Beton Kürleme Malzemesi Teknik Şartnamesi

Kimyasal kür malzemesi uygulaması — membran film tabakası ve püskürtme yöntemi

Madde 1 — Kapsam ve Amaç

Bu şartname; saha betonu, baskı beton, endüstriyel zemin, yol/köprü betonu, temel/perde betonu ve her türlü yapısal veya dekoratif beton yüzeyinde uygulanan kürleme yöntemleri ve kimyasal kür malzemelerinin — tip seçimi, sınıflandırma, uygulama zamanlaması, uygulama oranı, sonraki kaplamalarla uyumluluk ve kalite kontrol esaslarını kapsar.

Bu doküman; beton karışım tasarımını, döküm ve perdah işlemlerini (bkz. ilgili beton şartnameleri) doğrudan kapsamaz; yalnızca döküm/perdah sonrası kürleme aşamasına ilişkindir.

Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler

ASTM C309 sınıflandırması, yalnızca membran oluşturan kür bileşikleri için geçerlidir; kimyasal reaktif yüzey yoğunlaştırıcılar (örn. silikat/siloksan esaslı penetran sertleştiriciler) bu standardın kapsamı dışındadır ve ayrı bir ürün kategorisi olarak değerlendirilir (bkz. Madde 6).

Madde 4 — Kürleme Gerekliliği, Süresi ve Zamanlaması

• Betonun yeterli dayanım kazanması, çimento hidratasyonunun tamamlanmasına bağlıdır; bu reaksiyon için beton yüzeyinde yeterli nem ve uygun sıcaklık korunmalıdır.
• Kürleme işlemi, TS EN 13670 esasına göre döküm/bitirme işleminden sonra mümkün olan en kısa sürede başlatılır; sıcak, kuru veya rüzgarlı havada gecikme, betonun erken su kaybetmesine yol açacağından özellikle kritiktir.
• Kürleme işlemi, beton yüzeyi bitirme işlemine hazır hale geldiği andan (terleme suyu kaybolduktan) itibaren başlar.
• TS EN 206 kapsamında, teslim anındaki taze beton sıcaklığı standart olarak minimum +5°C öngörülür; en uygun döküm sıcaklığı 15-20°C aralığıdır; önlem alınmadığı taktirde taze beton sıcaklığının 35°C'yi aşmaması önerilir.
• Kürlemenin geciktirilmesi veya erken sonlandırılması, yüzeyde plastik rötre çatlakları, tozuma ve dayanım kaybına yol açar.

Yukarıdaki süreler, standart Portland çimentolu beton için genel kabul gören asgari değerlerdir; kesin süre TS EN 13670 ve TS 500 esasına göre proje mühendisi tarafından, kullanılan çimento tipi, dayanım gelişim hızı ve ortam sıcaklığı dikkate alınarak belirlenir.

Madde 5 — Kürleme Yöntemleri: Genel Sınıflandırma ve Karşılaştırma

Bazı uygulamalarda (örn. köprü tabliyesi) ara kürleme için kimyasal kür bileşiği kullanılıp, ardından son kürleme için ıslak örtü eklenmesi gibi kombine yöntemler tercih edilebilir; bu, tek bir yöntemin diğerini gereksiz kıldığı anlamına gelmez.

Madde 6 — Kimyasal Kür Malzemesi: Kimyasal Yapıya Göre Tipler

Kür malzemesi ayrıca renk açısından şeffaf (renksiz), kaçıcı boyalı (uygulama kontrolü için geçici renkli, UV ile solan) veya beyaz pigmentli (güneş yansıtıcı, sıcak hava için) olarak sınıflandırılır.

Saklama koşulları ve raf ömrü: Kimyasal kür malzemeleri, aşırı sıcaklık, donma veya uzun süreli/uygunsuz depolama koşullarında bozunabilir. Ürünler genel olarak +5°C ile +30°C arası sıcaklıkta, doğrudan güneş ışığından korunaklı, kapalı bir alanda saklanır; donma riski taşıyan ortamlarda bekletilmez. Raf ömrü ürüne göre değişmekle birlikte tipik olarak üretim tarihinden itibaren yaklaşık 12 aydır; son kullanma tarihi geçmiş veya uygunsuz koşullarda saklanmış (dondan zarar görmüş, ayrışmış) malzeme kullanılmadan önce üretici ile teyit edilir.

