Giyotin Cam / Cam Balkon Sistemi Teknik Şartnamesi

Hareketli cam sistemleri — giyotin (dikey) ve cam balkon (yatay sürme) uygulama örnekleri

Madde 1 — Kapsam ve Amaç

Bu şartname; villa terası, balkon, kış bahçesi, restoran/kafe cephesi ve peyzaj projelerinde uygulanan hareketli cam sistemlerinin — dikey hareketli (giyotin) ve yatay hareketli (sürme/katlanır cam balkon) tipler dahil — cam malzeme, ray/mekanizma, motorlu sistem güvenliği, yapısal hesap, korkuluk işlevi, sızdırmazlık ve kalite kontrol esaslarını kapsar.

Bu doküman; sabit (hareketsiz) cam cephe sistemlerini kapsamaz (bkz. ForumCAD Spider Cephe ve Cam Giydirme Cephe Teknik Şartnameleri); yalnızca hareketli/açılabilir cam panel sistemlerine ilişkindir.

Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler

Madde 4 — Cam Malzeme Özellikleri ve Güvenlik Sınıfları

• Hareketli panellerde kullanılan tüm camlar, minimum TS EN 12150'ye uygun temperli emniyet camı olmalıdır; kırıldığında küçük, keskin olmayan parçalara ayrılmalıdır.
• Temperli camlar, kendiliğinden kırılma (nikel sülfür kaynaklı) riskini elemek amacıyla TS EN 14179'a uygun ısıl banyo (heat soak) testinden geçirilir; test raporu her cam partisi için ayrı sunulur.
• Yüksekte kullanım, korkuluk işlevi gören veya düşme riski taşıyan uygulamalarda lamine cam (TS EN ISO 12543) tercih edilir; tek temperli cam bu tür kritik konumlarda yetersiz kabul edilir.
• Cam darbe dayanım sınıfı, kullanım konumuna göre TS EN 12600 esasına uygun belirlenir ve belgelenir.
• Cam kalınlığı, panel boyutu ve Madde 9'da tanımlanan rüzgar yüküne göre proje mühendisi tarafından hesaplanır; sabit bir kalınlık varsayımıyla seçilmez.

Madde 5 — Alüminyum Profil ve Ray Sistemi Malzeme Özellikleri

• Taşıyıcı alüminyum profiller (kasa, ray) TS EN 1999-1-1 esasına göre, panel ağırlığı ve açıklığa uygun kesitte seçilir.
• Ray içi hareketli parçalar (tekerlek, rulman) paslanmaz çelik veya yüksek yoğunluklu polimer malzemeden, uzun ömürlü ve sessiz çalışacak şekilde seçilir.
• Alüminyum yüzeyler elektrostatik toz boya (Qualicoat) veya anodizasyon ile korozyona karşı korunur; kıyı/tuzlu hava bölgelerinde ek koruma (Qualimarine, paslanmaz bağlantı elemanı) değerlendirilir.
• Cam balkon sistemlerinde kasa genişliği, ray sayısına (2/3/4/5 raylı) göre projede tanımlanır; ray sayısı arttıkça kasa genişliği de artar ve bu, mimari detayda önceden planlanmalıdır.

Hesap yöntemi ve emniyet katsayıları: Profil kesit hesabı, TS EN 1999-1-1 (Eurocode 9) kapsamındaki kısmi emniyet katsayıları esas alınarak yapılır: elemanların burkulma/stabilite kontrolünde γM1 ≈ 1,1, kesit net alan kontrolünde γM2 ≈ 1,25 tipik değerleri kullanılır; proje mühendisi bu değerleri malzeme sertifikasına ve ulusal ek (national annex) şartlarına göre teyit eder. Rüzgar yükü altında ray/profil sehimi, tipik olarak açıklığın 1/200'ünü (L/200) aşmayacak şekilde sınırlandırılır; bu sınır proje mühendisi tarafından camın kırılma riskini de gözeterek doğrulanır.

