Metal Asma Tavan Teknik Sartnamesi 2026:
Sistem Seciminden Deprem Destegine, Yangin Dayanımından Akustik Performansa
Ic Mimarlar, Insaat Muhendisleri ve Tavan Yuklenicileri Icin On Soz
Metal asma tavan sistemleri ofis, hastane, okul, AVM, otel ve konut projelerinde hem estetik hem mekanik taşıyıcı sistem işlevi görür. Ama bu çok çeşitli sistemin — görünür T-bar grid, gizli kayar kasset, lineer lamel, açık hücre — her birinin farklı montaj kuralları, farklı yük sınıfları, farklı nem gereksinimleri ve farklı yangın davranışı vardır. Türkiye'de asma tavan hatalarının büyük çoğunluğu şu üç noktada toplanır: askı teli boru veya kanalana bağlanmış ve zemin olarak slab kullanılmamış; deprem çapraz desteği yapılmamış, depremin yatay hareketi tüm tavan sistemini deforme etmiş; ıslak ortamda nem absorbe eden mineral elyaf tile kullanılmış ve tile sarkmış. Bu şartname EN 13964, EN 13501-1, EN ISO 11654, TBDY 2018 ve 20 yıllık iç mekan tavan sistemi uygulama mühendisliği deneyimiyle hazırlanmıştır.
Sartname Icindekiler
- 1. Sistem Tipleri ve Seçim Matrisi
- 2. Profil Malzemesi, Galvaniz Sınıfı ve Boyut
- 3. Askı Elemanı, Aralık ve Slab Ankrajı
- 4. Deprem Çapraz Desteği — TBDY 2018
- 5. Panel ve Tile Türleri — Yük Sınıfı (EN 13964)
- 6. Yangın Dayanımlı Asma Tavan — EI 30/60/120
- 7. Akustik Performans — NRC ve Emilim Sınıfı
- 8. Nem ve Islak Ortam Kuralları
- 9. Aydınlatma, HVAC ve Yangın Dedektörü Entegrasyonu
- 10. Kenar Profili, Duvar Detayı ve Genleşme Payı
- 11. Metal Kasset ve Lineer Lamel Sistemi Özel Kuralları
- 12. Montaj Toleransları ve Denetim Protokolü
- 13. Hata Maliyet Tablosu
Madde 1: Sistem Tipleri ve Seçim Matrisi
Sistem secimi; akustik gereksinim, estetik beklenti, bakım erişim ihtiyacı, nem koşulu ve yangın dayanım sınıfına göre yapılacaktır. Yanlış sistem seçimi teknolojik ve mali kayba yol açar — örneğin mineral elyaf tile ıslak ortamda sarkma yapar, yangın dayanımlı tavan yanlış delinince EI sertifikası geçersiz hale gelir.
| Sistem Tipi | Bakım Erişimi | Akustik | Nem | Estetik Seviye | Ideal Kullanim |
|---|---|---|---|---|---|
| Görünür T-bar (mineral tile) | Tam | Yüksek | Kuru ortam | Standart | Ofis, okul, sağlık |
| Gizli kayar T-bar (concealed) | Tam | Yüksek | Kuru ortam | Premium | Otel, AVM, prestij ofis |
| Metal kasset (hook-on) | Bireysel panel | Orta (deliksiz) | Nemli uygun | Premium | Ticari, nemli alanlar |
| Lineer lamel (strip) | Kısıtlı | Orta | Nemli uygun | Mimari | Prestij, koridor, lobi |
| Açık hücre grid | Tam açık | Düşük | Uygun | Endüstriyel | Depo, otopark, teknik |
Resmi Sartname Metni
Sistem seçimi proje başında mimarın belirleyeceği kullanım sınıfına göre yapılacaktır. Seçim değişikliği sistem gereksinimleri tam olarak yeniden belirlenmeden yapılamaz. Seçilen sistem tüm partiler arasında yazılı olarak onaylanacaktır.
