FORUMCAD
Teknik Şartname Serisi — FCAD-TS-075
Pergola Teknik Şartnamesi
Pergola sistemi — ahşap/alüminyum taşıyıcı direkler, temel ankrajı ve üst kaplama
Bu Şartname Kimlere Hitap Eder?
İnşaat mühendisleri, mimarlar, peyzaj mimarları, uygulayıcı firmalar, yapı denetim görevlileri, proje müellifleri ve villa bahçesi, teras, restoran/otel dış mekân gibi alanlarda pergola (sabit ahşap, sabit alüminyum veya motorlu bioklimatik) imalatı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir.
İnşaat mühendisleri, mimarlar, peyzaj mimarları, uygulayıcı firmalar, yapı denetim görevlileri, proje müellifleri ve villa bahçesi, teras, restoran/otel dış mekân gibi alanlarda pergola (sabit ahşap, sabit alüminyum veya motorlu bioklimatik) imalatı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir.
Şartname İçindekiler
- Madde 1 — Kapsam ve Amaç
- Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
- Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
- Madde 4 — Zemin Etüdü, Temel ve Ankraj Esasları
- Madde 5 — Ahşap Taşıyıcı Sistem Malzeme Özellikleri
- Madde 6 — Alüminyum Taşıyıcı Sistem Malzeme Özellikleri
- Madde 7 — Yapısal Hesap Esasları (Rüzgar, Kar, Deprem)
- Madde 8 — Karışık Malzeme Bağlantı Detayları
- Madde 9 — Bioklimatik/Motorlu Sistem ve Elektrik Esasları
- Madde 10 — Drenaj ve Su Yönetimi
- Madde 11 — Yüzey Kaplama ve Koruma
- Madde 12 — Montaj Toleransları ve Uygulama Esasları
- Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları
- Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları
- Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol
- Madde 16 — Garanti Şartları
- Madde 17 — Teslim Belgeleri
- Madde 18 — Reddedilme Kriterleri
Madde 1 — Kapsam ve Amaç
Genel Hükümler
Bu şartname; villa bahçesi, teras, restoran/otel dış mekânı ve peyzaj projelerinde gölgelendirme amacıyla uygulanan ahşap, alüminyum veya bu iki malzemenin bir arada kullanıldığı birleşik pergola sistemlerinin — sabit veya motorlu/bioklimatik tip — zemin/temel, taşıyıcı malzeme, yapısal hesap, elektrik (motorlu sistemlerde), yüzey koruma ve kalite kontrol esaslarını kapsar.
Bu doküman; tekstil/kumaş gölgelik (tente, şemsiye) sistemlerini kapsamaz; bu sistemler için ayrı teknik şartname esas alınmalıdır.
Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
Terminoloji
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| Bioklimatik Pergola | Çatısı motorlu, döner lamellerden (0°-135° aralığında) oluşan, gölge/havalandırma/yağmur koruması ayarlanabilen pergola tipi |
| Lamel | Bioklimatik pergolanın çatısını oluşturan, motorla döndürülebilen alüminyum profil elemanı |
| Emprenye | Ahşabın böcek, mantar ve çürümeye karşı kimyasal koruyucu ile işlenmesi |
| Galvanik Korozyon | Farklı metallerin nem varlığında temas etmesiyle oluşan elektrokimyasal korozyon türü |
| Ayak Plakası (Post Base) | Taşıyıcı direği temele bağlayan, ahşap/alüminyumun doğrudan zemine temasını önleyen metal bağlantı elemanı |
Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
Referans Doküman Listesi
| Standart / Yönetmelik | Konu |
|---|---|
| TS EN 1991-1-4 | Rüzgar yükü hesap esasları |
| TS EN 1991-1-3 | Kar yükü hesap esasları |
| TBDY 2018 | Deprem etkisi altında temel/ankraj bağlantı esasları |
| TS EN 1995-1-1 | Ahşap taşıyıcı sistemler tasarım esasları (Eurocode 5) |
| TS EN 1999-1-1 | Alüminyum taşıyıcı sistemler tasarım esasları (Eurocode 9) |
| TS EN 335 | Ahşap ve ahşap esaslı ürünler — kullanım sınıfları (biyolojik risk) |
| TS EN 350 | Ahşabın doğal dayanıklılığı |
| TS EN 460 | Ahşabın doğal dayanıklılığı — emprenye gerekliliği kılavuzu |
| TS EN 599-1 | Koruyucu maddelerin etkinliğinin belirlenmesi |
| TS EN 12206-1 | Metal üzerine toz boya kaplamalar |
| TS EN 12373 | Alüminyum anodizasyon |
| TS EN 60529 | Muhafazaların yabancı cisim/su girişine karşı koruma dereceleri (IP sınıfı) |
| TS 1900-1/2 | Zemin sınıflandırması ve deneyleri (temel için) |
Madde 4 — Zemin Etüdü, Temel ve Ankraj Esasları
Alt Yapı Şartları
- Zemin taşıma gücü, özellikle büyük açıklıklı veya motorlu bioklimatik sistemlerde TS 1900-1/2 esasına göre değerlendirilir.
