Yangın Kapısı Teknik Şartnamesi 2026:
Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri
Yapı Sahipleri, Mimarlar, Güvenlik Uzmanları ve Proje Yöneticileri İçin Ön Söz
Yangın kapısı, binadaki en kritik pasif yangın koruma elemanıdır. Yangını belirli bir süre kompartımanda tutarak tahliye için hayati zaman kazandırır. Türkiye'de bu alanda iki büyük sorun mevcuttur: birincisi, "yangın kapısı" adıyla satılan ürünlerin önemli bölümünde CE belgesi ve akredite yangın dayanım test raporu yoktur; ikincisi, belgeleri olan kapılar dahi yanlış montaj nedeniyle fonksiyonunu yitirmektedir — intumescent bant eksik veya yanlış konumda, door closer takılı değil ya da bakımsız, kasa-duvar arası boşluklar açık, cam insert standart dışı. Bu hatalar, yangın anında kompartımanın 5 dakika içinde bozulması anlamına gelir — tahliye tamamlanmadan. Bu şartname, TS EN 16034, TS EN 1634-1, TS EN 13501-2, TS EN 1154, TS EN 1125, TS EN 179 ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde, sahada 20 yıllık uygulama deneyimiyle gerçek hataları belgeler.
Şartname İçindekiler
- Yangın Dayanım Sınıfları ve Türkiye Mevzuatı
- 1. Yangın Dayanım Sınıfı Seçimi ve CE Belgesi
- 2. Yangın Kapısı Sistem Anlayışı — Bileşenler
- 3. Kapı Yaprağı Malzeme ve Yapısal Gereksinimler
- 4. İntumescent (Kabaran) Bant — Konum ve Kalite
- 5. Door Closer (Kapı Kapayıcı) — EN 1154 Zorunluluğu
- 6. Duman Contaları ve Sa/S200 Sınıflandırması
- 7. Kapı Altı Yangın ve Duman Bariyeri
- 8. Cam Insert — Yangın Dayanımlı Cam Gereksinimleri
- 9. Panik Bar ve Acil Çıkış Donanımı
- 10. Kasa-Duvar Arası Yangın Bariyeri
- 11. Montaj Toleransları ve Boşluk Kontrolü
- 12. Hold-Open Cihazlar ve Elektrik Bağlantısı
- 13. Periyodik Bakım, Test Protokolü ve Hata Tablosu
Yangın Dayanım Sınıflandırması ve Türkiye Mevzuatı
EI, EW, E ve Sa/S200 ne anlama gelir? TS EN 13501-2 yangın sınıflandırma sisteminde her harf bir performans kriteri temsil eder. E = Bütünlük (alev ve sıcak gaz geçirgenliği yok), I = Yalıtım (karşı yüzeyde sıcaklık 180°C'yi aşmıyor), W = Radyasyon (15 kW/m² sınırı), Sa = soğuk duman sızdırmazlığı, S200 = 200°C'ye kadar duman sızdırmazlığı. EI 60 = 60 dakika boyunca hem bütünlük hem yalıtım. EI 60-Sa = 60 dakika yangın + soğuk duman geçirmez.
| Bina Türü / Alan | Min. Yangın Kapısı Sınıfı | Mevzuat Kaynağı |
|---|---|---|
| Konut dairesi — kaçış yolu | EI 30 | Yangın Yönetmeliği Madde 30 |
| Ofis / ticari bina kaçış koridoru | EI 60 | Yangın Yönetmeliği Madde 40 |
| Yüksek bina (>28 m) her katı | EI 60 | Yangın Yönetmeliği Madde 52 |
| Hastane, okul, kreş kaçış yolu | EI 60-Sa | Yangın Yönetmeliği |
| AVM, sinema, kalabalık mekân | EI 60 | Yangın Yönetmeliği |
| Bodrum kat / sığınak | EI 60-90 | Yangın Yönetmeliği |
| Tesisat katı / jeneratör odası | EI 90 | Yangın Yönetmeliği |
| Güçlü akım odası / trafo | EI 120 | Yangın Yönetmeliği |
Türkiye'de yangın kapısı kullanımı yasal zorunluluktur. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yangın kapısı gerektiren alanlarda CE belgesiz veya yanlış sınıf kapı kullanımı; yapı kullanım izninin verilmemesine, sigorta tazminatının reddine ve yangın sonrası cezai sorumluluğa yol açar.
Madde 1: Yangın Dayanım Sınıfı Seçimi ve CE Belgesi Zorunluluğu
Resmi Şartname Metni
Yangın kapısı TS EN 16034 standardına uygun ve TS EN 1634-1 kapsamında akredite laboratuvarda test edilmiş olacaktır. Belge gereksinimleri:
1. Akredite yangın dayanım test raporu: Kapının belirtilen EI sınıfında tam süre testini geçtiğine dair bağımsız akredite yangın test laboratuvarı (notified body) tarafından düzenlenmiş test raporu zorunludur.