Madde 7 — Kimyasal Kür Malzemesi: ASTM C309 Sınıflandırması ve Su Tutma Performansı

ASTM C309, su tutma etkinliği için bir performans eşiği tanımlar: ilk 72 saatte, birim beton yüzeyinden (m²) kaybedilen su miktarı belirli bir sınırın (yaygın referans değer: ~0,55 kg/m²) altında kalmalıdır; bu değer ASTM C156 test yöntemiyle doğrulanır. Kullanılacak ürünün bu performans eşiğini karşıladığı, üretici test raporu veya bağımsız laboratuvar raporuyla belgelenir.

ASTM C309 tip/sınıf ayrımı — şeffaf, kaçıcı boyalı ve beyaz pigmentli kür bileşiği örnekleri

Madde 8 — Uygulama Zamanlaması, Yöntemi ve Oranı

• Kür malzemesi, beton yüzeyindeki terleme suyu (bleed water) parlaklığı kaybolur kaybolmaz, yüzey hâlâ nemli durumdayken uygulanır; geç uygulama etkinliği azaltır.
• Uygulama; püskürtme, fırça veya rulo ile yapılabilir; püskürtme yönteminde yüzeye ince ve eşit kalınlıkta bir tabaka oluşturulur.
• Uygulama oranı, kullanılan ürünün formülasyonuna ve yüzey dokusuna göre önemli ölçüde değişebilir (piyasada ürüne göre yaygın olarak görülen aralık ~3-6 m²/litre); bu şartname sabit bir oran dayatmaz, uygulanacak kesin oran her zaman üreticinin teknik veri föyünden alınır ve bu değerin altına düşülmez.
• Kür malzemesinin kuruma/film oluşturma süresi ürüne, ortam sıcaklığına ve neme göre değişir (genel referans olarak 20°C'de yaklaşık 2-4 saat); kesin süre üretici teknik veri föyünden teyit edilir. Film tam oluşmadan yüzey yağmur/kara maruz kalırsa malzeme yıkanabilir ve uygulamanın tekrarı gerekebilir; bu süre boyunca açık alan uygulamalarında yüzey dış etkenlerden korunmalıdır.

Madde 9 — Sonraki Kaplama/İşlemlerle Uyumluluk Esasları

Uyumluluk sorunu — kür malzemesi film tabakası temizlenmeden yapılan kaplamada yapışma zafiyeti

• Parafin/mum esaslı kür malzemeleri, sonraki yapıştırıcı/kaplama malzemelerinin betona yapışmasını önemli ölçüde engeller; bu tür yüzeylerde sonraki iş kalemi planlanıyorsa mum içermeyen (Sınıf A) veya farklı bir kimyasal tip tercih edilmelidir.
• Sonraki kaplama planlanan projelerde, kullanılacak kür malzemesinin üretici tarafından "kaplama uyumlu" olarak belgelendirilmiş bir ürün olup olmadığı, satın alma öncesi teyit edilir.
• Kür malzemesi kalıntısının temizlik durumu, sonraki iş kalemine başlamadan önce yapışma (adhezyon) testiyle doğrulanabilir.
• Mekanik temizlik sonrası, kaplama türüne uygun bir yüzey pürüzlülüğü (Concrete Surface Profile — CSP) elde edilmesi gerekir; epoksi kaplama ve seramik uygulamaları için genellikle CSP 2-3 aralığında bir profil aranır; gerekli profil, kullanılacak kaplama ürününün üretici talimatına göre belirlenir.
• Temizlik sonrası beton yüzeyinin, kaplama yapışmasını olumsuz etkileyebilecek yüzeysel kimyasal kalıntı (kür malzemesi artığı, karbonatlaşma vb.) taşımadığından emin olunur; şüpheli durumlarda yapışma testi öncesi yüzey nötr/temiz kabul edilene kadar ek temizlik yapılır.

Madde 10 — Özel Hava Koşullarında Kürleme

• Sıcak, kuru ve rüzgarlı havalarda su kaybı hızlanır; standart uygulama oranı yetersiz kalabilir, bu koşullarda beyaz pigmentli (Tip 2) ürünler veya artırılmış uygulama oranı değerlendirilir.
• Soğuk havada kür malzemesinin kuruma/film oluşturma süresi uzar; donma riski taşıyan sıcaklıklarda ek koruma (izolasyon örtüsü) gerekebilir.
• Rüzgarlı havada püskürtme uygulaması sırasında malzeme sürüklenmesini önlemek için uygun ekipman ve teknik kullanılır.

