FORUMCAD
Teknik Şartname Serisi — FCAD-TS-071
Alüminyum ve Paslanmaz Korkuluk Şartnamesi
Alüminyum/paslanmaz korkuluk sistemi — yükseklik, boşluk toleransı ve ankraj noktaları
Bu Şartname Kimlere Hitap Eder?
İnşaat mühendisleri, mimarlar, uygulayıcı firmalar, yapı denetim görevlileri, proje müellifleri ve konut/ticari/kamu yapılarında korkuluk imalatı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir.
İnşaat mühendisleri, mimarlar, uygulayıcı firmalar, yapı denetim görevlileri, proje müellifleri ve konut/ticari/kamu yapılarında korkuluk imalatı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir.
Şartname İçindekiler
- Madde 1 — Kapsam ve Amaç
- Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
- Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
- Madde 4 — Yükseklik ve Boşluk Standartları
- Madde 5 — Malzeme Özellikleri
- Madde 6 — Yatay Yük Hesabı ve Statik Esaslar
- Madde 7 — Cam Panel Korkuluklar
- Madde 8 — Kaynak ve Birleştirme Esasları
- Madde 9 — Yüzey Kaplama
- Madde 10 — Ankraj ve Montaj Esasları
- Madde 11 — Merdiven ve Rampa Özel Şartları
- Madde 12 — Yangın Kaçış Merdiveni Özel Şartları
- Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları
- Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları
- Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol
- Madde 16 — Garanti Şartları
- Madde 17 — Teslim Belgeleri
- Madde 18 — Reddedilme Kriterleri
Madde 1 — Kapsam ve Amaç
Genel Hükümler
Bu şartname; balkon, teras, galeri boşluğu, merdiven, rampa, çatı ve benzeri kot farkı bulunan alanlarda uygulanacak alüminyum ve paslanmaz çelik korkuluk sistemlerinin malzeme, statik hesap, imalat, kaynak, yüzey kaplama, montaj ve kalite kontrol esaslarını kapsar. Şartname; dikey parmaklıklı, panel tipi ve cam korkuluk sistemlerini içerir.
Bu doküman; iskele/şantiye geçici korkuluklarını ve endüstriyel platform korkuluklarını kapsamaz — bu işler için ilgili İSG mevzuatı ve ayrı teknik şartnameler esas alınır.
Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
Terminoloji
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| Küpeşte | Korkuluğun üst tutamak/bitim elemanı; yatay yükün uygulandığı referans seviye |
| Dikme | Korkuluğun düşey taşıyıcı elemanı, ankraj ile zemine/döşemeye bağlanır |
| VSG (Lamine Cam) | İki veya daha fazla cam tabakasının PVB film ile birleştirildiği, kırılsa dahi parçaları bir arada tutan güvenlik camı |
| EXC Sınıfı | TS EN 1090'a göre yapının risk/sonuç önemine göre belirlenen imalat sınıfı (EXC1-EXC4) |
| Eloksal | Alüminyum yüzeyinde elektrokimyasal yolla oluşturulan koruyucu oksit tabakası (anodizasyon) |
| FPC | Factory Production Control — fabrika üretim kontrolü, TS EN 1090-1 CE işaretleme şartı |
Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
Referans Doküman Listesi
Bu şartname kapsamındaki tüm imalat, hesap ve montaj işleri aşağıdaki standart ve yönetmeliklere uygun yürütülecektir.