Madde 2: Profil Malzemesi, Galvaniz Sınıfı ve Boyut
Resmi Sartname Metni
T-bar profil malzemesi:
— Soğuk haddelenmiş çelik, minimum galvaniz kaplama: Z275 (EN 10346)
— Islak ortam (banyo, mutfak, yüzme havuzu kenarı): minimum Z350 veya alüminyum profil
— Paslanmaz çelik: gıda üretimi ve klorin ortam
T-bar profil boyutları:
— Ana profil (main tee / ana T): standart 38 mm yüz — daraltılmış 24 mm yüz (mimari)
— Çapraz profil (cross tee): 600 mm veya 1200 mm
— Ana profilin 38 mm yüzü bükülme dayanımı için zorunludur — sıfırdan 24 mm yüzlü ana profil yalnızca özel tasarımlarda
Alüminyum profil (kasset ve lineer sistemler):
— EN AW-6063 T5 minimum
— Kaplama: powder coat veya anodize minimum 15 µm
— Kaplama türü ıslak ortamda: anodize minimum 20 µm veya PVDF
Profil dayanım sınıfı (EN 13964):
— Ana T profil yük kapasitesi: sertifikalı yük tablosuna göre seçim
— Minimum eğme momenti kapasitesi: askı aralığı ve tile ağırlığına göre hesaplı
— Soğuk haddelenmiş çelik, minimum galvaniz kaplama: Z275 (EN 10346)
— Islak ortam (banyo, mutfak, yüzme havuzu kenarı): minimum Z350 veya alüminyum profil
— Paslanmaz çelik: gıda üretimi ve klorin ortam
T-bar profil boyutları:
— Ana profil (main tee / ana T): standart 38 mm yüz — daraltılmış 24 mm yüz (mimari)
— Çapraz profil (cross tee): 600 mm veya 1200 mm
— Ana profilin 38 mm yüzü bükülme dayanımı için zorunludur — sıfırdan 24 mm yüzlü ana profil yalnızca özel tasarımlarda
Alüminyum profil (kasset ve lineer sistemler):
— EN AW-6063 T5 minimum
— Kaplama: powder coat veya anodize minimum 15 µm
— Kaplama türü ıslak ortamda: anodize minimum 20 µm veya PVDF
Profil dayanım sınıfı (EN 13964):
— Ana T profil yük kapasitesi: sertifikalı yük tablosuna göre seçim
— Minimum eğme momenti kapasitesi: askı aralığı ve tile ağırlığına göre hesaplı
USTA
"Galvaniz sınıfı fark etmez sefi, hepsi gri görünüyor — standart profil koyduk."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
Nem ortamında Z180 veya Z200 galvaniz kaplama 3-5 yılda aşınır ve profil yüzeyinde kahverengi pas lekesi başlar. Bu lekeler mineral elyaf tile üzerine damlayarak tile'ı boyar — tavan yenileme zorunlu hale gelir. Z275 ve Z350 galvaniz bu koruma süresini 20+ yıla çıkarır. Kaplama kalınlığı gözle anlaşılamaz — teslimde sertifika zorunludur.
Metal asma tavan sistem seçimi, yangın dayanım belgesi ve deprem desteği hesabı için yazın.
Danışmanlık AlınMadde 3: Askı Elemanı, Aralık ve Slab Ankrajı
Resmi Sartname Metni
Askı teli (hanger wire):
— Minimum 1.6 mm çapında galvanize çelik tel (EN 10244)
— Yangın dayanımlı tavan: askı teli değil, minimum 4 mm galvanize çelik çubuk (hanger rod) kullanılacaktır
— Tel uzunluğu: slab altından T-profile kadar, minimum eğim yüzde 1 dahilinde düşey
— Her askı teli; ana T profile sarma veya özel klemens ile bağlanacaktır — düğüm bağlantısı kabul edilmeyecektir
Askı aralığı (maksimum):
— Ana T boyunca: maksimum 1200 mm
— Profil ucuna 150 mm'den fazla uzaklık: ucunda ek askı
— Ana T ucunun duvara veya kenar profiline mesafesi: maksimum 150 mm — daha uzak noktada ek askı zorunludur
— Ağır tile veya ek yüklerde: aralık hesapla belirlenir
Slab ankrajı — EN 13964:
— Beton slaba: shot-fired anchor (çivi tabancası) veya kimyasal ankraj
— KESINLIKLE YASAK: askı telinin veya çubuğunun boru, havalandırma kanalı, kablo kanalı veya herhangi bir MEP elemanına bağlanması
— Bu bağlantı hem MEP sistemini zorlar hem tavan düşme riskini katlayarak artırır
— Ankraj kapasitesi: askı başına toplam yük × güvenlik katsayısı 2.0
— Slab kalınlığı yetersiz bölgelerde (nervürlü döşeme, kofa): mühendis onaylı alternatif montaj
— Minimum 1.6 mm çapında galvanize çelik tel (EN 10244)
— Yangın dayanımlı tavan: askı teli değil, minimum 4 mm galvanize çelik çubuk (hanger rod) kullanılacaktır
— Tel uzunluğu: slab altından T-profile kadar, minimum eğim yüzde 1 dahilinde düşey
— Her askı teli; ana T profile sarma veya özel klemens ile bağlanacaktır — düğüm bağlantısı kabul edilmeyecektir
Askı aralığı (maksimum):
— Ana T boyunca: maksimum 1200 mm
— Profil ucuna 150 mm'den fazla uzaklık: ucunda ek askı
— Ana T ucunun duvara veya kenar profiline mesafesi: maksimum 150 mm — daha uzak noktada ek askı zorunludur
— Ağır tile veya ek yüklerde: aralık hesapla belirlenir
Slab ankrajı — EN 13964:
— Beton slaba: shot-fired anchor (çivi tabancası) veya kimyasal ankraj
— KESINLIKLE YASAK: askı telinin veya çubuğunun boru, havalandırma kanalı, kablo kanalı veya herhangi bir MEP elemanına bağlanması
— Bu bağlantı hem MEP sistemini zorlar hem tavan düşme riskini katlayarak artırır
— Ankraj kapasitesi: askı başına toplam yük × güvenlik katsayısı 2.0
— Slab kalınlığı yetersiz bölgelerde (nervürlü döşeme, kofa): mühendis onaylı alternatif montaj
USTA
"Askı telini iklimlendirme borusuna bağladık sefi, daha hızlı — slab delmeye gerek yok."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
İklimlendirme borusu veya kanalı, tavan ağırlığı için tasarlanmamıştır. Boru bağlantıları zamanla büyük ve birden bire yerinden çıkabilir — tavan ağırlığıyla birlikte kanalın sag saglamasına yıkılır. Daha da tehlikelisi: depremde MEP sistemleri tavan yönünde çok farklı hareket eder. Bu diferansiyel hareket tüm askı sistemini kısa sürede tahrip eder. Slab ankrajı hem güvenli hem mevzuata uygun tek seçenektir.