Madde 11 — Renkli/Baskı Beton ve Özel Yüzeylerde Kürleme Esasları

• Renkli sertleştirici uygulanmış (baskı beton) yüzeylerde kullanılacak kür malzemesi, üreticinin renkli/dekoratif yüzeyler için onayladığı ürün olmalıdır; bazı kür malzemeleri renk tonunda sararma veya matlaşmaya yol açabilir.
• Açık alanlarda yapılan baskı beton kürleme uygulamalarından sonra yüzey, kür malzemesinin kuruma süresi boyunca (tipik birkaç saat) yağmur/kar gibi dış etkenlerden korunmalıdır.
• Baskı beton üzerine sonradan uygulanacak cila/sealer öncesinde, kullanılan kür malzemesi ile cila ürününün uyumlu olduğu üretici tarafından teyit edilir (bkz. ForumCAD Baskı Beton Teknik Şartnamesi).

Madde 12 — Montaj Toleransları ve Uygulama Kuralları

• Uygulama öncesi yüzeydeki serbest su birikintileri giderilir; ancak yüzey tamamen kurumadan (nemliyken) uygulama yapılır.
• Püskürtme ekipmanı, kür malzemesinin üreticinin belirttiği viskoziteye uygun şekilde ayarlanır; tıkanma veya düzensiz püskürtme kontrol edilir.
• Uygulama alanı, kaplanmayan boşluk (holiday) bırakmayacak şekilde çakışmalı geçişlerle taranır.
• Kenar, köşe ve derz bölgelerinde ek özen gösterilir; bu noktalar su kaybının yoğunlaştığı alanlardır.

Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları

Tipik test/kontrol sıklığı (pratik referans): Uygulama oranı/tartım kontrolü, büyük ölçekli işlerde her ~5.000 m² döküm alanında veya her üretim/uygulama partisinde bir kez yapılır. Sonraki kaplama planlanan projelerde, mekanik temizlik sonrası yapışma (pull-off) testi her ~2.500 m²'de bir tekrarlanır. Kesin sıklık, proje büyüklüğüne ve risk düzeyine göre proje mühendisi tarafından belirlenir.

Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları

• Uygulama sırasında koruyucu eldiven, gözlük ve maske kullanılır; bu şartlar 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki genel kişisel koruyucu donanım (KKD) yükümlülüğüne tabidir.
• Solvent bazlı (VOC içerikli) kür malzemelerinde yeterli havalandırma sağlanır; açık alevden, sıcak yüzeylerden ve kıvılcım kaynaklarından uzak tutulur; kapalı/dar alan uygulamalarında ek havalandırma veya solunum koruması değerlendirilir.
• Kür malzemesi kutu/varilinin güvenlik bilgi formu (SDS) sahada bulundurulur; ürünün kimyasal içeriği ve etiketlemesi, KKDİK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması) mevzuatına uygun olmalıdır.

Madde 15 — Bakım ve Kayıt Tutma

• Her döküm/uygulama alanı için kullanılan kür malzemesi tipi, uygulama tarihi/saati ve hava koşulları kayıt altına alınır.
• Kürleme süresi boyunca yüzeyin erken trafiğe (yaya/araç/ekipman) açılmaması sağlanır; erken trafik, film tabakasının hasar görmesine yol açar.
• Film tabakasında hasar (çizik, aşınma) tespit edilirse, kürleme süresi tamamlanmadan ek uygulama değerlendirilir.

Madde 16 — Garanti Şartları

Madde 17 — Teslim Belgeleri

• Kullanılan kür malzemesinin ASTM C309 (ve varsa ASTM C1315) uygunluk belgesi ve teknik veri föyi
• Su tutma etkinliği test raporu (ASTM C156)
• Saha uygulama tutanağı (tarih, saat, hava koşulu, uygulama oranı)
• Sonraki kaplama planlanıyorsa yapışma testi sonucu
• Güvenlik bilgi formu (SDS)
• Garanti belgeleri

Madde 18 — Reddedilme Kriterleri

• ASTM C309 uygunluk belgesi sunulmayan kür malzemesi kullanımı
• Terleme suyu kaybolmadan önce veya yüzey kuruduktan çok sonra yapılan geç uygulama
• Üretici uygulama oranının belirgin şekilde altında veya üstünde yapılan uygulamalar
• Sonraki kaplama planlanan yüzeylerde, kür malzemesi kalıntısı temizlenmeden başlanan kaplama işlemleri
• Renkli/dekoratif yüzeylerde üretici onayı olmayan kür malzemesi kullanımı
• Kürleme süresi tamamlanmadan erken trafiğe açılmış yüzeyler
• Uygulama sıcaklık/hava koşulu kaydı tutulmamış, doğrulanamayan uygulamalar