- Temel derinliği, bölgenin donma derinliğinin altında olacak şekilde belirlenir; yetersiz derinlikte temel donma-çözünme çevriminde kalkma (frost heave) hareketi yapabilir.
- Taşıyıcı direkler, galvanizli veya paslanmaz çelik ayak plakası (post base) ile temel betonuna ankre edilir; ahşap veya alüminyum direk doğrudan toprağa veya betona gömülmez.
- Ankraj çekme/kesme kapasitesi, Madde 7'de tanımlanan rüzgar/kar/deprem yüküne göre hesaplanır.
Usta Der Ki
"Ahşap direk toprağa direkt gömülür, temel betonuna gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Toprakla doğrudan temas eden ahşap, emprenye sınıfından bağımsız olarak zamanla nem alır ve çürüme/böcek riski taşır. Direkler galvanizli ayak plakası ile beton temele bağlanmalı; ahşabın (ve alüminyumun) toprakla veya sürekli nemli betonla doğrudan teması önlenmelidir.
Usta Der Ki
"Temel derinliği toprağın üstü sağlam görünüyorsa yeterli, donma derinliğine gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Donma derinliğinin üzerinde bırakılan temel, kışın zemin donma-çözünme çevriminde kalkma hareketi yapar; bu hareket zamanla pergolanın eğilmesine, direklerin oynamasına ve bağlantı noktalarında çatlamaya yol açar. Temel derinliği bölgesel donma derinliğinin altında tutulmalıdır.
Madde 5 — Ahşap Taşıyıcı Sistem Malzeme Özellikleri
Ahşap Malzeme Şartları
| Kullanım Sınıfı (TS EN 335) | Maruziyet Koşulu | Emprenye Gerekliliği |
|---|---|---|
| Sınıf 3 | Dış mekân, üstü örtülü/kısmen korunaklı, zeminle temassız | Basınçlı emprenye, orta düzey koruma |
| Sınıf 4 | Dış mekân, zeminle veya sürekli nemle temas (direk alt ucu, ayak plakası çevresi) | Basınçlı emprenye, yüksek düzey koruma |
- Ahşap türü ve emprenye derecesi, TS EN 335 kullanım sınıfına ve TS EN 460 kılavuzuna uygun seçilir; emprenye etkinliği TS EN 599-1 esasına göre belgelenir.
- Yapısal ahşap elemanlar TS EN 1995-1-1 (Eurocode 5) esasına göre boyutlandırılır.
- Doğal dayanıklılığı yüksek türler (TS EN 350 kapsamında belgelenmiş) tercih edilebilir; bu durumda da nem/UV koruyucu son kat uygulaması önerilir.
Usta Der Ki
"Emprenye sınıfı hepsi aynı, hangi ahşap gelirse kullanılır."
Şantiye Gerçeği
TS EN 335 kullanım sınıflarına göre emprenye derinliği ve kullanılan kimyasal türü farklıdır. Zeminle veya sürekli nemle temas eden bölümler (Sınıf 4) için yetersiz sınıfta emprenye edilmiş ahşap kullanıldığında, birkaç yıl içinde çürüme ve taşıyıcı kapasite kaybı görülebilir.