Madde 4: Deprem Çapraz Desteği — TBDY 2018
Resmi Sartname Metni
Asma tavan sistemleri deprem sırasında yatay kuvvetlere maruz kalır. Desteksiz askı teli yalnızca düşey yük taşır — yatay kuvvette sarkacı hareketi oluşturur ve profil bağlantıları çözülür.
Çapraz destek (diagonal bracing) zorunluluğu (TBDY 2018):
— Türkiye'nin 1. ve 2. deprem bölgelerinde tüm asma tavan sistemlerinde çapraz destek zorunludur
— 3. ve 4. bölge: tavan alanı 100 m² üzerinde veya tavan yüksekliği 4.0 m üzerinde zorunlu
Çapraz destek sistemi:
— Minimum 2 mm galvanize çelik tel çaprazlama (X-brace) — 45° açıyla her iki yönde
— Alternatif: rijit diagonal rod (çubuk brace) — yangın dayanımlı tavanlarda zorunlu
— Çapraz tel aralığı: maksimum 3600 mm × 3600 mm grid içinde bir X-brace seti
— Her çapraz tel çifti: slaba ve ana T profiline bağlanacaktır
Sismik klips (seismic clip):
— Duvar kenar profilinde (bordür profilinde): tavan perimetresinde sismik kayma klipsi zorunludur
— Bu klips tavana duvara bağlı kalmadan yatay hareket serbestisi tanır
— 12-20 mm genleşme payı sismik klips aralığında sağlanacaktır
Çapraz destek (diagonal bracing) zorunluluğu (TBDY 2018):
— Türkiye'nin 1. ve 2. deprem bölgelerinde tüm asma tavan sistemlerinde çapraz destek zorunludur
— 3. ve 4. bölge: tavan alanı 100 m² üzerinde veya tavan yüksekliği 4.0 m üzerinde zorunlu
Çapraz destek sistemi:
— Minimum 2 mm galvanize çelik tel çaprazlama (X-brace) — 45° açıyla her iki yönde
— Alternatif: rijit diagonal rod (çubuk brace) — yangın dayanımlı tavanlarda zorunlu
— Çapraz tel aralığı: maksimum 3600 mm × 3600 mm grid içinde bir X-brace seti
— Her çapraz tel çifti: slaba ve ana T profiline bağlanacaktır
Sismik klips (seismic clip):
— Duvar kenar profilinde (bordür profilinde): tavan perimetresinde sismik kayma klipsi zorunludur
— Bu klips tavana duvara bağlı kalmadan yatay hareket serbestisi tanır
— 12-20 mm genleşme payı sismik klips aralığında sağlanacaktır
USTA
"Çapraz tel koymadık sefi, tavan sağlam — askı teli tutuyor zaten."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
Askı teli yalnızca düşey yük taşır — düşeyde sertçe tutar, yatayda serbesttir. Depremde yatay ivme tüm tavan yüzeyini sarka gibi sallar. Bu hareket profil bağlantılarını kısa sürede çözer ve tile yağmur gibi yere dökülür. Deprem esnasında içinde insan olan mekanlarda düşen tavan doğrudan hayati tehlike yaratır. Çapraz tel bu yatay hareketi hapseder.
Metal asma tavan deprem desteği hesabı, akustik sınıf belirleme ve yangın dayanım koordinasyonu için yazın.
