Perlitli Alçı Sıva Teknik Şartnamesi 2026:
Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri
Mimar ve Mühendisler İçin Ön Söz
Perlitli alçı sıva, şantiyede "en basit iş" diye görülen ama yanlış yapıldığında en ağır sonuçları doğuran imalat kalemlerinden biridir. Astarsız bırakılan brüt beton üzerine atılan sıva, ağırlaştığında kalıp halinde tavandan düşebilir. Yanlış karıştırılan alçı, duvarda elinizde anında sertleşir. Bu şartname, sahada gerçekten yaşanan tartışmaları resmi madde metniyle yan yana koyar.
Şartname İçindekiler
- Genel Standartlar
- 1. Aderans Arttırıcı (Brüt Beton Astarı) İhmali
- 2. Gazbeton/Tuğla Nemlendirmesi
- 3. Karışım Sırası ve Devir Hızı (Alçının Yanması)
- 4. Priz Almış Alçıya Su Katma Yasağı
- 5. Ortam Sıcaklığı ve Donma Riski
- 6. Kalınlık ve Kat Sayısı Kuralı
- 7. Birleşim Yerlerinde File Kullanımı
- 8. Dış Köşe Profili Kullanımı
- 9. Demir Teması ve Pas Kusması
- 10. Hata Maliyet Tablosu
Genel Standartlar
Perlitli alçı sıva malzemesi ve uygulaması aşağıdaki standartlara uygun olacaktır:
Malzeme Standardı
TS EN 13279-1 — Alçı bağlayıcılar ve alçı sıvalar
Uygulama Sıcaklığı
Ortam ve yüzey sıcaklığı +5°C ile +35°C arasında olacaktır
Kabul gören üreticiler: Knauf, Weber, Horasan ve eşdeğerleri.
Madde 1: Aderans Arttırıcı (Brüt Beton Astarı) İhmali
Resmi Şartname Metni
Perlitli alçı sıva, perde veya kolon gibi düzgün yüzeyli betonarme elemanlarda uygulanmadan önce, yüzeye kesinlikle aderans arttırıcı kimyasal (brüt beton astarı) sürülecektir.
USTA
"Beton zaten pürüzlü şefim, keserle birkaç çentik atar sıvar geçeriz, brüt beton astarına para vermeye gerek yok."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Alçı, pürüzsüz brüt beton yüzeyine kimyasal olarak tutunamaz — aderans (yapışma), yalnızca mekanik bir pürüzlülüğe değil, kimyasal bir bağa dayanır. Aderans artırıcı sürülmezse, alçı sıva kuruyup ağırlaştığında (özellikle kolon ve tavanlarda, yerçekimi etkisiyle) bir süre sonra kalıp hâlinde duvardan ayrılıp kütlece yere düşer. Keserle açılan çentikler yalnızca mekanik bir tutunma sağlar — kimyasal bağın yerini almaz ve yeterli bir tutunma yüzeyi oluşturmaz.
Madde 2: Gazbeton/Tuğla Yüzey Nemlendirmesi — Ters Emicilik Sorunu
Resmi Şartname Metni
Gazbeton, tuğla veya benzeri yüksek emicilikteki yüzeylerde sıva uygulamasından önce, yüzeyin aşırı su emiciliğini dengelemek için yüzey hafifçe nemlendirilecek veya emiciliği dengeleyen astar uygulanacaktır.
USTA
"Gazbeton zaten yapışkan şefim, nemlendirmeye gerek yok, direkt sıvayalım, daha hızlı biter."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Gazbeton ve tuğla, Madde 1'deki brüt betonun tam tersi bir sorun yaratır — pürüzsüz değil, aşırı gözenekli ve emicidir. Kuru bir gazbeton duvara atılan ıslak sıva, suyunu duvar tarafından anında çekilmiş bulur; alçı henüz kimyasal reaksiyonunu (hidratasyonunu) tamamlayamadan suyunu kaybeder. Sonuç görünüşte normal kurur ama gerçekte yeterli mukavemet kazanamamıştır — yüzey tebeşir gibi tozur, elle sürtüldüğünde toz bırakır. Bu zayıflık genellikle bir çatlak olarak değil, sessiz bir mukavemet kaybı olarak ortaya çıkar ve fark edilmesi daha güçtür.
Madde 3: Karışım Sırası ve Devir Hızı — Alçının Yanması
Resmi Şartname Metni
Karışım hazırlanırken kesinlikle alçıya su katılmayacak, suya alçı katılacaktır. Karışım, düşük devirli mekanik karıştırıcılarla yapılacaktır; yüksek devirli karıştırma erken donmaya (yanmaya) yol açabileceğinden kullanılmayacaktır.
USTA
"Fark etmez abi, suyu döküp üstüne alçıyı atarız, matkabı da son devirde basarım ki çabuk ve pürüzsüz karışsın."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Alçının üzerine su dökmek, yüzeyde su ile temas eden kısmın anında topaklanmasına neden olur — bu topaklar karışımın içinde homojen şekilde dağılmaz. Yüksek devirle karıştırmak ise alçının kristal/polimerik yapısını mekanik olarak bozar, karışıma aşırı hava hapseder ve alçının "yanmasına" (anormal derecede hızlı priz alıp erken donmasına) yol açar. Sonuç: usta duvarda çalışırken karışım aniden sertleşir; zorla sürülürse de mukavemetini kaybetmiş, ufalanıp dökülen bir yüzey ortaya çıkar.
