Konferans Salonu Kademeli Oturma Platformu Teknik Şartnamesi

Madde 1 — Kapsam ve Amaç

Bu şartname; üniversite amfileri, konferans salonları, çok amaçlı toplantı salonları ve benzeri mekânlarda uygulanan kademeli/tribün tipi oturma platformlarının — görüş hattı tasarımı, taşıyıcı alt konstrüksiyon, statik hesap, deprem, yangın güvenliği, erişilebilirlik, zemin kaplama ve kalite kontrol esaslarını kapsar.

Bu doküman; taşınabilir/modüler podyum sistemlerini ve yalnızca kablo/tesisat amaçlı düz yükseltilmiş teknik döşemeleri (access floor) kapsamaz; bu sistemler için ayrı teknik şartname esas alınmalıdır.

Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar

Terim	Açıklama
Kademe (Sıra)	Oturma düzeninin bir basamak yüksekliğinde yükselen yatay platform bölümü
Rıht Yüksekliği	İki ardışık kademe arasındaki düşey yükseklik farkı
Görüş Hattı (Sightline)	Bir izleyicinin gözünden sahne/ekrana uzanan, öndeki izleyicinin başının üzerinden geçen çizgi
C-Değeri	Görüş hattı hesabında öndeki izleyicinin baş tepe noktası ile arka izleyicinin göz hizası arasında bırakılan dikey açıklık payı
Taşıyıcı Alt İskelet	Kademeleri taşıyan çelik veya ahşap konstrüksiyon çerçeve sistemi

Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler

Standart / Yönetmelik	Konu
TS EN 13200-1	İzleyici tesisleri — görüş hattı (sightline) tasarım esasları; bu işin doğrudan kendi standardı
TS EN 12727	Kademeli/tribün tipi oturma elemanları — dayanım, güvenlik ve sağlamlık testleri
BYKHY	Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik — kaçış yolu, çıkış kapasitesi
TBDY 2018	Deprem etkisi altında taşıyıcı alt konstrüksiyon ve yapısal olmayan/mimari eleman bağlantı esasları
TS EN 1991-1-1	Toplanma alanları için kullanım (canlı) yükü hesap esasları (C kategorisi)
TS EN 1993-1-1	Çelik taşıyıcı sistemler tasarım esasları
TS EN 1995-1-1	Ahşap taşıyıcı sistemler tasarım esasları
TS EN 1090-1/2	Çelik yapı bileşenleri — CE işaretleme, imalat sınıfı (EXC) ve montaj gereklilikleri
TS EN ISO 3834	Kaynak kalite yönetim sistemi şartları
TS EN ISO 9606	Kaynakçı yeterlilik sınavı esasları
TS EN 10204	Metalik ürünler — malzeme muayene/sertifika türleri (3.1 sertifikası)
TS EN ISO 1461 / ISO 12944	Sıcak daldırma galvaniz kaplama / boya ile korozyon koruma sistemleri
TS EN 636	Kontraplak (yapısal ahşap panel) özellikleri ve kullanım sınıfları
TS EN 13986	İnşaatta kullanılan ahşap esaslı levhalar — karakteristikler, uygunluk ve işaretleme
TS EN 12369-2	Ahşap esaslı paneller — yapısal tasarım için karakteristik değerler (kontraplak)
TS 9111	Engelli erişimi — rampa, geçiş genişliği ve erişilebilir alan esasları
TS EN 13501-1	Yer kaplama malzemelerinin yangına tepki sınıflandırması
TS EN ISO 717-2	Darbe sesi yalıtımı değerlendirme esasları
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve ilgili özel salon projelendirme esasları	Koridor/çıkış genişliği, rampa eğimi, salon net yüksekliği gibi genel projelendirme kuralları

Madde 4 — Zemin Hazırlığı, Taşıyıcı İmalat ve Kaynak Kalite Esasları

• Mevcut taban döşemesinin taşıma kapasitesi ve düzlüğü, taşıyıcı iskelet montajından önce kontrol edilir; kontrol sonucu bir rölöve tutanağına geçirilir.
• Taban düzlüğünde proje toleransını aşan kot farkı tespit edilirse, düzeltme (şap/tesviye) sorumluluğu ve uygulanacak sapma sınırı proje aşamasında taraflar arasında netleştirilir.
• Taşıyıcı alt iskelet, çelik profil veya mühendislik hesabına uygun ahşap kasa konstrüksiyon olarak TS EN 1993-1-1 veya TS EN 1995-1-1 esasına göre boyutlandırılır.
• İskelet, ana taşıyıcı yapı döşemesine (betonarme veya çelik) proje mühendisi tarafından tanımlanan ankraj/kaynak detayına göre sabitlenir.