| Standart / Yönetmelik | Konu |
|---|---|
| Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği — Madde 38 | Korkuluk yüksekliği, boşluk ve zorunluluk esasları (Türkiye ana yasal dayanak) |
| TS EN 1991-1-1 (Eurocode 1) | Korkuluk küpeşte seviyesine etkiyen yatay yük hesabı |
| TS EN 1090-1/2/3 | Çelik/alüminyum yapısal bileşenler için CE işaretleme, imalat ve montaj gereklilikleri |
| TS 9111 | Engelli erişimi — rampa çift korkuluk esasları |
| TS EN 12600 | Cam — sarkaç darbe deneyi, kırılma davranışı sınıflandırması |
| BYKHY | Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik — kaçış merdiveni korkuluk şartı |
| TS EN 1993 / TS EN 1999 | Çelik ve alüminyum yapı elemanları tasarım esasları (Eurocode 3/9) |
| ISO 3834 | Kaynak kalite yönetim sistemi şartları |
Madde 4 — Yükseklik ve Boşluk Standartları
Zorunlu Ölçüler
| Alan Tipi | Minimum Yükseklik |
|---|---|
| Balkon, teras, galeri boşluğu, açık merdiven | 110 cm (Planlı Alanlar İmar Yön. Md.38) |
| İç mekân merdiveni (konut) | 90-100 cm |
| Kaçış merdiveni (BYKHY) | 120 cm |
| İstinat duvarı üstü (kot farkı >50 cm) | 110 cm |
| Pencere boşluğu (döşemeden kot <90 cm) | 110 cm (Fransız balkon dahil) |
- Dikey parmaklıklar/dolgu elemanları arası yatay boşluk maksimum 100 mm (10 cm) olacaktır; bu değer yük altında oluşan deformasyon dahil geçerlidir.
- Yatay çubuklu/tel sistemler, çocuk bulunan/bulunabilecek konut ve kamusal alanlarda tırmanma riski nedeniyle tercih edilmemelidir; tercih edilmesi durumunda proje sahibinin yazılı onayı alınır.
- TS 9111 kapsamında engelli rampalarında çift korkuluk (70 cm + 90 cm seviyelerinde) uygulanır.
Usta Der Ki
"Korkuluk yüksekliği göz kararı yeterli, 90 cm de olsa 100 cm de olsa fark etmez."
Şantiye Gerçeği
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 38, balkon/teras/galeri boşluklarında minimum 1,10 metre yüksekliği zorunlu kılar. Bu bir tercih değil yasal zorunluluktur; eksik yükseklikte imal edilen korkuluklar yapı denetim ve iskan sürecinde reddedilme sebebi olabilir, ayrıca düşme riskini doğrudan artırır.
Usta Der Ki
"Yatay tel/çubuk sistemleri şık görünür, güvenlik açısından dikey ile aynıdır."
Şantiye Gerçeği
Yatay çubuklu veya tel sistemler, küçük çocuklar için adeta bir merdiven basamağı görevi görerek tırmanma riskini artırır. Çocuk bulunan veya bulunabilecek alanlarda dikey parmaklık veya panel (cam/plaka) tipi korkuluk tercih edilmelidir.
Madde 5 — Malzeme Özellikleri
Malzeme Seçimi
| Malzeme | Kullanım Alanı |
|---|---|
| AISI 304 Paslanmaz Çelik | İç mekân, düşük nem/kirlilik oranına sahip şehir içi projeler |
| AISI 316 Paslanmaz Çelik | Kıyı bölgeleri, yüksek nem, endüstriyel/kirli atmosfer, havuz çevresi |
| Eloksallı Alüminyum | Hafif, korozyona dirençli, geniş renk seçenekli dış/iç mekân uygulaması |
| Sıcak Daldırma Galvanizli Çelik | Bütçe odaklı dış mekân uygulamaları, boya üstü kaplama ile birlikte |
- Cam panellerde TS EN 12600'e uygun VSG (lamine) cam kullanılır; tek temperli cam düşme güvenliği için yeterli kabul edilmez.
- Ferforje/siyah metal elemanlarda minimum 3 mm et kalınlığı ve galvaniz + iki kat boya koruma önerilir.
- Alüminyum profillerde eloksal kaplama kalınlığı dış mekân uygulamalarında minimum 15 mikron olmalıdır.
Usta Der Ki
"304 paslanmaz her yerde kullanılır, kıyıda da sorun çıkarmaz."
Şantiye Gerçeği
304 kalite paslanmaz çelik, tuzlu deniz havası veya endüstriyel kirlilik ortamında zamanla nokta korozyonuna (pitting) uğrayabilir. Kıyı bölgesi, havuz çevresi veya yüksek nem oranına sahip projelerde 316 kalite zorunlu kabul edilmelidir.