2. CE işareti ve DoP: Kapı teslimde CE işareti ve Performans Beyannamesi (Declaration of Performance) ile birlikte gelecektir. CE işareti olmayan yangın kapısı Avrupa Birliği ve Türkiye mevzuatı kapsamında yasal olarak yangın kapısı değildir.
3. Test kapsamı — komple sistem: Test raporu yalnızca kapı yaprağını değil kasa, donanım, kapayıcı ve tüm aksesuarlar dahil komple kapı seti olarak kapsayacaktır. Bileşenlerin değiştirilmesi (özellikle door closer, kilit, menteşe) testin geçerliliğini yitirir.
4. Kurulum bildirimi (Installation notice): Üretici, kapının CE belgesine uygun kalması için izin verilen montaj varyasyonlarını ve boşluk toleranslarını belgeleyen kurulum kılavuzu sağlayacaktır.
Test belgesi ibraz edilemeyen her kapı — üzerinde ne yazarsa yazsın — yangın kapısı olarak kabul edilmeyecektir. Bu, hem can güvenliği hem yasal sorumluluk açısından tartışmasız kuraldır.
1. Akredite yangın dayanım test raporu: Kapının belirtilen EI sınıfında tam süre testini geçtiğine dair bağımsız akredite yangın test laboratuvarı (notified body) tarafından düzenlenmiş test raporu zorunludur.
2. CE işareti ve DoP: Kapı teslimde CE işareti ve Performans Beyannamesi (Declaration of Performance) ile birlikte gelecektir. CE işareti olmayan yangın kapısı Avrupa Birliği ve Türkiye mevzuatı kapsamında yasal olarak yangın kapısı değildir.
3. Test kapsamı — komple sistem: Test raporu yalnızca kapı yaprağını değil kasa, donanım, kapayıcı ve tüm aksesuarlar dahil komple kapı seti olarak kapsayacaktır. Bileşenlerin değiştirilmesi (özellikle door closer, kilit, menteşe) testin geçerliliğini yitirir.
4. Kurulum bildirimi (Installation notice): Üretici, kapının CE belgesine uygun kalması için izin verilen montaj varyasyonlarını ve boşluk toleranslarını belgeleyen kurulum kılavuzu sağlayacaktır.
Test belgesi ibraz edilemeyen her kapı — üzerinde ne yazarsa yazsın — yangın kapısı olarak kabul edilmeyecektir. Bu, hem can güvenliği hem yasal sorumluluk açısından tartışmasız kuraldır.
USTA
"Yangın kapısı bu şefi, çelik kapı üzerine EI 60 yazıyor — ne fark eder belgesi olsun olmasa."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Yangın dayanımı test edilmeden bilinemez. EI 60 yazan ürünü bir yangında gerçekten 60 dakika dayanıp dayanmadığını yalnızca akredite test kanıtlar. Türkiye'de "yangın kapısı" etiketiyle satılan ürünlerin test belgesi sorulduğunda sergilenen belgelerin önemli kısmı üretici beyanı, distribütör yazısı veya farklı ürün için düzenlenmiş süresi dolmuş belgedir. Yangın sonrasında sigorta şirketi ve savcılık bu belgeleri araştırır — gerçek test raporu yoksa yasal sorumluluk kaçınılmazdır.
Madde 2: Yangın Kapısı Sistem Anlayışı — Bileşenler
Resmi Şartname Metni
Yangın kapısı tek bir ürün değil, birlikte test edilmiş ve birlikte çalışan bileşenler sistemidir. Sistemin herhangi bir bileşeninin değiştirilmesi veya ihmal edilmesi yangın dayanımını geçersiz kılar:
Zorunlu bileşenler:
— Kapı yaprağı (yangın dayanımlı dolgu ve sac)
— Kasa (yangın dayanımlı)
— Door closer / kapı kapayıcı (EN 1154) — kapı her kullanımdan sonra kendiliğinden kapanmalıdır
— İntumescent bant (kabaran bant) — yangında şişerek boşlukları kapatır
— Duman contası (Sa sınıfı gerektiren kapılarda)
— Yangın dayanımlı menteşeler (EN 1935 yangın sınıfı)
— Yangın dayanımlı kilit (EN 12209 yangın sınıfı)
— Yangın dayanımlı cam insert (cam varsa)
— Kapı altı yangın bariyeri
— Kasa-duvar arası intumescent dolgu
Bu bileşenlerin tamamı test sırasında kapıyla birlikte test edilmiş olacaktır. Test belgesi dışında hiçbir bileşen değiştirilemez.