Madde 6 — Cam Balkon (Yatay Sürme) Sistem Esasları

Cam balkon sistemleri tek bir mekanizma değildir; alt tipler farklı mekanik prensiplere ve farklı yapısal gereksinimlere sahiptir. Proje kapsamında hangi alt tipin kullanılacağı netleştirilmeli ve buna uygun mekanik/yapısal hesap yapılmalıdır.

• Cam paneller, alt raydaki tekerlek/rulman sistemiyle taşınır (tamamen alttan taşıma prensibi); üstten asılı taşıma sistemlerde de üst ray kapasitesi ayrıca doğrulanır.
• Her panel bağımsız hareket edebilmeli, komşu panellerle kapanma yönünde kenetlenmelidir.
• Son panel tam kapandığında sistem otomatik kilitlenir; orta birleşim noktalarında (iki yöne açılan sistemlerde) özel kilitlenebilir profil kullanılır.
• Eşiksiz sistemlerde zeminde kot farkı bırakılmaz; bu tip, erişilebilirlik gerektiren projelerde (giriş/çıkış noktaları) tercih edilir.
• Ray içi ve panel kenarlarında özel kıl fitil ve EPDM conta kombinasyonu kullanılır; bu, rüzgar/su/toz sızdırmazlığının ana bileşenidir.

Cam balkon sürme sistemi kesit detayı — alt ray, tekerlek/rulman ve fitil/conta yerleşimi

Madde 7 — Giyotin Cam (Dikey Hareketli) Sistem Esasları

• Panel hareketi; karşı ağırlık sistemi, gaz amortisörü veya motorlu tahrik (tüp motor/zincirli motor) ile sağlanır; zincirli aktarma sistemleri tipik olarak kayışlı sistemlere göre daha uzun ömürlüdür.
• Yan raylarda kullanılan özel fitiller, panel hareketi sırasında dahi rüzgar, toz ve su geçişini sınırlayacak şekilde tasarlanır.
• Panel tamamen yukarı konumdayken, mekanik bir kilitleme sistemi ile bu konumda sabitlenir; kilitleme, karşı ağırlık/motor arızasında panelin kendiliğinden inmesini engeller.
• Çoklu panel (ikili/üçlü) sistemlerde her panelin kendi taşıma/kilitleme mekanizması bağımsız olarak çalışır.
• Maksimum pratik panel boyutu (tipik ~4.500 mm genişlik × ~2.600 mm yükseklik), sistem üreticisinin teknik onayına ve yapısal hesaba göre proje bazında doğrulanır.

Madde 8 — Motorlu Sistemler İçin Elektriksel ve Mekanik Güvenlik

• Motorlu sistemlerde, harekete bir engel çıktığında motoru otomatik durduran tork sınırlama/engel algılama özelliği TS EN 12453 ve TS EN 12978 esaslarına uygun olarak bulunur; bu özellik özellikle çocuklu ortamlarda sıkışma/ezilme riskini önler.
• Motor ve kumanda üniteleri TS EN 60335-2-103 esasına uygun elektriksel güvenlik şartlarını sağlar.
• Uzaktan kumanda, duvar butonu veya akıllı sistem entegrasyonu kullanılabilir; güvenlik kilidi ile istenmeyen/yetkisiz kullanım önlenir.
• Yağmur sensörü (varsa) yağış başladığında sistemi otomatik kapatır; rüzgar sensörü, yüksek rüzgar koşullarında sistemin güvenli konuma geçmesini sağlar.
• Kablo ve motor bağlantıları, dış mekân koşullarına uygun IP sınıfında ve su geçirmez şekilde yapılır.