Usta Der Ki
"Eloksal kaplama sadece renk içindir, koruma sağlamaz."
Şantiye Gerçeği
Eloksal (anodizasyon), alüminyum yüzeyinde elektrokimyasal yolla oluşturulan ve korozyona karşı asıl koruma katmanını oluşturan bir işlemdir; estetik bir seçenek değildir. Kaplama kalınlığı (mikron) yetersiz seçildiğinde dış mekân uygulamalarında erken korozyon ve renk solması başlar.
Madde 6 — Yatay Yük Hesabı ve Statik Esaslar
Yük Kombinasyonları
| Kullanım Alanı | Minimum Yatay Yük (Küpeşte Seviyesi) |
|---|---|
| Konut balkonu | 0,5 kN/m (≈50 kg/m) |
| Kamusal alan (ofis, okul vb.) | 1,0 kN/m (≈100 kg/m) |
| Yoğun trafikli kamusal yapı (stadyum, AVM vb.) | 1,5 kN/m (≈150 kg/m) |
Yatay yük, TS EN 1991-1-1 (Eurocode 1) esasına göre korkuluk üst kenarına (küpeşte seviyesine) uygulanır. Dikme aralıkları, ankraj noktaları ve profil kesitleri bu yüke göre statik hesapla boyutlandırılır; hesap raporu proje teslim belgeleri arasında sunulur.
Madde 7 — Cam Panel Korkuluklar
Cam Güvenlik Şartları
- Korkuluk camlarında minimum 8+8 mm VSG (PVB film ile lamine) cam kullanılır; tek temperli cam düşme güvenliği bariyeri olarak kullanılamaz.
- Cam panel-metal profil bağlantısında, camın rijit metale doğrudan temas etmemesi için EPDM/silikon ara conta kullanılır.
- Cam alt/yan tutucu (U-profil veya nokta bağlantı) derinliği, proje statiğine göre cam kalınlığı ve panel boyutuna uygun hesaplanır.
- İhracat projelerinde Almanya TRAV (Technische Regeln für absturzsichernde Verglasungen) gibi hedef ülke standartları ayrıca kontrol edilir.
Cam panel korkuluk kesiti — VSG lamine cam yapısı, PVB ara film ve U-profil tutucu
Usta Der Ki
"Cam korkulukta tek cam yeterli, kırılırsa zaten düz kırılır."
Şantiye Gerçeği
TS EN 12600 uyarınca korkuluk camlarında lamine (VSG) cam zorunludur. Tek temperli cam kırıldığında binlerce küçük parçaya ayrılarak tamamen dağılabilir; bu durum düşme güvenliği bariyerini anında ortadan kaldırır. VSG cam kırılsa dahi PVB film sayesinde parçaları bir arada tutar.
Madde 8 — Kaynak ve Birleştirme Esasları
Yapısal Kaynak Şartları
- Yapısal kaynaklar TS EN 1090-2 (çelik) veya TS EN 1090-3 (alüminyum) kapsamında, projenin risk düzeyine göre belirlenen EXC sınıfına (EXC1-EXC4) uygun yürütülür.
- Kaynakçılar, ilgili kaynak yöntemi için geçerli sertifikaya sahip olmalı; kaynak koordinasyonu ISO 3834 kalite yönetim sistemine uygun yürütülmelidir.
- Görünür kaynak dikişlerinde çapak/gözenek temizliği yapılır; kritik taşıyıcı kaynaklarda görsel kontrol yanında gerektiğinde tahribatsız muayene (NDT) uygulanır.
Usta Der Ki
"Kaynak işçiliği görünüşte düzgünse yeterlidir, ek test gerekmez."
Şantiye Gerçeği
Görsel düzgünlük, kaynak dikişinin iç yapısındaki gözenek, nüfuziyet eksikliği veya çatlak gibi hataları göstermez. TS EN 1090-2 kapsamında yapısal kaynaklar, projenin EXC sınıfına göre belgelendirilmiş kaynakçı ve gerektiğinde tahribatsız muayene ile doğrulanmalıdır; özellikle insan güvenliğini doğrudan etkileyen korkuluk kaynaklarında bu adım atlanamaz.