Zorunlu bileşenler:
— Kapı yaprağı (yangın dayanımlı dolgu ve sac)
— Kasa (yangın dayanımlı)
— Door closer / kapı kapayıcı (EN 1154) — kapı her kullanımdan sonra kendiliğinden kapanmalıdır
— İntumescent bant (kabaran bant) — yangında şişerek boşlukları kapatır
— Duman contası (Sa sınıfı gerektiren kapılarda)
— Yangın dayanımlı menteşeler (EN 1935 yangın sınıfı)
— Yangın dayanımlı kilit (EN 12209 yangın sınıfı)
— Yangın dayanımlı cam insert (cam varsa)
— Kapı altı yangın bariyeri
— Kasa-duvar arası intumescent dolgu
Bu bileşenlerin tamamı test sırasında kapıyla birlikte test edilmiş olacaktır. Test belgesi dışında hiçbir bileşen değiştirilemez.
USTA
"Door closer pahalı şefi, takmayalım — kapı açık kalırsa içeriden çeker insanlar."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Door closer olmayan yangın kapısı yangın anında açık kalmaya mahkûmdur. Yangın sırasında duman ve alev yayılımı önce koridoru, sonra tüm katı etkiler. Tahliye süresi dramatik biçimde kısalır. Door closer, yangın kapısının en temel işlev elemanıdır — kapının "kapı" olarak kalabilmesinin ön koşuludur. Door closer olmayan yangın kapısı, yangın mevzuatı kapsamında yangın kapısı sayılmaz.
Yangın kapısı teknik şartname, CE belgesi kontrolü ve montaj denetimi için WhatsApp'tan yazın.
Danışmanlık AlınMadde 3: Kapı Yaprağı — Malzeme ve Yapısal Gereksinimler
Resmi Şartname Metni
Çelik yangın kapısı yaprağı:
— Dış yüz sac: minimum 0.8 mm galvanizli veya boyalı soğuk haddelenmiş çelik
— İç yüz sac: minimum 0.6 mm
— Dolgu: mineral yün (rock wool) zorunludur — poliüretan köpük yangında toksik gaz üretir ve EI sınıfını karşılamaz
— İç çelik takviye çerçevesi: kapı kenarlarına ve kilit bölgesine çelik profil
Ahşap yangın kapısı yaprağı:
— Yangın dayanımlı yoğun MDF veya çelik plaka sandöviçli ahşap
— Standart MDF veya kontraplak yangın kapısı üretiminde kullanılamaz — çok hızlı yanar
— Yangın dayanımlı panel sertifikası (EN 622 veya EN 13501-1 üretimine göre) talep edilecektir
Kapı yaprağı ağırlığı:
— EI 30 çelik: tipik 40-55 kg
— EI 60 çelik: tipik 55-75 kg
— EI 90 çelik: tipik 75-100 kg
— Ağırlık, door closer seçiminde belirleyici parametredir
— Dış yüz sac: minimum 0.8 mm galvanizli veya boyalı soğuk haddelenmiş çelik
— İç yüz sac: minimum 0.6 mm
— Dolgu: mineral yün (rock wool) zorunludur — poliüretan köpük yangında toksik gaz üretir ve EI sınıfını karşılamaz
— İç çelik takviye çerçevesi: kapı kenarlarına ve kilit bölgesine çelik profil
Ahşap yangın kapısı yaprağı:
— Yangın dayanımlı yoğun MDF veya çelik plaka sandöviçli ahşap
— Standart MDF veya kontraplak yangın kapısı üretiminde kullanılamaz — çok hızlı yanar
— Yangın dayanımlı panel sertifikası (EN 622 veya EN 13501-1 üretimine göre) talep edilecektir
Kapı yaprağı ağırlığı:
— EI 30 çelik: tipik 40-55 kg
— EI 60 çelik: tipik 55-75 kg
— EI 90 çelik: tipik 75-100 kg
— Ağırlık, door closer seçiminde belirleyici parametredir
USTA
"Yangın kapısı olsun şefi ama dolgusu PU köpük — hafif olur, taşıması kolay."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Poliüretan köpük yaklaşık 150-200°C'de yanar ve yanma sırasında hidrojen siyanür (HCN) ve karbon monoksit (CO) içeren toksik gaz karışımı üretir. Yangın ölümlerinin yüzde yetmişten fazlası dumanla zehirlenme nedeniyledir — kapı yüzeyinden alev değil, içindeki dolgudan yayılan toksik gaz yaşamı tehdit eder. Mineral yün ise 1000°C üzerinde erimeye başlar, yanarken toksik gaz üretmez ve ısı yalıtımını yangın boyunca sürdürür.