WhatsApp'tan Ön Görüşme AlınMadde 5: Panel ve Tile Türleri — Yük Sınıfı (EN 13964)
Resmi Sartname Metni
Yük sınıfları (EN 13964):
— E0: yalnızca tile öz ağırlığı
— E1: ≤ 0.25 kg/m² ek yük (hafif aydınlatma armatürü)
— E2: ≤ 0.50 kg/m² ek yük (orta aydınlatma, ızgaralar)
— E3: ≤ 1.00 kg/m² ek yük — güçlendirilmiş askı gerektiren yük sınıfı
— 1.00 kg/m² üzeri ek yük: bireysel bağımsız askı sistemi gerektirir — genel tavan askı sistemine bağlanamaz
Tile ağırlıkları (tipik):
— Mineral elyaf 600×600×15 mm: 3.0-4.0 kg/m² — E0/E1 yük sınıfı sisteme uygun
— Metal delikli kasset 600×600×0.6 mm: 2.5-3.5 kg/m² — E0/E1
— Alçı tile 600×600×12 mm: 9-11 kg/m² — özel güçlendirilmiş askı sistemi gerektirir
Metal tile (metal panel) türleri:
— Soğuk haddelenmiş çelik: 0.4-0.8 mm, galvanize veya boyalı
— Alüminyum: 0.5-1.0 mm, powder coat veya anodize
— Paslanmaz çelik: gıda üretimi, klinik, klorin ortam
— Yüzey: düz, mikro-delikli (perforated), makro-delikli — akustik performansa göre
— Perforasyon oranı akustik emilime doğrudan etki eder — Madde 7'de ele alınmıştır
— E0: yalnızca tile öz ağırlığı
— E1: ≤ 0.25 kg/m² ek yük (hafif aydınlatma armatürü)
— E2: ≤ 0.50 kg/m² ek yük (orta aydınlatma, ızgaralar)
— E3: ≤ 1.00 kg/m² ek yük — güçlendirilmiş askı gerektiren yük sınıfı
— 1.00 kg/m² üzeri ek yük: bireysel bağımsız askı sistemi gerektirir — genel tavan askı sistemine bağlanamaz
Tile ağırlıkları (tipik):
— Mineral elyaf 600×600×15 mm: 3.0-4.0 kg/m² — E0/E1 yük sınıfı sisteme uygun
— Metal delikli kasset 600×600×0.6 mm: 2.5-3.5 kg/m² — E0/E1
— Alçı tile 600×600×12 mm: 9-11 kg/m² — özel güçlendirilmiş askı sistemi gerektirir
Metal tile (metal panel) türleri:
— Soğuk haddelenmiş çelik: 0.4-0.8 mm, galvanize veya boyalı
— Alüminyum: 0.5-1.0 mm, powder coat veya anodize
— Paslanmaz çelik: gıda üretimi, klinik, klorin ortam
— Yüzey: düz, mikro-delikli (perforated), makro-delikli — akustik performansa göre
— Perforasyon oranı akustik emilime doğrudan etki eder — Madde 7'de ele alınmıştır
USTA
"Tavan sistemine 25 kg klima ünitesi astık sefi, bağlantı noktasını güçlendirdik — tamam."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
25 kg klima ünitesinin genel tavan askı sistemine bağlanması E3 yük sınıfını bile aşan bir konsantre yük oluşturur. Tavan askı sistemi dağıtık yük taşımak için tasarlanmıştır — tek noktada bu kadar büyük yük profilin bükülmesine ve o bölge tile'larının dökülmesine yol açar. Klima ünitesi için slaba direkt bağımsız askı yapılmalı, tavan sistemi ile herhangi bir temas olmamalıdır.
Madde 6: Yangın Dayanımlı Asma Tavan — EI 30/60/120
Resmi Sartname Metni
Yangın dayanımlı asma tavan sistemi bütüncül bir sistemdir — tek bir bileşen değiştirildiğinde veya yanlış delindiğinde sistemin EI sertifikası geçersiz hale gelir.
EI sınıfı (EN 13501-1/2):
— EI 30: yangını 30 dakika geciktirir — 2-4 katlı konut, ofis
— EI 60: 60 dakika — çok katlı, hastane, otel
— EI 120: 120 dakika — özel yapı tipleri
Yangın dayanımlı sistem bileşenleri:
— Askı çubuğu: galvanize çelik rod minimum 4 mm — tel kullanılamaz
— Grid: yangın sertifikalı özel profil — genel T-bar kullanılamaz
— Panel: yangın dayanımlı mineral elyaf tile (A1/A2) veya kalkersi fire board
— Üstte mineral yün battaniye (blanket): EN 13501-1 A1, minimum 50 kg/m³
EI sisteminin saha koşulları:
— Tavan yüzeyine açılan her delik (aydınlatma, sert dedektör, sprinkler): sistemin EI CE belgesiyle uyumlu özel aksesuarla delinecektir
— Yetkisiz kesim veya delik: EI kaybı
— Aydınlatma armatürü ve sprinkler tavan imalatından önce koordinasyonu zorunludur
EI sistemi CE sertifikası:
— Yangın dayanımlı tavan sistemi CE belgeli fabrika sistemi olacaktır
— Sertifika numarası teslimde dosyaya eklenecektir
EI sınıfı (EN 13501-1/2):
— EI 30: yangını 30 dakika geciktirir — 2-4 katlı konut, ofis
— EI 60: 60 dakika — çok katlı, hastane, otel
— EI 120: 120 dakika — özel yapı tipleri
Yangın dayanımlı sistem bileşenleri:
— Askı çubuğu: galvanize çelik rod minimum 4 mm — tel kullanılamaz
— Grid: yangın sertifikalı özel profil — genel T-bar kullanılamaz
— Panel: yangın dayanımlı mineral elyaf tile (A1/A2) veya kalkersi fire board
— Üstte mineral yün battaniye (blanket): EN 13501-1 A1, minimum 50 kg/m³
EI sisteminin saha koşulları:
— Tavan yüzeyine açılan her delik (aydınlatma, sert dedektör, sprinkler): sistemin EI CE belgesiyle uyumlu özel aksesuarla delinecektir
— Yetkisiz kesim veya delik: EI kaybı
— Aydınlatma armatürü ve sprinkler tavan imalatından önce koordinasyonu zorunludur
EI sistemi CE sertifikası:
— Yangın dayanımlı tavan sistemi CE belgeli fabrika sistemi olacaktır
— Sertifika numarası teslimde dosyaya eklenecektir
USTA
"EI 60 tavan yaptık sefi, sonra baktık armatür kapasitesi fazla geldi — biraz kestik, düzenledi."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
EI tavan sistemi sertifikalı bir bütündür — her bileşeni, her delik boyutu, her aksesuar test edilerek belgelenen bir sistemdir. Sertifikalı boyutun dışında açılan bir delik yangında tavan bariyerini o noktada deler ve sistemin yangın gecikmesi sıfıra düşer. Bu bir belge meselesi değil, can güvenliği meselesidir.