Çelik imalat ve kaynak kalite zinciri: Taşıyıcı çelik iskelet imalatı, kalıcı taşıyıcı eleman niteliği taşıdığından TS EN 1090-1/2 kapsamında CE işaretlemesi ve fabrika üretim kontrolü (FÜK) zorunludur.

Kalem	Şart
İmalat sınıfı (EXC)	Proje risk/sonuç önemine göre EXC2 veya EXC3 olarak belirlenir ve sözleşmede tanımlanır
Çelik kalitesi	S235, S275 veya S355 (proje statiğine göre); her parti için malzeme sertifikası (TS EN 10204 3.1) istenir
Kaynak kalite yönetimi	TS EN ISO 3834'e uygun kaynak koordinasyonu; onaylı kaynak prosedürü (WPS) ve prosedür onay kaydı (WPQR) bulunur
Kaynakçı yeterliliği	TS EN ISO 9606'ya göre sertifikalı kaynakçı; sertifika geçerlilik tarihi kontrol edilir
Tahribatsız muayene (NDT)	Kritik taşıyıcı kaynaklarda görsel kontrole ek olarak NDT kapsamı proje mühendisi tarafından belirlenir
Korozyon koruması	Sıcak daldırma galvaniz (TS EN ISO 1461) veya boya sistemi (ISO 12944, ortam korozyon sınıfına göre)

Tesisat ve elektrik alt yapısı: İskelet altında, tesisat (kuvvetli/zayıf akım, ses/AV kablolama) geçişi için erişilebilir boşluk ve bakım kapakları planlanır. Kademe aydınlatma armatürleri uygun IP sınıfında seçilir, topraklama hattı tesis edilir; acil aydınlatma süresi BYKHY esasına uygun sağlanır. Kablo kanallarının kademe/duvar geçişlerinde yangın durdurucu (firestop) uygulaması yapılır.

Taşıyıcı üzeri döşeme paneli (kaplama altlığı): Taşıyıcı iskelet üzerine, yer kaplamasından (Madde 10) önce yapısal bir döşeme paneli uygulanır. Bu panel için OSB değil, yapısal kontraplak (plywood) tercih edilmelidir; kontraplak, OSB'ye kıyasla nem/rutubet değişimlerinde daha iyi boyutsal kararlılık, daha yüksek vida/bağlantı tutma kapasitesi ve tekil nokta yüküne (koltuk ayağı sabitlemesi, yoğun yaya trafiği) karşı daha iyi direnç gösterir; toplanma alanı gibi yoğun ve tekrarlı kullanım gören bir yapı elemanında bu fark önemlidir.

Kalem	Şart
Panel tipi	Yapısal kontraplak (plywood), TS EN 636 ve TS EN 13986'ya uygun
Kullanım sınıfı	TS EN 636 nemli ortam sınıfı (Sınıf 2); yüksek nem/dış etkiye açık alanlarda dış ortam sınıfı (Sınıf 3)
Yapısal tasarım değerleri	TS EN 12369-2 esasına göre proje mühendisi tarafından doğrulanır

İskelet Elemanları Arası Açıklık	Minimum Kontraplak Kalınlığı
≤ 400 mm	18 mm
400 - 600 mm	21 - 22 mm
> 600 mm	Proje mühendisi tarafından ayrı hesapla belirlenir

Paneller arası derzlerde nem kaynaklı boyutsal genleşmeyi karşılamak için üretici talimatına uygun boşluk (tipik ~1 mm) bırakılır; panel vida ile iskelete sabitlenir, yapıştırma gerekiyorsa üretici onaylı elastik yapıştırıcı kullanılır.

Madde 5 — Görüş Hattı Hesabı ve Kademe Boyutlandırma

Kademe (rıht) yükseklikleri, standart merdiven oranlarıyla değil, her sıra için ayrı ayrı yapılan görüş hattı (sightline) hesabı ile, TS EN 13200-1 (izleyici tesisleri — görüş hattı tasarım esasları) referans alınarak belirlenir. Oturan bir izleyicinin göz seviyesi, taban kotundan yaklaşık 120 cm yukarıda kabul edilir; öndeki sıradaki izleyicinin baş tepe noktası ile arkadaki izleyicinin göz hizası arasında C-değeri olarak adlandırılan bir dikey açıklık payı (tipik 12-15 cm) bırakılacak şekilde her sıranın kotu hesaplanır.