Madde 6 — Alüminyum Taşıyıcı Sistem Malzeme Özellikleri
Alüminyum Malzeme Şartları
- Taşıyıcı alüminyum profiller TS EN 1999-1-1 (Eurocode 9) esasına göre boyutlandırılır; açıklık arttıkça profil et kalınlığı ve atalet momenti buna göre artırılır.
- Profil alaşımı ve et kalınlığı, proje statik hesap raporunda belirtilir; kesit seçimi yalnızca görsel/estetik tercihe göre yapılmaz.
- Bioklimatik lamel sistemlerinde, lamel dönme mekanizması ve motor bağlantı noktaları üretici teknik onayına uygun monte edilir.
Karışık malzeme bağlantı detayı — ahşap/alüminyum arası izolasyon bandı ve ayak plakası
Madde 7 — Yapısal Hesap Esasları (Rüzgar, Kar, Deprem)
Yük Kombinasyonları
- Rüzgar yükü, TS EN 1991-1-4 esasına göre bölgenin rüzgar hızı verileri, pergola yüksekliği ve açıklığına uygun hesaplanır.
- Kar yükü, TS EN 1991-1-3 esasına göre, özellikle sabit çatılı (kapalı üst örtülü) pergolalar için hesaba dahil edilir.
- Deprem etkisi altında temel/ankraj bağlantı kapasitesi TBDY 2018 esasına göre doğrulanır.
- Bioklimatik (kapalı lamelli) pergolalarda, lameller kapalı konumdayken oluşan rüzgar yükü tam bir çatı yüzeyi gibi değerlendirilir; bu durum küçük görünümlü sistemlerde bile hesabı zorunlu kılar.
Usta Der Ki
"Rüzgar yükü hesabı sadece büyük pergolalarda gerekir, küçük olanlarda gözle karar verilir."
Şantiye Gerçeği
Bioklimatik/kapalı lamelli pergolalarda, lameller kapalı konumdayken rüzgara maruz kalan yüzey alanı bir çatı gibi büyüktür. Küçük görünümlü bir pergola bile, hesap yapılmadan boyutlandırılan taşıyıcı sistemle kuvvetli rüzgarda devrilme veya burkulma riski taşır; rüzgar yükü hesabı pergola büyüklüğünden bağımsız olarak yapılmalıdır.
Madde 8 — Karışık Malzeme Bağlantı Detayları
Galvanik Korozyon Önlemi
- Ahşap ve alüminyum elemanların birleştiği noktalarda, galvanik korozyonu önlemek amacıyla ara izolasyon bandı, contası veya uyumlu kaplamalı bağlantı elemanı kullanılır.
- Bağlantı vida/cıvatalarında, alüminyumla temas eden kısımlarda paslanmaz çelik (AISI 304/316) veya alüminyumla uyumlu kaplamalı bağlantı elemanı tercih edilir; bakır bazlı emprenye kimyasalı içeren ahşapla doğrudan alüminyum temasından kaçınılır.
- Farklı ısıl genleşme katsayılarına sahip iki malzemenin (ahşap/alüminyum) birleşim noktalarında, sıcaklık farkı kaynaklı hareketi karşılayacak montaj payı bırakılır.
Usta Der Ki
"Ahşap ile alüminyum birleşiminde özel önlem gerekmez, direkt vidalanır."
Şantiye Gerçeği
Farklı metaller nem varlığında temas ettiğinde galvanik korozyon oluşabilir; ayrıca bazı ahşap emprenye kimyasalları (özellikle bakır bazlı olanlar) alüminyumu zamanla aşındırabilir. Ahşap-alüminyum birleşim noktalarında ara izolasyon bandı/conta ve uyumlu bağlantı elemanı kullanılmadan yapılan direkt montaj, birkaç yıl içinde bağlantı noktalarında korozyon ve zayıflamaya yol açar.
Madde 9 — Bioklimatik/Motorlu Sistem ve Elektrik Esasları
Motorlu Sistem Şartları
- Motorlu lamel sistemlerinde rüzgar sensörü zorunludur; tanımlı rüzgar hızı eşiği aşıldığında lameller otomatik olarak kapanma/koruma konumuna geçer.
- Yağmur sensörü, yağış başladığında lamelleri otomatik kapatarak su girişini önler; sıcaklık sensörü opsiyonel konfor özelliği olarak eklenebilir.