Madde 7: Akustik Performans — NRC ve Emilim Sınıfı
Resmi Sartname Metni
Akustik emilim sınıfı (EN ISO 11654):
— A sınıfı: αw ≥ 0.90 — yüksek akustik gereksinimli alan (müzik odası, stüdyo, konferans)
— B sınıfı: αw ≥ 0.80 — ofis, sınıf, toplantı
— C sınıfı: αw ≥ 0.60 — genel ofis, resepsiyon
— D sınıfı: αw ≥ 0.30 — koridor, depo
— E sınıfı: αw < 0.30 — düz metal panel, akustik katkısı minimal
Akustik performans nasıl sağlanır:
— Mineral elyaf tile: en yüksek doğal emilim — A/B sınıfı kolayca karşılanır
— Delikli metal panel + üst mineral yün battaniye: B/C sınıfı
— Düz metal panel: akustik katkısı minimumdur — yalnızca estetik baskın tasarımlarda
— Tavan plenum yüksekliği arttıkça akustik performans artar — minimum 200 mm önerilir
Proje akustik gereksinimi:
— Proje belgesi akustik emilim sınıfını belirleyecektir
— Tile üreticisi EN ISO 11654 akustik test raporu teslimde sunacaktır
— A sınıfı: αw ≥ 0.90 — yüksek akustik gereksinimli alan (müzik odası, stüdyo, konferans)
— B sınıfı: αw ≥ 0.80 — ofis, sınıf, toplantı
— C sınıfı: αw ≥ 0.60 — genel ofis, resepsiyon
— D sınıfı: αw ≥ 0.30 — koridor, depo
— E sınıfı: αw < 0.30 — düz metal panel, akustik katkısı minimal
Akustik performans nasıl sağlanır:
— Mineral elyaf tile: en yüksek doğal emilim — A/B sınıfı kolayca karşılanır
— Delikli metal panel + üst mineral yün battaniye: B/C sınıfı
— Düz metal panel: akustik katkısı minimumdur — yalnızca estetik baskın tasarımlarda
— Tavan plenum yüksekliği arttıkça akustik performans artar — minimum 200 mm önerilir
Proje akustik gereksinimi:
— Proje belgesi akustik emilim sınıfını belirleyecektir
— Tile üreticisi EN ISO 11654 akustik test raporu teslimde sunacaktır
USTA
"Konferans salonuna düz metal tavan koyduk sefi, şık görünüyor — akustik raporu ne gerek."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
Düz metal tavan akustik emilim katsayısı αw = 0.02-0.05 düzeyindedir — neredeyse sıfır. Konferans salonunda bu seviye: konuşmacının sesi yansımayla 4-6 kez odada çarpar, her cümle üste binen çınlama ile anlaşılamaz hale gelir. Bu problem çözümü tavanda mineral yün battaniye (pahalı ek iş) veya yan duvarda akustik panel (estetik değişim) gerektirir. Baştan doğru tile seçmek bu ek maliyeti tamamen önler.
Madde 8: Nem ve Islak Ortam Kuralları
Resmi Sartname Metni
Hizmet sınıfı (EN 13964 service class):
— Kuru ortam (RH < 70%): standart galvanize grid, mineral elyaf tile
— Nemli ortam (RH 70-85%): mineral elyaf tile kullanılamaz — metal, alçı veya nem dirençli tile zorunlu
— Islak ortam (RH > 85%, yoğunlaşma olası): alüminyum veya paslanmaz çelik grid zorunlu — galvanize çelik kabul edilmeyecektir
Islak ortam örnekleri:
— Kapalı yüzme havuzu
— Mutfak, aşçı ocağı, bulaşıkhane üzeri
— Hamam, sauna, buhar odası
— Açık otopark (nem + tuz)
Mineral elyaf tile ve nem ilişkisi:
— Standart mineral elyaf tile nem ortamında nem emer ve ortasından sarkar — sarkma kalıcı deformasyon ve tile düşme riskidir
— Özel "humidity resistant" mineral elyaf tile (nem dirençli): RH 95-100%'e kadar kullanılabilir — üretici belgesi zorunlu
— Standart mineral elyaf ve humidity resistant tile görünüşte aynıdır — sertifika zorunludur
— Kuru ortam (RH < 70%): standart galvanize grid, mineral elyaf tile
— Nemli ortam (RH 70-85%): mineral elyaf tile kullanılamaz — metal, alçı veya nem dirençli tile zorunlu
— Islak ortam (RH > 85%, yoğunlaşma olası): alüminyum veya paslanmaz çelik grid zorunlu — galvanize çelik kabul edilmeyecektir
Islak ortam örnekleri:
— Kapalı yüzme havuzu
— Mutfak, aşçı ocağı, bulaşıkhane üzeri
— Hamam, sauna, buhar odası
— Açık otopark (nem + tuz)
Mineral elyaf tile ve nem ilişkisi:
— Standart mineral elyaf tile nem ortamında nem emer ve ortasından sarkar — sarkma kalıcı deformasyon ve tile düşme riskidir
— Özel "humidity resistant" mineral elyaf tile (nem dirençli): RH 95-100%'e kadar kullanılabilir — üretici belgesi zorunlu
— Standart mineral elyaf ve humidity resistant tile görünüşte aynıdır — sertifika zorunludur
USTA
"Mutfak üstüne normal mineral elyaf koyduk sefi, beyaz güzel görünüyor — ne fark eder."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
Mutfak buharı ve yemek pişirme süreçlerinde yoğunlaşan rutubet mineral elyaf tile'ın yoğunluk merkezine nüfuz eder. Tile ağırlığı artar ve kendi ağırlığıyla ortasından aşağı doğru eğilir. Birkaç ay içinde sarkmış tile yüzeyi görülür. Saçılmaya hazır tile hem hijyen riski hem güvenlik riskidir. Metal kasset tile bu sorunu kökten önler — ıslanmaz, sarkmaz.