Parametre	Tipik Değer / Esas
Oturan izleyici göz seviyesi	Taban kotundan ~120 cm
C-değeri (görüş açıklığı payı)	Tipik 12-15 cm, salon geometrisine göre hesaplanır
Sıra derinliği (oturma + geçiş)	Koltuk tipine göre proje mühendisi tarafından belirlenir
Rıht yüksekliği	Sabit değil; sıra aralığı ve C-değeri hesabına göre sırdan sıraya değişebilir — ancak Madde 8'deki yasal sınırlara tabidir

Rıht yüksekliği için yasal sınırlar: Görüş hattı hesabı sıradan sıraya farklı rıht önerse de, kademe kenarının aynı zamanda yürünen bir basamak/geçiş işlevi gördüğü noktalarda (örn. yan koridor/merdiven basamakları) rıht yüksekliği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve BYKHY'de tanımlanan yasal azami sınırı aşamaz.

Parametre	Değer
Yasal azami rıht yüksekliği (yürünen basamak)	17,5 cm — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve BYKHY ile uyumlu
Pratik asgari rıht yüksekliği	~10-12 cm (basamağın fark edilebilirliği ve tökezleme riskinin önlenmesi için önerilir)
Basamak genişliği (yürünen kısımda)	Minimum 26 cm (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği)

Görüş hattı hesabı bir sırada 17,5 cm'yi aşan bir kademe yüksekliği gerektiriyorsa, bu fazlalık doğrudan yürünen basamağa yansıtılamaz. Bu durumda proje mühendisi; koltukları şaşırtmalı (staggered) yerleştirme, sıra derinliğini artırma veya kademe platform yüksekliği ile yürüme basamağını ayrı ele alıp erişim basamağını kendi içinde yasal sınıra uyan çoklu (2 veya daha fazla) basamak olarak çözme gibi alternatiflerden birini uygular.

Madde 6 — Kullanım Yükü ve Statik Hesap

• Taşıyıcı iskelet, TS EN 1991-1-1 kapsamında toplanma alanları için tanımlanan kullanım (canlı) yüküne göre hesaplanır; bu değer standart ofis/konut döşeme yükünden belirgin şekilde yüksektir.
• Sabit koltuk ağırlığı, izleyici hareketi (senkronize kalkış/oturuş gibi dinamik etkiler) ve ekipman (varsa AV/ses ekipmanı) yükleri hesaba dahil edilir.

Parametre	Tasarım Değeri
Kullanım yükü — sabit oturmalı toplanma alanı (Kategori C3)	3,0 - 5,0 kN/m²
Kullanım yükü — yoğun/kalabalık toplanma alanı (Kategori C5)	5,0 - 7,5 kN/m²
Tekil yük (Qk)	Proje statiğine göre TS EN 1991-1-1'e uygun belirlenir
Sehim sınırı	L/360 (proje mühendisi tarafından teyit edilir)
Titreşim (ilk doğal frekans) hedefi	Genellikle ≥5 Hz — insan kaynaklı senkronize hareketlerde konfor için

Kesin tasarım kategorisi (C3/C5) ve buna karşılık gelen yük değeri, salonun kullanım yoğunluğuna (sabit koltuklu mu, ayakta kullanım da olası mı) göre proje mühendisi tarafından TS EN 1991-1-1 esasına uygun seçilir ve hesap raporunda gerekçelendirilir.

Koltuk/oturma elemanı dayanımı: Kademeli platformda kullanılacak sabit koltuklar, TS EN 12727'ye uygun dayanım, güvenlik ve sağlamlık testlerinden geçmiş olmalıdır; bu standart, toplu kullanım ve senkronize hareket koşullarını dikkate alan özel test kriterleri içerir.

Madde 7 — Deprem Etkisi ve Bağlantı Detayları

• Taşıyıcı alt iskeletin ana yapıya bağlantı noktaları (ankraj, kaynak, cıvatalı bağlantı), TBDY 2018 esasına göre deprem yüküne karşı ayrıca hesaplanır.
• İskelet elemanları arası birleşimler, deprem sırasında oluşabilecek yatay/düşey ötelenmeyi karşılayacak yeterli süneklikte tasarlanır.
• Yüksek kademeli (çok sıralı) platformlarda, global stabilite ve devrilme kontrolü ayrıca yapılır.