Madde 4: Priz Almış Alçıya Su Katma Yasağı
Resmi Şartname Metni
Priz almaya (sertleşmeye) başlamış alçı harcına kesinlikle su katılarak yeniden kullanılmayacaktır. Prizini almış malzeme atılacak, ihtiyaç hâlinde yeni karışım hazırlanacaktır.
USTA
"Harç sertleşmeye başladı ama bir kova su katıp tekrar karalım, tazelenir, atmayalım israf olmasın."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Alçı, su ile karıştığı andan itibaren tek seferlik bir kimyasal reaksiyon (hidratasyon) başlatır ve kristal yapı oluşumuna girer. Bu süreç bir kez başladıktan sonra geri alınamaz — sonradan eklenen su, reaksiyonu "durdurup yeniden başlatmaz", aksine zaten oluşmaya başlamış kristal ağı mekanik olarak parçalar. "Tazelenmiş" harç görünüşte normal bir kıvama gelse de, kuruduğunda mukavemeti tahmin edilemez şekilde düşüktür — sıva gözle sorunsuz dursa da hafif bir baskıyla ufalanabilir. Tek doğru çözüm, prizini almış malzemeyi atıp taze karışım hazırlamaktır.
Madde 5: Ortam Sıcaklığı ve Donma Riski
Resmi Şartname Metni
Perlitli alçı sıva uygulaması, ortam ve uygulama yüzeyi sıcaklığının +5°C'nin altında veya +35°C'nin üzerinde olduğu koşullarda yapılmayacaktır. Donmuş veya don riski taşıyan yüzeylere sıva uygulanmayacaktır.
USTA
"Hava soğuk ama acelemiz var şefim, sıvayalım gitsin, içerisi donmaz nasılsa."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Alçı priz alırken (sertleşirken) su ile kimyasal reaksiyona girer — bu reaksiyonun belirli bir sıcaklık aralığında gerçekleşmesi gerekir. Donma noktasına yakın bir ortamda uygulanan alçının içindeki su donarsa, donan suyun hacim genişlemesi henüz oluşmakta olan kristal yapıyı içeriden parçalar — sıva asla tam mukavemetine ulaşamaz, dokunulduğunda ufalanır. Aşırı sıcak ortamda ise su çok hızlı buharlaşır, alçı tam kimyasal reaksiyonu tamamlayamadan kurur ve yüzeyde tozuma/çatlama görülür.
Madde 6: Kalınlık ve Kat Sayısı Kuralı
Resmi Şartname Metni
Tek seferde uygulanacak perlitli alçı sıva kalınlığı üretici teknik föyünde belirtilen sınırı (genellikle 1,5-2 cm) aşmayacaktır. Daha kalın uygulama gereken durumlarda, sıva birden fazla kat halinde, her kat kendi içinde tutunma kazandıktan sonra uygulanacaktır.
USTA
"Tek seferde kalın atalım abi, ikinci kata vakit harcamayalım, nasılsa tutar bir kerede biter."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Belirli bir kalınlığın üzerinde tek seferde uygulanan ıslak alçı sıva, kendi ağırlığı henüz prizini almamış hâldeyken duvara/tavana olan tutunma kuvvetini aşabilir. Sonuç, sıva kurumadan kendi ağırlığıyla sarkması veya yer yer dökülmesidir — bu özellikle tavan uygulamalarında ciddi bir risktir. Katlar halinde uygulama, her katın kendi ağırlığını taşıyabilecek kadar erken tutunma kazanmasını sağlar; toplam kalınlık aynı olsa da yapısal güvenlik çok daha yüksektir.
Madde 7: Birleşim Yerlerinde File Kullanımı
Resmi Şartname Metni
Farklı malzemelerin (örneğin betonarme kolon/kiriş ile tuğla veya gazbeton duvar) birleşim yerlerinde kesinlikle alçı filesi kullanılacaktır.
USTA
"Sıvayı kalın atarız, fileye gerek kalmaz, zaten üstüne saten ve boya gelecek, kapatır orayı."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Beton ile tuğla/gazbeton duvarın ısıya karşı genleşme ve büzülme katsayıları birbirinden farklıdır — sıcaklık değiştiğinde iki malzeme farklı oranlarda hareket eder. Aralarına file (donatı görevi gören fiberli ağ) atılmazsa, bina ilk sıcak-soğuk mevsim döngüsünü yaşadığında bu birleşim hattı boyunca, genellikle tavandan tabana ip gibi düz bir çatlak oluşur. Bu, malzeme kalitesiyle ilgili bir sorun değil, yapısal bir hareket sorunudur — boya veya saten alçı, bu hareketi durduramayacağı için çatlağı sadece geçici olarak gizler, kısa süre içinde tekrar ortaya çıkar.