Elektrik kesintisi ve acil durum prosedürü: Motorlu giyotin cam sistemlerinde, elektrik kesintisi veya motor arızası durumunda paneli güvenli şekilde hareket ettirebilecek bir manuel açma/indirme mekanizması (el krankı, manuel devre ayırma kolu veya benzeri) bulunur; bu mekanizmanın kullanımı montaj sonrası kullanıcıya/işletmeciye gösterilir ve teslim belgelerinde tarif edilir. Deprem gibi ani sarsıntı durumlarında, motorlu sistem hareket hâlindeyse otomatik olarak durabilecek şekilde tasarlanması (ivme/titreşim algılama ile durdurma) proje şartına göre değerlendirilir; bu özellik bulunmuyorsa, kullanım talimatında deprem sırasında sistemin hareket ettirilmemesi gerektiği açıkça belirtilir.

Madde 9 — Yapısal Hesap Esasları (Rüzgar Yükü)

• Kapalı konumdaki cam panellerin rüzgar yükü TS EN 1991-1-4 esasına göre hesaplanır.
• Cam balkon sistemlerinde paneller köşede istiflenmiş (açık) konumdayken de rüzgara maruz kalabilir; bu ara/açık konum senaryoları da değerlendirilir.
• Giyotin camda panel yukarı çekili konumdayken, kilitleme mekanizmasının rüzgar kaynaklı yatay/düşey kuvvetlere karşı yeterliliği ayrıca doğrulanır.
• Ray ve kasa bağlantılarının ana yapıya aktardığı yükler, proje mühendisi tarafından hesaplanıp belgelenir.

Madde 10 — Korkuluk İşlevi ve Düşme Güvenliği

• Hareketli cam sistem, balkon/teras kenarında tek düşme koruma bariyeri olarak kullanılıyorsa, panel açık konumdayken (tamamen istiflenmiş veya yukarı çekilmiş) düşme riskine karşı ayrı bir sabit korkuluk/parapet bulunup bulunmadığı proje aşamasında netleştirilir.
• Cam kendisi korkuluk işlevi görüyorsa (kapalı konumda), kullanılan cam ForumCAD Korkuluk Teknik Şartnamesi'nde tanımlanan yapısal ve cam güvenlik şartlarına (lamine cam, darbe dayanımı) uygun olmalıdır.
• Çocuklu kullanım alanlarında, sistem açıkken oluşan boşluğa erişimi sınırlayan ek önlemler (geçici bariyer, kullanım talimatı) değerlendirilir.

Korkuluk işlevi değerlendirmesi — cam açık konumdayken düşme güvenliğini sağlayan sabit parapet detayı

Madde 11 — Sızdırmazlık, Isı ve Ses Yalıtım Performansı

• Sistemin hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgar yükü dayanımı sınıfları TS EN 12207, TS EN 12208 ve TS EN 12210 esaslarına göre belgelenir.
• Isı yalıtım performansı, tekli cam veya ısıcamlı (çift cam) seçimine göre değişir; hareketli sistemlerin birleşim noktalarındaki boşluklar nedeniyle sabit cam sistemlere göre daha düşük ısı yalıtım performansı beklenir, bu proje aşamasında müşteriye açıkça belirtilir.
• Ses yalıtımı, cam kalınlığı/tipi ve fitil/conta kalitesine bağlıdır; özel gürültü hassasiyeti olan projelerde ısıcamlı ve kalın cam seçenekleri değerlendirilir.

Ses yalıtımı performans belgelendirmesi: Ses yalıtımı gereksinimi belirtilen projelerde, sistemin ağırlıklı ses yalıtım indeksi (Rw, dB) TS EN ISO 717-1 esasına göre ifade edilir ve laboratuvar ölçümü TS EN ISO 10140 serisine uygun yapılır. Hareketli cam sistemlerinde, birleşim/derz noktaları nedeniyle sabit cam sistemlere kıyasla daha düşük Rw değerleri tipiktir; proje özel bir minimum Rw değeri gerektiriyorsa, bu değer sistem üreticisinin test raporlarıyla önceden doğrulanmalıdır — "cam kalınsa ses yalıtımı da iyidir" varsayımıyla proje şartı karşılanmış sayılmaz.