Madde 8 — Yangın Güvenliği ve Kaçış Yolu Esasları

• Salon içi çıkış koridorları ve geçitlerinde basamak yapılamaz; kot farkı gerekiyorsa maksimum %6 eğimli rampa kullanılır (bu, BYKHY kapsamındaki tahliye amaçlı rampa kuralıdır ve Madde 9'daki engelli erişim rampasından farklı bir gerekliliktir — bkz. Madde 9).
• Seyirci/katılımcı ile ilgili merdiven genişlikleri, bir seansta merdivenden geçmesi gereken kişi sayısına göre BYKHY esasına uygun hesaplanır; bu genişlik hiçbir durumda dar tutulamaz.
• Kaçış yolu boyunca kullanılan taşıyıcı iskelet ve kaplama malzemelerinin yangına tepki sınıfı (TS EN 13501-1) proje yangın güvenlik raporunda belgelenir.
• Acil aydınlatma ve yönlendirme işaretleri, kademeli zemin kotlarını da kapsayacak şekilde planlanır.

Madde 9 — Erişilebilirlik (Engelli Erişimi) Esasları

• Tekerlekli sandalye kullanıcıları için salon içinde en az bir kademesiz (düz) erişilebilir alan planlanır; bu alana ulaşan yol rampa veya asansörle sağlanır, kesinlikle basamak içermez.
• Erişilebilir alan konumu, görüş hattı açısından da dezavantajlı olmayacak şekilde (yalnızca en arka veya en kenar sıra ile sınırlı kalmadan) proje aşamasında değerlendirilir.
• Rampa eğimi TS 9111 esasına uygun olarak sınırlandırılır; geçiş genişlikleri tekerlekli sandalye manevrasına uygun boyutlandırılır. Not: Bu, engelli erişimi amaçlı rampa kuralıdır; Madde 8'de tanımlanan yangın tahliyesi amaçlı %6 kaçış rampası ile karıştırılmamalıdır — ikisi farklı amaç ve farklı eğim/genişlik kriterlerine tabidir, aynı rampa her iki işlevi görüyorsa her iki şartın da (daha kısıtlayıcı olanı esas alınarak) sağlanması gerekir.

Madde 10 — Zemin Kaplama ve Akustik Şartlar

• Yer kaplaması (halı, laminat vb.), kullanım yoğunluğuna uygun aşınma sınıfında ve TS EN 13501-1'e göre yangına tepki sınıfı belgeli olarak seçilir.
• Taşıyıcı iskelet ile kaplama arasına, darbe sesini (adım sesi) azaltan akustik astar/izolasyon katmanı uygulanır; iyileştirme performansı TS EN ISO 717-2 esasına göre ΔL_w (dB) cinsinden ifade edilir ve hedef değer proje akustik danışmanı tarafından salon kullanım amacına göre belirlenir.
• Basamak/kademe kenarlarında kayma direncini artıran yüzey dokusu veya bant tercih edilir.

Madde 11 — Korkuluk ve Kenar Güvenliği

• Kademe kenarlarında belirgin bir kot farkı (tipik 40-50 cm ve üzeri, proje şartına göre) bulunan noktalarda korkuluk uygulanır.
• Korkuluk yüksekliği minimum 1,10 m, küpeşte seviyesine etkiyen yatay yük minimum 1,0 kN/m olarak alınır (ForumCAD Korkuluk Teknik Şartnamesi Madde 6 ile tutarlı); yoğun/kalabalık kullanım beklenen alanlarda bu değer proje mühendisince artırılabilir.
• Geniş merdivenlerde (varsa) korkuluklar arası mesafe salon standardına uygun sınırlandırılır.
• Basamak/kademe kenarları, düşük ışık koşullarında (sunum/projeksiyon sırasında salon ışığının kısılması) görünürlüğü artıracak kontrast şerit veya gömme aydınlatma ile işaretlenir.

Madde 12 — Montaj Toleransları ve Uygulama Esasları

Numune (mock-up) onayı: Seri imalata başlamadan önce, en az bir tam ölçekli örnek kademe (taşıyıcı iskelet + kaplama + korkuluk/kenar detayı dahil) imal edilir ve proje sahibi/mühendisi onayına sunulur; onay tutanağı imalat başlangıcı için ön şarttır.

