması, duvar bütünlük kaybı | +15.000 - 40.000 TL (etkilenen alan söküm + yeniden) |
Bims duvar güçlendirmesi söküm olmadan yapılamaz. Hatılsız veya ankrajsız bims duvarı sonradan güçlendirmenin tek yolu söküm ve yeniden örmektir — sıva üzerinden yapılabilecek güçlendirme yalnızca kozmetik düzeyde kalır. Hatıl ve ankraj, örme sırasında yapılmayan bir yatırımdır; yapıldığında maliyeti marjinaldir, yapılmadığında söküm maliyeti yapım maliyetini geçer.
Bims duvar imalatı denetimi ve teknik şartname hazırlığı için hemen yazın.
WhatsApp'tan Yazın