Madde 8: Dış Köşe Profili Kullanımı
Resmi Şartname Metni
Kapı, pencere boşlukları ve duvar dış köşelerinde, darbeye karşı koruma ve düzgün bir hat sağlamak için galvanizli veya PVC dış köşe profili (köşebent) kullanılacaktır.
USTA
"Köşeyi elle düzeltiriz şefim, mala ile keskin tutarız, profile gerek yok, vakit kaybetmeyelim."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Elle düzeltilen bir sıva köşesi düz bir hat ve tam 90 derece açı garanti etmez — yan ışıkta bakıldığında hafif dalgalı veya eğri görünür. Daha önemlisi, köşe profili olmayan bir sıva köşesi darbeye karşı tamamen korumasızdır: taşınan bir mobilya kenarı veya sertçe çarpan bir kapı, profilsiz ince sıva köşesini kolayca kırar ve parçalar. Köşe profili, hem mala için düzgün bir referans hattı sağlar hem de köşeyi mekanik olarak güçlendirip darbeye dayanıklı hâle getirir.
Madde 9: Demir Teması ve Pas Kusması
Resmi Şartname Metni
Perlitli alçı sıva malzemesinin demir bazlı metallerle (donatı filizi, kapı kasası, gömülü kutu vb.) doğrudan teması kesinlikle önlenecektir.
USTA
"Açıkta kalan demir kasayı veya filizi de sıvayalım gitsin, içinde kalır, görünmez zaten."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Alçının kimyasal yapısı nemle birleştiğinde hafif asidik bir ortam oluşturabilir; bu ortam, demirle doğrudan temas hâlinde korozyonu (paslanmayı) hızlandırır. Oluşan pas, hacmi genişleyen bir reaksiyon olduğu için zamanla üzerindeki sıva ve boya tabakasının içinden dışarı sızar — duvarda karakteristik sarı veya kahverengi lekelenmeler olarak ortaya çıkar. Bu lekeler boyanarak kapatılamaz; pas kaynağı bulunup temizlenmeden tekrar ortaya çıkar. Açıkta kalan metaller mutlaka antipas ile korunmalı veya alçıdan fiziksel olarak izole edilmelidir.
Sıva imalatı denetimi, yüzey hazırlığı kontrolü veya teknik şartname danışmanlığı için WhatsApp'tan yazın.
Danışmanlık AlınMadde 10: Hata Maliyet Tablosu — Bu Hatalar Size Ne Kadara Patlar?
Aşağıdaki tablo, yukarıda anlatılan ihmallerin 150 m² bir daire projesinde 2026 piyasa koşullarında ortaya çıkardığı gerçek onarım bedelini özetler:
| İhmal Edilen Madde | Gerçek Sonuç | Onarım Maliyeti |
|---|---|---|
| Astarsız brüt beton sıvası (Madde 1) | Kalıp gibi düşen sıva | +20.000 - 45.000 TL (kazıma + astar + yeniden sıva) |
| Gazbeton/tuğla nemlendirilmemesi (Madde 2) | Tebeşirlenme, sessiz mukavemet kaybı | +12.000 - 26.000 TL (kazıma + yeniden uygulama) |
| Hatalı karışım sırası/devir (Madde 3) | Erken donma, mukavemet kaybı | +10.000 - 25.000 TL (malzeme zayiatı + yeniden uygulama) |
| Priz almış alçıya su katılması (Madde 4) | Tahmin edilemez mukavemet kaybı | +10.000 - 24.000 TL (kazıma + yeniden uygulama) |
| Donmuş yüzeye sıva (Madde 5) | Ufalanan, mukavemetsiz sıva | +15.000 - 32.000 TL (kazıma + yeniden uygulama) |
| Tek seferde aşırı kalın sıva (Madde 6) | Sarkma, kendi ağırlığıyla dökülme | +12.000 - 28.000 TL (özellikle tavanlarda yeniden uygulama) |
| Birleşim yerinde file atlanması (Madde 7) | Tavandan tabana çatlak | +8.000 - 18.000 TL (file + derz onarımı + boya) |
| Dış köşe profili kullanılmaması (Madde 8) | Eğri hat, darbede kırılan köşe | +5.000 - 12.000 TL (köşe onarımı + boya) |
| Demirin sıva içinde kalması (Madde 9) | Pas kusması, kalıcı leke | +6.000 - 15.000 TL (yerel kazıma + antipas + onarım) |
Önleme maliyeti vs onarım maliyeti: Aderans astarı, doğru karışım sırası, doğru ortam sıcaklığı, katlı uygulama, file ve antipas — bunların toplam ek maliyeti malzeme bazında genellikle düşük düzeydedir, sadece doğru sırayla ve doğru malzemeyle yapılmaları yeterlidir. Yukarıdaki onarım bedelleriyle karşılaştırıldığında fark, düşük bir ek maliyet ile on binlerce TL'lik kazıma/yeniden yapım arasındadır.
Perlitli alçı sıva imalatı denetimi ve teknik şartname hazırlığı için ücretsiz ön görüşme.
WhatsApp'tan Ön Görüşme Alın