Madde 4: İntumescent (Kabaran) Bant — Konum ve Kalite
Resmi Şartname Metni
İntumescent bant, yangın kapısının en kritik pasif güvenlik bileşenidir. Yangın ısısında genleşerek kapı yaprağı ile kasa arasındaki boşluğu kapatır ve alev ile sıcak gaz geçişini engeller.
Konumlandırma:
— İntumescent bant kapı kenarının tüm 4 kenarına (2 yan + üst + alt) yerleştirilecektir
— Bant kapı yaprağına, kasa iç yüzüne veya her ikisine yerleştirilebilir — üretici kurulum kılavuzuna göre
— Yalnızca tek kenara (genellikle üst kenara) yerleştirilen intumescent bant EI performansını karşılamaz
Bant özellikleri:
— Aktivasyon sıcaklığı: 150-200°C
— Genleşme oranı: minimum 5 kat (EI 30), 8 kat (EI 60), 10 kat (EI 90)
— Bant genişliği: minimum 10 mm, kapı boşluk genişliğine bağlı olarak 15-20 mm
— Bant derinliği: minimum 4 mm
Montaj:
— Bant kesintisiz, köşelerde örtüşmeli montaj
— Yapıştırıcı: çift taraflı bant veya yapıştırıcı — vidayla sabitlenmeyecektir
— Boyama sırasında bant üzerinin kapatılması yasaktır — boya sızdırmazlığı bant aktivasyonunu engeller
Konumlandırma:
— İntumescent bant kapı kenarının tüm 4 kenarına (2 yan + üst + alt) yerleştirilecektir
— Bant kapı yaprağına, kasa iç yüzüne veya her ikisine yerleştirilebilir — üretici kurulum kılavuzuna göre
— Yalnızca tek kenara (genellikle üst kenara) yerleştirilen intumescent bant EI performansını karşılamaz
Bant özellikleri:
— Aktivasyon sıcaklığı: 150-200°C
— Genleşme oranı: minimum 5 kat (EI 30), 8 kat (EI 60), 10 kat (EI 90)
— Bant genişliği: minimum 10 mm, kapı boşluk genişliğine bağlı olarak 15-20 mm
— Bant derinliği: minimum 4 mm
Montaj:
— Bant kesintisiz, köşelerde örtüşmeli montaj
— Yapıştırıcı: çift taraflı bant veya yapıştırıcı — vidayla sabitlenmeyecektir
— Boyama sırasında bant üzerinin kapatılması yasaktır — boya sızdırmazlığı bant aktivasyonunu engeller
USTA
"Bant koyduk şefi, üst kenara — aşağıdan yangın girmez ki zaten."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Yangın sırasında duman ve sıcak gaz kapı kenarının tüm çevresinden girebilir — yalnızca yukarıdan değil. Alt kenar ve yan kenarlar sıcak gazın en hızlı yayıldığı yollardır. Tek kenara konulan intumescent bant diğer üç kenarı açık bırakır. Yangın dayanım testleri bu durumu çok net ortaya koyar: bandın tüm çevre boyunca olduğu kapı EI 60'ı geçer; tek kenarda bandın olduğu kapı 15-20 dakikada bütünlüğünü yitirir. Montaj maliyeti farkı yoktur — bant miktarı biraz artar, bilgi gereksinimi artmaz.
Madde 5: Door Closer (Kapı Kapayıcı) — EN 1154 Zorunluluğu
Resmi Şartname Metni
Door closer (kapı kapayıcı), yangın kapısının zorunlu bileşenidir. TS EN 1154 standardına uygun olacaktır.
Door closer sınıfı seçimi:
— Door closer güç serisi kapı ağırlığı ve boyutuna göre seçilir (EN 1154 sınıf 1-7)
— EI 30 kapı (40-55 kg): minimum sınıf 3-4
— EI 60 kapı (55-75 kg): minimum sınıf 4-5
— EI 90 kapı (75-100 kg): minimum sınıf 5-6
— Geniş açıklıklı veya rüzgara maruz kapılar: bir üst sınıf
Yangın güvenliği gereksinimleri:
— Hold-open özellikli door closer: elektrik kesintisinde kapı otomatik kapanmalıdır (fail-safe / normally closed)
— Yangın kapısı door closer'ı 60°C'de çalışmaya devam etmelidir
— Door closer hiçbir koşulda kaldırılmayacak, kapatılmayacak veya devre dışı bırakılmayacaktır
— Kapıyı açık tutmak için takoz, eşya veya bağlama teli kullanımı yangın mevzuatı ihlalidir
Yıllık bakım: Door closer yılda bir kez kontrol edilecek; kapama kuvveti ve hız ayarı doğrulanacaktır.