Madde 9: Aydınlatma, HVAC ve Yangın Dedektörü Entegrasyonu
Resmi Sartname Metni
Koordinasyon zorunluluğu:
— Aydınlatma, HVAC ızgara/difüzör ve yangın algılama konumları tavan imalatı başlamadan önce koordineli plan üzerinde belirlenecektir
— Bu koordinasyon yapılmadan başlanan tavan imalatı sonradan kesim ve söküm gerektirir
Aydınlatma entegrasyonu:
— Gömülü armatür (downlight): tile üreticisi onaylı kesilmiş tile veya standart kesim boyutu
— T-bar grid içine düşen aydınlatma armatürü: kendi bağımsız askı sistemine sahip olacaktır — grid profiline asılmayacaktır
— Yangın dayanımlı tavanda: sertifika uyumlu fire-rated downlight aksesuarı zorunlu
HVAC ızgara ve difüzör:
— Tile ile aynı modüle uygun boyut seçimi — 600×600 grid için 600×600 ızgara
— Difüzör ve ızgara kendi ankrajıyla duvara veya slaba bağlanacaktır — tavan sistemine yük aktarımı olmayacaktır
Yangın algılama ve sprinkler:
— Sprinkler kafası tavan yüzeyinden ±6 mm içinde olacaktır (projeye göre)
— Sprinkler deflektörü ile tavan yüzeyi arasındaki mesafe üretici şartnamesine göre
— Yangın dayanımlı tavanda: sprinkler mühendisi ile koordinasyonu zorunludur — yanlış kesim EI geçersiz
— Aydınlatma, HVAC ızgara/difüzör ve yangın algılama konumları tavan imalatı başlamadan önce koordineli plan üzerinde belirlenecektir
— Bu koordinasyon yapılmadan başlanan tavan imalatı sonradan kesim ve söküm gerektirir
Aydınlatma entegrasyonu:
— Gömülü armatür (downlight): tile üreticisi onaylı kesilmiş tile veya standart kesim boyutu
— T-bar grid içine düşen aydınlatma armatürü: kendi bağımsız askı sistemine sahip olacaktır — grid profiline asılmayacaktır
— Yangın dayanımlı tavanda: sertifika uyumlu fire-rated downlight aksesuarı zorunlu
HVAC ızgara ve difüzör:
— Tile ile aynı modüle uygun boyut seçimi — 600×600 grid için 600×600 ızgara
— Difüzör ve ızgara kendi ankrajıyla duvara veya slaba bağlanacaktır — tavan sistemine yük aktarımı olmayacaktır
Yangın algılama ve sprinkler:
— Sprinkler kafası tavan yüzeyinden ±6 mm içinde olacaktır (projeye göre)
— Sprinkler deflektörü ile tavan yüzeyi arasındaki mesafe üretici şartnamesine göre
— Yangın dayanımlı tavanda: sprinkler mühendisi ile koordinasyonu zorunludur — yanlış kesim EI geçersiz
Madde 10: Kenar Profili, Duvar Detayı ve Genleşme Payı
Resmi Sartname Metni
Kenar profili (wall angle / bordür profili):
— Minimum boyut: 25×25 mm L profili — standart
— Kalınlık: minimum 0.5 mm galvanize çelik
— Duvara vidalama aralığı: maksimum 600 mm — daha seyrek vidalar ara noktalarda kenar profili sarkmasına yol açar
— Seviye toleransı: 3 m boyunca ±3 mm
Tile oturma mesafesi:
— T-bar sistemi: tile kenarı kenar profilinin alına oturur — minimum 12 mm oturma
— 12 mm altı oturma: tile sismik veya mekanik titreşimle kenar profilinden düşer
Genleşme payı:
— Tavan sistemi ile duvar arası: minimum 10 mm genleşme payı
— Isıl genleşme: büyük alanlarda ana T profili uzar — sıkışırsa grid deforme olur ve tile düşer
— 15 m üzeri tavan alanlarında: ara genleşme birleşimi (expansion joint) profil üzerinde
— Sismik klips: Madde 4'e uygun yatay hareket serbestisi
— Minimum boyut: 25×25 mm L profili — standart
— Kalınlık: minimum 0.5 mm galvanize çelik
— Duvara vidalama aralığı: maksimum 600 mm — daha seyrek vidalar ara noktalarda kenar profili sarkmasına yol açar
— Seviye toleransı: 3 m boyunca ±3 mm
Tile oturma mesafesi:
— T-bar sistemi: tile kenarı kenar profilinin alına oturur — minimum 12 mm oturma