Madde 9 — Yüzey Kaplama
Koruyucu Kaplama Seçenekleri
| Kaplama Tipi | Uygulama Alanı |
|---|---|
| Eloksal (Anodizasyon) | Alüminyum profiller — dış mekân min. 15 mikron |
| Elektrostatik Toz Boya | Alüminyum/çelik profiller — geniş renk paleti, UV dayanımlı seri tercih edilir |
| Sıcak Daldırma Galvaniz | Çelik elemanlar — dış mekân korozyon koruması |
| Saten/Mat Fırçalama | Paslanmaz çelik — estetik ve hafif korozyon direnci artırma |
Madde 10 — Ankraj ve Montaj Esasları
Sabitleme Kuralları
- Ankraj noktaları, Madde 6'da tanımlanan yatay yüke göre çekme/kesme kapasitesi hesaplanarak boyutlandırılır.
- Betona montajda kimyasal dübel veya mekanik ankraj, beton sınıfına ve kenar mesafesine uygun seçilir; üretici çekme test raporu talep edilir.
- Korkuluk, ısı yalıtım (mantolama) malzemesi üzerine değil, doğrudan taşıyıcı betona veya bu amaçla tasarlanmış özel detaya sabitlenir.
- Dikmeler arası mesafe, proje statiğinde tanımlanan aralığı (tipik 100-150 cm) aşmaz.
Zorunlu Şart: Korkuluk hiçbir koşulda yalnızca mantolama/ısı yalıtım malzemesi üzerine sabitlenemez. Ankraj mutlaka taşıyıcı betona veya bu yükü karşılayacak şekilde tasarlanmış detaya ulaşmalıdır.
Ankraj detayı — kimyasal dübel ile taşıyıcı betona sabitleme, çekme/kesme kapasitesi
Usta Der Ki
"Ankraj betona güçlü şekilde çakıldıysa yeterlidir, statik hesaba gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Ankraj noktaları TS EN 1991-1-1'e göre hesaplanan yatay yüke göre boyutlandırılmalıdır. Çekme/kesme kapasitesi hesaplanmadan yapılan montajlarda, insan çarpması altında ankraj koparak korkuluğun devrilmesine yol açabilir; bu tür kazalar geri döndürülemez sonuçlar doğurur.
Madde 11 — Merdiven ve Rampa Özel Şartları
Erişilebilirlik Esasları
- TS 9111 kapsamında engelli rampalarında 70 cm ve 90 cm seviyelerinde çift korkuluk uygulanır; küpeşte, tutuş için ergonomik profil kesitine sahip olmalıdır.
- Merdiven küpeştesi, basamak başlangıcından en az 30 cm önce ve bitişinden en az 30 cm sonra yatay olarak uzatılır.
- Dönel/spiral merdivenlerde düşme riskinin artması nedeniyle yükseklik 110 cm'ye kadar çıkarılabilir.
Usta Der Ki
"Merdiven küpeştesi tam basamak hizasında bitsin, uzatmaya gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Küpeşte basamak başlangıcından önce ve bitişinden sonra yatay olarak uzatılmazsa, kullanıcı ilk/son basamakta tutunma noktasını kaybeder; bu durum özellikle yaşlı ve çocuklar için düşme riskini artırır. TS 9111 ve genel erişilebilirlik esasları bu uzatmayı zorunlu kabul eder.
Madde 12 — Yangın Kaçış Merdiveni Özel Şartları
BYKHY Uyumu
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) kapsamında kaçış merdivenlerinde korkuluk yüksekliği minimum 120 cm olmalıdır.
- Kaçış merdiveni korkulukları yanmaz malzemeden (metal, cam-VSG) imal edilir; yanıcı ahşap veya kompozit malzeme kullanılmaz.
- Kaçış yolu genişliğini daraltacak şekilde korkuluk/küpeşte çıkıntısı yapılmaz; proje mimari hesabına uygun kalınlık seçilir.
Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları
Kabul Kriterleri
| Test / Kontrol | Referans Standart |
|---|---|
| Yatay yük dayanım testi/hesabı | TS EN 1991-1-1 |
| CE işaretleme / FPC denetimi | TS EN 1090-1 |
| Kaynak kalite kontrolü | TS EN 1090-2/3, ISO 3834 |
| Cam darbe/kırılma davranışı | TS EN 12600 |
| Ankraj çekme testi | Üretici teknik onay raporu |
| Yükseklik ve boşluk ölçüm kontrolü | Planlı Alanlar İmar Yön. Md.38 |
Kalite Kontrol Notu: Yatay yük hesap raporu, kaynak kalite belgeleri ve ankraj test raporları teslim belgeleri dosyasına eklenmeden geçici kabul yapılmaz.
Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları
Sahada Güvenlik
- Kot farkı olan alanlarda montaj sırasında geçici korkuluk veya can güvenliği ekipmanı (harness) kullanılır.
- Kaynak işlemlerinde yangın söndürücü hazır bulundurulur, yanıcı malzemelerden uzak çalışma alanı oluşturulur.
- Cam panel taşıma ve montajında vantuzlu ekipman ve kesik/darbe koruyucu eldiven kullanılır.
Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol
İşletme Dönemi
- Ankraj noktaları ve bağlantı cıvataları yılda en az 1 kez sıkılık kontrolüne tabi tutulur.
- Paslanmaz çelik yüzeylerde korozyon/leke oluşumu kontrol edilir, kıyı bölgelerinde kontrol sıklığı artırılır.
- Cam panellerde çatlak/darbe izi tespit edildiğinde panel derhal değiştirilir.
- Kaynak dikişlerinde boya/galvaniz kalkması durumunda yerel onarım yapılır.
Madde 16 — Garanti Şartları
Sorumluluk ve Süreler
| Kapsam | Garanti Süresi |
|---|---|
| Yapısal profil ve kaynak | 10 yıl |
| Eloksal/galvaniz kaplama | 5 yıl |
| Elektrostatik boya | 3 yıl |
| Cam panel (VSG) | 5 yıl |
| Montaj işçiliği | 2 yıl |
Önemli: Garanti kapsamı; kimyasal temizlik maddesi hasarı, izinsiz tadilat, proje dışı yük bindirme veya bakım ihmalinden kaynaklanan hasarları kapsamaz.
Madde 17 — Teslim Belgeleri
Dosya İçeriği
- Yatay yük statik hesap raporu
- TS EN 1090 CE işaretleme / Performans Beyanı (DoP)
- Kaynakçı sertifikaları ve kaynak kalite kayıtları
- Ankraj çekme test raporu
- Cam panel TS EN 12600 uygunluk belgesi (cam korkuluk varsa)
- Uygulama projesi (as-built) ve detay çizimleri
- Garanti belgeleri ve bakım talimatı
Madde 18 — Reddedilme Kriterleri
Kabul Dışı Durumlar
- Minimum yükseklik veya maksimum boşluk şartını sağlamayan korkuluklar
- Tek temperli (lamine olmayan) cam ile imal edilmiş korkuluk panelleri
- CE işaretlemesi/DoP belgesi sunulmayan yapısal metal bileşenler
- Statik hesap yapılmadan boyutlandırılmış ankraj ve dikme sistemleri
- Yalnızca mantolama/ısı yalıtım malzemesine sabitlenmiş korkuluklar
- Sertifikasız kaynakçı tarafından yapılmış yapısal kaynaklar
- Kaçış merdiveninde 120 cm altı yükseklikte veya yanıcı malzemeden imal edilmiş korkuluklar
Korkuluk Projeniz mi Var?
Statik hesap desteği, malzeme onayı ve şartname uyarlaması için bize ulaşın.
WhatsApp ile İletişime GeçPDF
Resmi Teknik Şartname PDF'ini İndirin
Sözleşmelerinize doğrudan ekleyebileceğiniz resmi format — FCAD-TS-071