- Motor ve kumanda üniteleri, dış mekân koşullarına uygun IP sınıfında (tipik minimum IP65) seçilir; kablo geçişleri su sızdırmaz rakor ile yapılır.
- Aydınlatma (varsa) entegre LED sistemleri de dış mekân IP sınıfına uygun seçilir, ayrı sigorta hattı ve kaçak akım koruması ile beslenir.
Zorunlu Şart: Motorlu lamel sistemlerinde rüzgar sensörü olmadan sistem devreye alınamaz.
Bioklimatik lamel sistemi — motor mekanizması, sensörler ve direk içi gizli drenaj
Usta Der Ki
"Motorlu lamel sistemi her rüzgarda çalışır, sensöre gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Rüzgar sensörü olmayan motorlu lamel sistemleri, kuvvetli rüzgar sırasında açık konumda kalarak lamellerin veya motor mekanizmasının hasar görmesine, hatta sistemin bütünüyle yapısal hasara uğramasına yol açabilir. Rüzgar sensörü ve otomatik koruma konumuna geçiş, motorlu sistemlerde isteğe bağlı değil zorunlu bir güvenlik bileşenidir.
Usta Der Ki
"Aydınlatma/motor kablolaması iç mekân gibi çekilir, dış mekân için özel IP sınıfı gerekmez."
Şantiye Gerçeği
Dış mekânda su, nem ve toz maruziyeti iç mekândan çok farklıdır. Uygun IP sınıfında seçilmemiş elektrik bileşenleri, kısa devre veya yangın riski oluşturur; motor, kumanda ünitesi ve aydınlatma armatürleri minimum IP65 sınıfında seçilmeli, kablo geçişleri su sızdırmaz şekilde yapılmalıdır.
Madde 10 — Drenaj ve Su Yönetimi
Su Tahliyesi
- Bioklimatik lamelli sistemlerde, kapalı konumdaki lamellerden toplanan yağmur suyu, direkler içinden geçen gizli drenaj kanalıyla tahliye edilir.
- Drenaj kanalı çıkışları tıkanmaya karşı erişilebilir temizlik kapaklı olmalıdır.
- Sabit çatılı pergolalarda su, saçak/oluk detayıyla toplanıp yönlendirilir; su birikintisi oluşturacak ters eğimden kaçınılır.
Madde 11 — Yüzey Kaplama ve Koruma
Koruyucu Kaplama Şartları
| Malzeme | Kaplama Tipi | Şart |
|---|---|---|
| Alüminyum | Elektrostatik toz boya | TS EN 12206-1'e uygun; Qualicoat kalite güvencesi, kıyı bölgelerinde Qualimarine ek koruma |
| Alüminyum | Anodizasyon | TS EN 12373'e uygun, dış mekân için yeterli mikron kalınlığı |
| Ahşap | Emprenye + son kat | TS EN 335/460/599-1 esasına göre; UV dayanımlı vernik/yağ son kat önerilir |
Kıyı/tuzlu hava bölgelerinde alüminyum kaplama kalınlığı standart değerin üzerinde tutulur ve bağlantı elemanları paslanmaz çelik (AISI 316) seçilir.
Usta Der Ki
"Toz boya kalınlığı önemli değil, renk tutarsa yeterli."
Şantiye Gerçeği
Yetersiz boya kalınlığı, özellikle kıyı bölgelerinde tuzlu hava etkisiyle erken korozyona ve renk solmasına yol açar. Kaplama, TS EN 12206-1 esasına ve Qualicoat (kıyıda Qualimarine) kalite güvencesine uygun mikron aralığında uygulanmalıdır; sadece görsel renk tutarlılığı yeterli bir kabul kriteri değildir.
Madde 12 — Montaj Toleransları ve Uygulama Esasları
Uygulama Kuralları
- Direk düşeyliği su terazisi/lazer ile kontrol edilir; sapma toleransı ±2 mm/m'yi geçemez.
- Üst kaplama/lamel sistemlerinin hizalanması, komşu elemanlarla çakışacak ve boşluk bırakmayacak şekilde yapılır.
- Bağlantı cıvataları üretici tork değerine göre sıkılır ve kontrol tutanağa geçirilir.