— 12 mm altı oturma: tile sismik veya mekanik titreşimle kenar profilinden düşer
Genleşme payı:
— Tavan sistemi ile duvar arası: minimum 10 mm genleşme payı
— Isıl genleşme: büyük alanlarda ana T profili uzar — sıkışırsa grid deforme olur ve tile düşer
— 15 m üzeri tavan alanlarında: ara genleşme birleşimi (expansion joint) profil üzerinde
— Sismik klips: Madde 4'e uygun yatay hareket serbestisi
USTA
"Kenar profili duvara yapıştırdık sefi, daha hızlı — vida koyunca çatlıyor karo."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
Yapıştırılmış kenar profili zamanla alçı veya boya yüzeyinden ayrılır — özellikle genleşme ve titreşim altında. Vida bağlantısı mekanik kilitlenmedir ve kenar profilinin tasarım ömrü boyunca güvenilir kalmasını sağlar. Karo çatlama sorunu doğru dübel ve vida boyutu seçimiyle çözülür — bu vida sorunu değil, vida seçimi sorunudur.
Madde 11: Metal Kasset ve Lineer Lamel Sistemi Özel Kuralları
Resmi Sartname Metni
Metal kasset (hook-on) sistem:
— Panel: alüminyum minimum 0.5 mm veya galvanize çelik minimum 0.4 mm
— Kaplama: powder coat minimum 60 µm veya PVDF 25 µm (ıslak ortam)
— Kanca profili (hook): panelin gizli taşıyıcı ray üzerine oturma geometrisi üretici şartnamesine göre
— Kanca bağlantısı kilitleme mekanizmasına sahip olacaktır — kilitlenmeyen panel sismik olayda veya titreşimle düşer
— Minimum panel boyutu 300×300 mm — küçük formatlarda kanca kapasitesi panelin öz ağırlığını güvenle karşılamalıdır
— Kaset panellerin bireysel kaldırılabilirliği korunmalıdır — bağlantı çözücü anahtar panel başına bir adet sağlanacaktır
Lineer lamel (strip/blade) sistem:
— Şerit genişliği: 50-300 mm (tipik 75-150 mm)
— Açıklık: şeritler arasındaki boşluk 10-50 mm
— Taşıyıcı: gizli C veya T kanal, merkezi konumlu
— Şerit uçları kapak (end cap) ile kapatılacaktır — açık uç görsel kirlilik ve doldurulacak alan oluşturur
— Şerit hizalaması: 3 m boyunca ±1 mm — gözle görülür hizasızlık estetik bozulma
— Lineer sistem arkasında hava dolaşımı serbest — bu sisteme mineral yün battaniye eklenmesi akustik performansı artırır
— Panel: alüminyum minimum 0.5 mm veya galvanize çelik minimum 0.4 mm
— Kaplama: powder coat minimum 60 µm veya PVDF 25 µm (ıslak ortam)
— Kanca profili (hook): panelin gizli taşıyıcı ray üzerine oturma geometrisi üretici şartnamesine göre
— Kanca bağlantısı kilitleme mekanizmasına sahip olacaktır — kilitlenmeyen panel sismik olayda veya titreşimle düşer
— Minimum panel boyutu 300×300 mm — küçük formatlarda kanca kapasitesi panelin öz ağırlığını güvenle karşılamalıdır
— Kaset panellerin bireysel kaldırılabilirliği korunmalıdır — bağlantı çözücü anahtar panel başına bir adet sağlanacaktır
Lineer lamel (strip/blade) sistem:
— Şerit genişliği: 50-300 mm (tipik 75-150 mm)
— Açıklık: şeritler arasındaki boşluk 10-50 mm
— Taşıyıcı: gizli C veya T kanal, merkezi konumlu
— Şerit uçları kapak (end cap) ile kapatılacaktır — açık uç görsel kirlilik ve doldurulacak alan oluşturur
— Şerit hizalaması: 3 m boyunca ±1 mm — gözle görülür hizasızlık estetik bozulma
— Lineer sistem arkasında hava dolaşımı serbest — bu sisteme mineral yün battaniye eklenmesi akustik performansı artırır
Madde 12: Montaj Toleransları ve Denetim Protokolü
Resmi Sartname Metni
Seviye toleransları (EN 13964):
— Tavan düzlüğü: 2 m mastarapla maksimum 3 mm sapma
— Büyük alan düzlüğü: 6 m boyunca maksimum 6 mm
— Kenar profilinin duvar boyunca seviyesi: 3 m'de ±3 mm
— Tile-tile arası fark: ±1 mm (hem yükseklik hem yüzey)
Grid geometrisi:
— Dik açı: 3600×3600 mm alanda köşegen farkı maksimum 6 mm
— Ana T profil parallelliği: 1200 mm aralikta maksimum 2 mm sapma
Denetim aşamaları:
1. Ankraj konumları: slab ankrajı — boru veya kanala değil slaba bağlı
2. Askı aralığı: maksimum 1200 mm kontrol
3. Deprem çapraz desteği: X-brace varlığı ve bağlantı kalitesi
4. Kenar profil seviyesi: lazer nivelman ile
5. Tile oturma: 12 mm minimum kenar profili üzerine
6. Nem uyumlu tile: sertifika kontrolü
7. Yangın dayanımlı sistem: CE belgesi ve delme aksesuar uyumu
— Denetim tutanağı imzalanarak dosyaya eklenecektir
— Tavan düzlüğü: 2 m mastarapla maksimum 3 mm sapma
— Büyük alan düzlüğü: 6 m boyunca maksimum 6 mm
— Kenar profilinin duvar boyunca seviyesi: 3 m'de ±3 mm
— Tile-tile arası fark: ±1 mm (hem yükseklik hem yüzey)
Grid geometrisi:
— Dik açı: 3600×3600 mm alanda köşegen farkı maksimum 6 mm
— Ana T profil parallelliği: 1200 mm aralikta maksimum 2 mm sapma
Denetim aşamaları:
1. Ankraj konumları: slab ankrajı — boru veya kanala değil slaba bağlı
2. Askı aralığı: maksimum 1200 mm kontrol
3. Deprem çapraz desteği: X-brace varlığı ve bağlantı kalitesi
4. Kenar profil seviyesi: lazer nivelman ile
5. Tile oturma: 12 mm minimum kenar profili üzerine
6. Nem uyumlu tile: sertifika kontrolü
7. Yangın dayanımlı sistem: CE belgesi ve delme aksesuar uyumu
— Denetim tutanağı imzalanarak dosyaya eklenecektir
USTA
"Seviye kontrolü yapmadık sefi, gözle baktık — düz görünüyor."
Santiye Gercegi: Neden Izin Vermemelisin?
Gözle 2-3 mm seviye farkı görülmez — ama aydınlatma yanığında uzun alanda bir dalgalanma çizgisi belirginleşir. Bu kısa vadede sıradan görünür, uzun vadede tile-tile arası açılır ve toz birikir. 3 mm tolerans standartlaştırılmış değerdir ve endüstriyel lazer nivoyla 10 dakikada kontrol edilir — gözle kontrolün beş dakika sonra öğrenilemeyeceği bir sapma anındın tespit edilmesi mümkündür.
Madde 13: Hata Maliyet Tablosu
| İhmal Edilen Madde | Gerçek Sonuç | Risk ve Maliyet |
|---|---|---|
| Askı boru/kanala bağlı (Madde 3) | Sistem çökmesi riski | Can kaybı riski + tam tavan yenileme |
| Deprem desteği yok (Madde 4) | Depremde tile yağmur gibi düşer | Can kaybı riski + tam tavan yenileme |
| Klima ünitesi tavana asılı (Madde 5) | Yerel çöküş, tile dökülmesi | Can kaybı riski + bölgesel yenileme |
| EI tavana yetkisiz kesim (Madde 6) | Yangın dayanımı sıfıra düşer | Can kaybı riski + sistem yenileme |
| Nemli ortamda mineral elyaf (Madde 8) | Tile sarkması, dökülme riski | +15.000 - 60.000 TL (tüm tile değişimi) |
| Islak ortamda galvanize grid (Madde 8) | 3-5 yılda korozyon, pas lekesi | +20.000 - 80.000 TL (grid yenileme) |
| Konferans'ta düz metal panel (Madde 7) | Akustik kalitesiz, çınlama | +25.000 - 100.000 TL (ek akustik müdahale) |
| MEP koordinasyonu yok (Madde 9) | Kesim, söküm, yeniden montaj | +10.000 - 40.000 TL |
| Kenar profili yapıştırılmış (Madde 10) | 2-3 yılda ayrılma, genleşme hasarı | +5.000 - 20.000 TL |
| Kilitlenmeyen kasset (Madde 11) | Tile sismik veya titreşimde düşer | Can kaybı riski + bölgesel yenileme |
Metal asma tavan en çok küçümsenen yapısal elemandır. Görsel bir kaplama gibi değil, bir taşıyıcı sistem gibi tasarlanmalı ve denetlenmelidir. Can kaybına yol açan tavan çöküşlerinin tamamı önlenebilir hatalardan kaynaklanmaktadır: slaba değil MEP'e bağlı askı, deprem desteği eksikliği, kilitsiz kasset panel.
Metal asma tavan teknik şartname, yangın dayanım koordinasyonu ve deprem destek hesabı için hemen yazın.
WhatsApp'tan Yazın