Door closer sınıfı seçimi:
— Door closer güç serisi kapı ağırlığı ve boyutuna göre seçilir (EN 1154 sınıf 1-7)
— EI 30 kapı (40-55 kg): minimum sınıf 3-4
— EI 60 kapı (55-75 kg): minimum sınıf 4-5
— EI 90 kapı (75-100 kg): minimum sınıf 5-6
— Geniş açıklıklı veya rüzgara maruz kapılar: bir üst sınıf
Yangın güvenliği gereksinimleri:
— Hold-open özellikli door closer: elektrik kesintisinde kapı otomatik kapanmalıdır (fail-safe / normally closed)
— Yangın kapısı door closer'ı 60°C'de çalışmaya devam etmelidir
— Door closer hiçbir koşulda kaldırılmayacak, kapatılmayacak veya devre dışı bırakılmayacaktır
— Kapıyı açık tutmak için takoz, eşya veya bağlama teli kullanımı yangın mevzuatı ihlalidir
Yıllık bakım: Door closer yılda bir kez kontrol edilecek; kapama kuvveti ve hız ayarı doğrulanacaktır.
USTA
"Door closer sürtüyor şefi, personel şikayet ediyor — sökelim takoz koyalım, yeterli."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Door closer'ın çalışanları rahatsız etmesi çoğunlukla yanlış güç serisi seçiminin veya ayarsızlığın sonucudur — sökülmesinin değil. Açık tutulan yangın kapısı, yangın sırasında duman ve ısının koridora serbestçe yayılmasına izin verir. AVM ve hastane yangınlarında en çok hayat kaybı bu nedenle yaşanır: yangın kapısı takozla açık tutulmuştu. Türkiye'de bu ihmal hem idari ceza hem cezai kovuşturma nedenidir.
Madde 6: Duman Contaları ve Sa/S200 Sınıflandırması
Resmi Şartname Metni
Yangın kapısının duman sızdırmazlık performansı EI sınıfından bağımsız olarak ayrıca belirtilir. Duman geçirgenliği testleri TS EN 1634-3 kapsamında yapılır:
Duman sızdırmazlık sınıfları:
— Sa (Ambient air sızdırmazlığı): 25°C'de soğuk duman geçirgenliği testi
— S200 (200°C'ye kadar sızdırmazlık): 200°C'ye kadar sıcak duman geçirgenliği testi
Türkiye yangın yönetmeliği gereksinimleri:
— Hastane, okul, kreş, bakım evi kaçış yolları: EI 60-Sa zorunludur
— Yüksek bina (28 m üzeri): EI 60-Sa önerilir, özellikle merdiven holü kapıları
— Duman önleme koridoru: EI 30-Sa minimum
Duman contası özellikleri:
— EPDM veya özel yangına dayanıklı conta malzemesi
— Conta kapı kenarının tüm çevresine yerleştirilecektir
— Kapı açılıp kapandıkça aşınan conta yılda bir kez kontrol edilecektir — hasar gören conta değiştirilecektir
Duman sızdırmazlık sınıfları:
— Sa (Ambient air sızdırmazlığı): 25°C'de soğuk duman geçirgenliği testi
— S200 (200°C'ye kadar sızdırmazlık): 200°C'ye kadar sıcak duman geçirgenliği testi
Türkiye yangın yönetmeliği gereksinimleri:
— Hastane, okul, kreş, bakım evi kaçış yolları: EI 60-Sa zorunludur
— Yüksek bina (28 m üzeri): EI 60-Sa önerilir, özellikle merdiven holü kapıları
— Duman önleme koridoru: EI 30-Sa minimum
Duman contası özellikleri:
— EPDM veya özel yangına dayanıklı conta malzemesi
— Conta kapı kenarının tüm çevresine yerleştirilecektir
— Kapı açılıp kapandıkça aşınan conta yılda bir kez kontrol edilecektir — hasar gören conta değiştirilecektir
USTA
"Duman contası şefi, kapı zaten yangına dayanıklı — duman başka şey değil mi."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Yangın ölümlerinin büyük çoğunluğu doğrudan alev temasından değil duman zehirlenmesinden kaynaklanır. Bütünlük (E) kriteri alev ve sıcak gaz geçirgenliğini ölçer; duman sızdırmazlığı (Sa) ise soğuk dumana karşı ek bir filtre katmanıdır. Soğuk duman yangın kapısının kenarından girebilir ve tahliye yolunu birkaç dakikada görünmez hale getirebilir. Hastane ve okul gibi savunmasız kişilerin bulunduğu yapılarda Sa gereksinimi hayati önem taşır.
Yangın kapısı denetimi, door closer bakımı ve intumescent bant kontrolü için yazın.