- Motorlu sistemlerde devreye alma öncesi tüm sensörlerin (rüzgar, yağmur) fonksiyon testi yapılır ve tutanağa geçirilir.
Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları
Kabul Kriterleri
| Test / Kontrol | Referans Standart |
|---|---|
| Rüzgar/kar yükü statik hesabı | TS EN 1991-1-4 / TS EN 1991-1-3 |
| Deprem ankraj kapasitesi | TBDY 2018 |
| Ahşap emprenye etkinliği | TS EN 599-1 |
| Alüminyum kaplama kalınlığı | TS EN 12206-1 / TS EN 12373 |
| Motorlu sistem sensör fonksiyon testi | Üretici teknik onayı |
| Elektrik IP sınıfı doğrulaması | TS EN 60529 |
Kalite Kontrol Notu: Yapısal hesap raporu, emprenye/kaplama test sonuçları ve motorlu sistem sensör fonksiyon tutanağı teslim belgeleri dosyasına eklenmeden geçici kabul yapılmaz.
Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları
Sahada Güvenlik
- Ağır profil/ahşap elemanların taşınmasında uygun kaldırma ekipmanı ve KKD kullanılır.
- Elektrik bağlantı işlemleri yetkili elektrik personeli tarafından, enerji kesilmiş hâlde yapılır.
- Yüksekte çalışma gerektiren montajlarda (büyük açıklıklı pergolalar) düşme önleyici ekipman kullanılır.
Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol
İşletme Dönemi
- Ankraj ve bağlantı noktaları yılda en az 1 kez kontrol edilir.
- Ahşap yüzeylerde son kat (vernik/yağ) durumu izlenir; aşınma tespit edilirse yenilenir.
- Motorlu sistemlerde lamel mekanizması, sensörler ve drenaj kanalları periyodik olarak test edilir/temizlenir.
- Alüminyum kaplama yüzeyinde çizik/korozyon belirtileri kıyı bölgelerinde daha sık aralıklarla kontrol edilir.
Madde 16 — Garanti Şartları
Sorumluluk ve Süreler
| Kapsam | Garanti Süresi |
|---|---|
| Taşıyıcı sistem (yapısal, ahşap/alüminyum) | 10 yıl |
| Alüminyum kaplama (boya/anodizasyon) | 5 yıl |
| Motor ve elektronik sistemler | 2-3 yıl (üretici garantisi kapsamında) |
| Montaj işçiliği | 2 yıl |
Önemli: Garanti kapsamı; proje dışı aşırı yük bindirme, izinsiz tadilat, bakım ihmali veya doğal afet (fırtına, hortum) kaynaklı hasarları kapsamaz.
Madde 17 — Teslim Belgeleri
Dosya İçeriği
- Rüzgar/kar/deprem yükü statik hesap raporu
- Ahşap emprenye sınıfı ve test sonuçları (varsa)
- Alüminyum kaplama teknik föyi ve kalınlık ölçüm sonucu
- Motorlu sistem sensör fonksiyon test tutanağı (varsa)
- Elektrik uygunluk belgesi (varsa)
- Uygulama projesi (as-built) ve detay çizimleri
- Garanti belgeleri ve bakım talimatı
Madde 18 — Reddedilme Kriterleri
Kabul Dışı Durumlar
- Yapısal hesap (rüzgar/kar/deprem) yapılmadan başlanan imalat
- Donma derinliği altına inmeyen veya ayak plakası kullanılmadan doğrudan gömülmüş taşıyıcı direkler
- Yetersiz emprenye sınıfında (kullanım koşuluna uygun olmayan) ahşap kullanımı
- Ahşap-alüminyum bağlantısında galvanik korozyon önlemi alınmamış birleşimler
- Rüzgar sensörü olmadan devreye alınmış motorlu lamel sistemleri
- Dış mekân IP sınıfı sağlanmamış elektrik bileşenleri
- TS EN 12206-1/12373 şartlarını sağlamayan alüminyum kaplama
Pergola Projeniz mi Var?
Statik hesap desteği, malzeme onayı ve şartname uyarlaması için bize ulaşın.
WhatsApp ile İletişime GeçPDF
Resmi Teknik Şartname PDF'ini İndirin
Sözleşmelerinize doğrudan ekleyebileceğiniz resmi format — FCAD-TS-075