Tolerans Kalemi	Sınır Değer
Kademe kotu (görüş hattı hesabına göre)	±5 mm
Kademe içi yüzey düzlüğü	±3 mm (2 m mastar ile ölçülür)
Sıra hizası (yatay doğrultuda)	±5 mm
Kaplama bitiş/derz hizası	±2 mm

• Taşıyıcı iskelet birleşim noktaları, üretici/proje mühendisi tork değerine göre sıkılır ve kontrol tutanağa geçirilir.
• Kaplama malzemesi, iskelet üzerine boşluk bırakmadan ve üretici talimatına uygun sabitleme yöntemiyle (yapıştırma, mekanik sabitleme) monte edilir.
• Elemanların şantiyeye nakliyesinde hasar önleyici ambalaj/koruma kullanılır; şantiyede geçici depolama alanı nem ve darbe riskinden korunaklı olmalıdır.

Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları

Test / Kontrol	Referans Standart
Kullanım yükü statik hesabı	TS EN 1991-1-1
Deprem bağlantı kapasitesi	TBDY 2018
Kademe kotu / görüş hattı doğrulaması	TS EN 13200-1, lazer nivo — proje toleransı ±5 mm
Koltuk dayanım/güvenlik testi	TS EN 12727
Çelik malzeme sertifikası	TS EN 10204 3.1
Kaynak kalite kontrolü	TS EN ISO 3834, TS EN ISO 9606
Yer kaplaması yangın sınıfı	TS EN 13501-1
Darbe sesi yalıtımı	TS EN ISO 717-2 (proje hedef değerine göre)

Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları

• Yüksek kademeli platform montajında düşme riskine karşı geçici korkuluk veya can güvenliği ekipmanı kullanılır.
• Ağır iskelet elemanlarının taşınmasında uygun kaldırma ekipmanı ve KKD kullanılır.
• Kapalı salon içi çalışmalarda havalandırma ve yangın söndürme ekipmanı hazır bulundurulur.

Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol

• Taşıyıcı iskelet bağlantıları ve tork değerleri yılda en az 1 kez kontrol edilir.
• Kaplama yüzeyinde aşınma, ayrılma veya kontrast şerit/aydınlatma arızası periyodik olarak izlenir.
• Korkuluk ve kenar güvenlik elemanlarının sağlamlığı düzenli olarak kontrol edilir.

Periyodik kontroller, bina yönetimi tarafından görevlendirilen yetkili teknik personel veya yüklenici firma tarafından yapılır; her kontrol, tarih, kontrol eden kişi/firma ve tespit edilen bulguları içeren bir tutanakla kayıt altına alınır.

Madde 16 — Garanti Şartları

Kapsam	Garanti Süresi
Taşıyıcı iskelet (yapısal)	10 yıl
Zemin kaplama	5 yıl
Korkuluk ve kenar güvenlik elemanları	5 yıl
Montaj işçiliği	2 yıl

Garanti süreleri, aksi sözleşmede belirtilmedikçe geçici kabul tarihinden itibaren başlar; ihbar edilen kusurlara müdahale süresi ve onarım usulü sözleşme özel şartlarında ayrıca tanımlanır.

Madde 17 — Teslim Belgeleri

• Görüş hattı (sightline) hesap raporu (TS EN 13200-1)
• Kullanım yükü statik hesap raporu
• Deprem bağlantı hesap raporu
• Çelik malzeme sertifikaları (TS EN 10204 3.1), kaynakçı sertifikaları ve WPS/WPQR kayıtları
• Koltuk TS EN 12727 uygunluk/test raporu
• Mock-up (numune kademe) onay tutanağı
• Taban rölöve tutanağı
• Yangın güvenlik/kaçış yolu uygunluk notu
• Erişilebilirlik (engelli erişimi) uygunluk notu
• Uygulama projesi (as-built) ve kesit çizimleri
• Garanti belgeleri ve bakım talimatı

Madde 18 — Reddedilme Kriterleri

• Görüş hattı hesabı yapılmadan sabit/standart rıht yüksekliğiyle imal edilmiş kademeler
• Kullanım yükü statik hesabı ve deprem bağlantı hesabı yapılmadan başlanan imalat
• Çıkış koridor/geçitlerinde basamak içeren veya rampa eğimi %6'yı aşan uygulamalar
• Salon içinde tekerlekli sandalye erişimine uygun düz alan planlanmamış tasarımlar
• TS EN 13501-1 yangın sınıfı belgesi sunulmayan zemin kaplamaları
• Akustik izolasyon katmanı olmadan uygulanmış kaplama sistemleri
• Kontrast şerit/aydınlatma olmadan bırakılmış kademe kenarları