WhatsApp'tan Ön Görüşme AlınMadde 7: Kapı Altı Yangın ve Duman Bariyeri
Resmi Şartname Metni
Kapı altı boşluğu duman ve alev için kritik geçiş noktasıdır:
Standart yangın kapısı (E, EI sınıfı — Sa gerektirmeyen):
— Kapı altı boşluğu: maksimum 10 mm
— Bu boşluğu kapatan intumescent alt şerit yaprak alt kenarına entegre edilecektir
Duman sızdırmaz yangın kapısı (EI-Sa sınıfı):
— Otomatik inen akustik + yangın eşiği (automatic door bottom) zorunludur
— Kapı kapandığında zemini sıkıca yakalamalı
— Eşik malzemesi yangına dayanıklı olacaktır — standart ses eşiği yangın testi almamış olabilir
Zemin eşiği (threshold):
— Kapı altı paslanmaz çelik veya alüminyum eşik profili
— Eşiğin üstündeki boşluk intumescent bant ile kapatılacaktır
— Kapı altı toplam boşluk (eşik dahil) 10 mm'yi aşmayacaktır
Standart yangın kapısı (E, EI sınıfı — Sa gerektirmeyen):
— Kapı altı boşluğu: maksimum 10 mm
— Bu boşluğu kapatan intumescent alt şerit yaprak alt kenarına entegre edilecektir
Duman sızdırmaz yangın kapısı (EI-Sa sınıfı):
— Otomatik inen akustik + yangın eşiği (automatic door bottom) zorunludur
— Kapı kapandığında zemini sıkıca yakalamalı
— Eşik malzemesi yangına dayanıklı olacaktır — standart ses eşiği yangın testi almamış olabilir
Zemin eşiği (threshold):
— Kapı altı paslanmaz çelik veya alüminyum eşik profili
— Eşiğin üstündeki boşluk intumescent bant ile kapatılacaktır
— Kapı altı toplam boşluk (eşik dahil) 10 mm'yi aşmayacaktır
USTA
"Kapı altı 25 mm şefi, zemine sürtmesin diye açık bıraktık — alev yukarıdan gelir."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Duman, yoğunluğu havadan hafif olduğundan sıcak ortamda yukarıdan birikir — ama kapı altından geçen soğuk duman tam tersi yönde hareket edebilir. 25 mm kapı altı boşluğu duman için açık bir kanal oluşturur. Sa sınıfı gereksinimini karşılayan kapılarda eşik boşluğu 3 mm'nin altında tutulması zorunludur. "Alev yukarıdan gelir" yanılgısı gerçek yangın dinamikleriyle çelişir.
Madde 8: Cam Insert — Yangın Dayanımlı Cam Gereksinimleri
Resmi Şartname Metni
Yangın kapısında cam insert kullanılıyorsa cam da yangın dayanımlı olmalıdır. Standart float cam veya tempere cam yangın kapısında kullanılamaz — yangın ısısında çatlar ve bütünlük kaybedilir.
Yangın dayanımlı cam türleri:
— Tel örgülü cam (wired glass): cam içinde metal tel ağı, cam kırılsa dahi bir arada tutar. EI 30-60 uygulamalar. Estetik sınırlı.
— Borosilikat cam: düşük termal genleşme katsayısı, EI 60-90. Modern yangın kapılarında tercih.
— Özel yangın dayanımlı lamine cam (gel cam): EI 90-120, yüksek bütünlük ve yalıtım. Lüks ve kritik uygulamalar.
Maksimum cam boyutu (EI sınıfına bağlı):
— EI 30: maksimum 0.5 m² cam yüzeyi (üretici test belgesine bağlı)
— EI 60: maksimum 0.25 m² (sınırlamalar artar)
— EI 90+: çok küçük insert veya cam insert yok
Cam kenar detayı:
— Cam çerçevesine intumescent bant uygulanacaktır
— Cam insert boyutu ve konumu üretici kurulum kılavuzunda belirtilen değerleri aşmayacaktır
Yangın dayanımlı cam türleri:
— Tel örgülü cam (wired glass): cam içinde metal tel ağı, cam kırılsa dahi bir arada tutar. EI 30-60 uygulamalar. Estetik sınırlı.
— Borosilikat cam: düşük termal genleşme katsayısı, EI 60-90. Modern yangın kapılarında tercih.
— Özel yangın dayanımlı lamine cam (gel cam): EI 90-120, yüksek bütünlük ve yalıtım. Lüks ve kritik uygulamalar.