Madde 12 — Montaj Toleransları ve Uygulama Esasları

• Ray/kasa düşeyliği ve yataylığı su terazisi/lazer ile kontrol edilir; sapma toleransı ±2 mm/m'yi geçemez.
• Panel-ray boşlukları üretici toleransına uygun bırakılır; aşırı sıkı veya aşırı gevşek montaj hem hareket zorluğuna hem sızdırmazlık kaybına yol açar.
• Motorlu sistemlerde devreye alma öncesi tüm güvenlik fonksiyonları (engel algılama, kilitleme, sensörler) test edilip tutanağa geçirilir.
• Cam montajı TS EN 12488 esasına uygun camlama bloklarıyla (setting block) yapılır; cam doğrudan metal-metal temasla monte edilmez.

Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları

Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları

• Ağır cam panellerin taşınmasında vantuzlu cam taşıma ekipmanı ve uygun KKD kullanılır.
• Elektrik bağlantı işlemleri yetkili elektrik personeli tarafından, enerji kesilmiş hâlde yapılır.
• Yüksekte montaj gerektiren uygulamalarda düşme önleyici ekipman kullanılır.

Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol

• Ray yüzeyleri, kullanım yoğunluğuna göre düzenli aralıklarla (asgari yılda 1 kez, yoğun kullanımda 3-4 ayda bir) temizlenip gerektiğinde yağlanır; yağlama için silikon bazlı, kuru/toz tutmayan yağlayıcı tercih edilir, petrol bazlı gres kullanılmaz (bazı fitil/conta malzemeleriyle uyumsuz olup sertleşme/çatlamayı hızlandırabilir).
• Motorlu sistemlerde yılda en az 1 kez teknik kontrol (güvenlik fonksiyonları dahil) yapılır.
• Fitil/conta aşınması periyodik olarak izlenir; sertleşme, çatlama veya sararma tespit edilirse yenilenir.
• Giyotin cam sistemlerde kilitleme mekanizması ve karşı ağırlık/motor bağlantıları periyodik olarak kontrol edilir.

Cam yüzey temizliği, ray dış yüzeyinin silinmesi ve genel gözle kontrol kullanıcı tarafından yapılabilir. Ray içi yağlama, motor/elektronik sistem kontrolü, kilitleme mekanizması ayarı ve fitil/conta değişimi yetkili servis personeli tarafından yapılmalıdır; kullanıcının bu işlemlere müdahalesi garanti kapsamını etkileyebilir.

Madde 16 — Garanti Şartları

Motor ve elektronik bileşenlerin garantisi, sistemi kuran uygulayıcı firma tarafından değil, motor üreticisi tarafından sağlanır; garanti talebi durumunda hangi tarafın (cam üreticisi, profil/sistem üreticisi, motor üreticisi veya uygulayıcı firma) muhatap alınacağı, ürün/parça bazında bu tabloya göre belirlenir.

Madde 17 — Teslim Belgeleri

• Cam test raporları (temperleme, ısıl banyo, darbe dayanımı)
• Rüzgar yükü statik hesap raporu
• Motorlu sistem güvenlik fonksiyon test tutanağı (varsa)
• Hava/su sızdırmazlık sınıf belgesi
• Korkuluk işlevi değerlendirme notu (Madde 10 kapsamında)
• Uygulama projesi (as-built) ve detay çizimleri
• Garanti belgeleri ve bakım talimatı

Madde 18 — Reddedilme Kriterleri

• Isıl banyo testi (heat soak) raporu sunulmayan temperli cam kullanımı
• Yüksekte/korkuluk işlevli konumlarda lamine cam yerine tek temperli cam kullanımı
• Rüzgar yükü hesabı yapılmadan boyutlandırılmış panel/ray sistemi
• Giyotin camda üst konum mekanik kilitleme mekanizması bulunmayan sistemler
• Motorlu sistemlerde engel algılama/tork sınırlama fonksiyonu olmayan kurulumlar
• Açık konumda düşme koruması değerlendirilmemiş, korkuluk işlevli tek bariyer sistemler
• Kalitesiz fitil/conta ile sızdırmazlık sınıfı belgelenmemiş sistemler