Maksimum cam boyutu (EI sınıfına bağlı):
— EI 30: maksimum 0.5 m² cam yüzeyi (üretici test belgesine bağlı)
— EI 60: maksimum 0.25 m² (sınırlamalar artar)
— EI 90+: çok küçük insert veya cam insert yok
Cam kenar detayı:
— Cam çerçevesine intumescent bant uygulanacaktır
— Cam insert boyutu ve konumu üretici kurulum kılavuzunda belirtilen değerleri aşmayacaktır
USTA
"Cam koyduk şefi, yangın kapısına — tempere cam koyduk, sağlam o."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Tempere cam ısısal şoka dayanıklıdır ama yangın ısısında sertleşme gerilmesi sona erer ve cam birden çöker. Yangın testlerinde tempere cam 5-8 dakikada çatlar ve bütünlük kaybedilir. Bu cam yerine standart float cam kullananlar ise daha hızlı sonuçla karşılaşır. Yangın dayanımlı cam özel üretimdir — testi ve sertifikası ayrıdır. Cam insert, kapı sisteminin en zayıf halkası olabilir; doğru cam seçimi bu riski ortadan kaldırır.
Madde 9: Panik Bar ve Acil Çıkış Donanımı
Resmi Şartname Metni
Kaçış yollarında kullanılan yangın kapıları acil çıkış donanımıyla teçhiz edilecektir:
TS EN 179 — Acil çıkış kapı donanımı (düşük tehlike):
— Kol (lever) veya düğme ile tek hareketle açılır
— Ofis, küçük ticari mekân, düşük yoğunluklu kullanım
TS EN 1125 — Panik çıkış kapı donanımı (yüksek tehlike):
— Yatay itme çubuğu (panic bar / push bar) ile açılır
— AVM, sinema, konser salonu, hastane, okul, yüksek bina kaçış kapılarında zorunludur
— Kapı içeriden herhangi bir yük uygulamasıyla açılabilmeli — anahtar gerektirmez
Kritik uygulama kuralları:
— Kaçış kapısı dışarıdan kilitli bırakılamaz — içeriden her zaman açılabilmelidir
— Panik bar kaçış yönüne (dışarıya) açılan kapıya monte edilecektir
— Panik bar kapanma yönüne bakan yüzde olacaktır — içe açılan kaçış kapısı yangın yönetmeliği kapsamında kaçış kapısı sayılmaz
— Panik bar kilidi her yıl test edilecektir
TS EN 179 — Acil çıkış kapı donanımı (düşük tehlike):
— Kol (lever) veya düğme ile tek hareketle açılır
— Ofis, küçük ticari mekân, düşük yoğunluklu kullanım
TS EN 1125 — Panik çıkış kapı donanımı (yüksek tehlike):
— Yatay itme çubuğu (panic bar / push bar) ile açılır
— AVM, sinema, konser salonu, hastane, okul, yüksek bina kaçış kapılarında zorunludur
— Kapı içeriden herhangi bir yük uygulamasıyla açılabilmeli — anahtar gerektirmez
Kritik uygulama kuralları:
— Kaçış kapısı dışarıdan kilitli bırakılamaz — içeriden her zaman açılabilmelidir
— Panik bar kaçış yönüne (dışarıya) açılan kapıya monte edilecektir
— Panik bar kapanma yönüne bakan yüzde olacaktır — içe açılan kaçış kapısı yangın yönetmeliği kapsamında kaçış kapısı sayılmaz
— Panik bar kilidi her yıl test edilecektir
USTA
"Panik bar yerine normal kol taktık şefi, panik bar pahalı — açılıyor zaten."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Panik anında insan beyni basit görevleri bile yanlış yapar. Kol çevirmek, düğme bulmak veya anahtar aramak panik ortamında saniyeler alır — bu saniyeler hayattır. Panik bar yalnızca itmeyi gerektirir — yetişkin, çocuk, yaralı veya karanlıkta göremeyenler dahil herkes açabilir. Bu yüzden yüksek yoğunluklu kullanım alanlarında EN 1125 zorunludur ve bu zorunluluk yüzlerce can kaybı incelenmesinin sonucudur.
Madde 10: Kasa-Duvar Arası Yangın Bariyeri
Resmi Şartname Metni
Yangın kapısı kasası ile çevre duvar arasındaki boşluklar yangın bariyeriyle kapatılacaktır. Bu nokta çoğu zaman ihmal edilir ama kapı dayanımı kadar kritiktir:
Doldurma malzemeleri:
— İntumescent mastik (genleşen dolgu macunu): EI 60 ve üzeri uygulamalarda zorunludur. Yangında hacim artırarak boşluğu kapatır.
— Mineral yün + yangın plakası kombinasyonu: geniş boşluklarda (15 mm üzeri)
— Standart alçı veya çimento dolgu: yangın bariyeri olarak kabul edilmeyecektir
Uygulama:
— Kasa çevresinin tüm 4 yönünde (üst, alt, iki yan) eksiksiz uygulama
— Boşluk 5 mm altında ise intumescent mastik ile doldurmak yeterlidir
— Boşluk 5-25 mm arasında ise mineral yün + mastik kombine
— Boşluk 25 mm üzerinde ise yangın mühendisi değerlendirmesi zorunludur
Uygulama tamamlandıktan sonra görsel kontrol yapılacak ve fotoğraflı belgeleme ile ataşman dosyasına eklenecektir.
Doldurma malzemeleri:
— İntumescent mastik (genleşen dolgu macunu): EI 60 ve üzeri uygulamalarda zorunludur. Yangında hacim artırarak boşluğu kapatır.
— Mineral yün + yangın plakası kombinasyonu: geniş boşluklarda (15 mm üzeri)
— Standart alçı veya çimento dolgu: yangın bariyeri olarak kabul edilmeyecektir
Uygulama:
— Kasa çevresinin tüm 4 yönünde (üst, alt, iki yan) eksiksiz uygulama
— Boşluk 5 mm altında ise intumescent mastik ile doldurmak yeterlidir
— Boşluk 5-25 mm arasında ise mineral yün + mastik kombine
— Boşluk 25 mm üzerinde ise yangın mühendisi değerlendirmesi zorunludur
Uygulama tamamlandıktan sonra görsel kontrol yapılacak ve fotoğraflı belgeleme ile ataşman dosyasına eklenecektir.
USTA
"Kasa çevresini alçıyla kapattık şefi — görünmüyor zaten, ne fark eder."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Standart alçı veya çimento dolgu yangın ısısında hızla çatlar ve parçalanır — bu dolgunun arkasından alev ve sıcak gaz serbestçe yayılır. Kapı test sertifikası tam olsa bile kasa-duvar boşluğu kapatılmamışsa kapının yangın dayanım süresi anlamsız kalır. Alev duvardan geçiş için kapının kendisini açmaya çalışmaz — kasa çevresindeki 3-5 mm açıklık yeterlidir. Bu nedenle yangın kapısı testleri kasa montaj boşluklarını da kapsamaktadır.
Madde 11: Montaj Toleransları ve Boşluk Kontrolü
Resmi Şartname Metni
Yangın kapısı montaj toleransları, standart iç kapıya kıyasla çok daha sıkıdır. Test koşullarını yansıtmalıdır:
Kapı yaprağı — kasa arası boşluklar:
— Yan kenarlar: 2-3 mm (maksimum 4 mm)
— Üst kenar: 2-3 mm
— Alt kenar: maksimum 10 mm (eşiksiz) veya üretici belgesine göre
— Bu değerlerin üzerindeki boşluklar intumescent bant ile kapatılamaz — kapı yaprağı boyutu düzeltilecektir
Kasa şakülü ve terazisi:
— Kasa dikmeleri: şakül toleransı ±1 mm/m
— Kasa üst yatay: terazi toleransı ±1 mm/m
Kapı kapama kontrolü:
— Door closer devreye alındıktan sonra kapı tüm açılış konumlarından kendiliğinden tamamen kapanacaktır
— Kapı 5 derece açık konumdan bile kapanabilmeli — kapanma güçlüğü door closer ayarsızlığını değil muhtemelen kasa eğriliğini gösterir
— Kapı kapandığında contalar tüm çevre boyunca eşit temas kurmalıdır
Kapı yaprağı — kasa arası boşluklar:
— Yan kenarlar: 2-3 mm (maksimum 4 mm)
— Üst kenar: 2-3 mm
— Alt kenar: maksimum 10 mm (eşiksiz) veya üretici belgesine göre
— Bu değerlerin üzerindeki boşluklar intumescent bant ile kapatılamaz — kapı yaprağı boyutu düzeltilecektir
Kasa şakülü ve terazisi:
— Kasa dikmeleri: şakül toleransı ±1 mm/m
— Kasa üst yatay: terazi toleransı ±1 mm/m
Kapı kapama kontrolü:
— Door closer devreye alındıktan sonra kapı tüm açılış konumlarından kendiliğinden tamamen kapanacaktır
— Kapı 5 derece açık konumdan bile kapanabilmeli — kapanma güçlüğü door closer ayarsızlığını değil muhtemelen kasa eğriliğini gösterir
— Kapı kapandığında contalar tüm çevre boyunca eşit temas kurmalıdır
USTA
"Kenar boşluğu 8 mm olmuş şefi — intumescent bant dolduruyor zaten, sorun olmaz."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
İntumescent bant boşluğu kapatmak için tasarlanmıştır ama sınırları vardır. Aktivasyon sıcaklığına ulaşmadan önce alev ve sıcak gaz dar boşluklardan geçebilir. 8 mm boşlukta yangının ilk dakikalarında bant aktivasyonu tamamlanmadan önce kritik miktarda sıcak gaz ve alev geçişi başlar. Test koşulları spesifik boşluk değerlerine göre yapılmıştır — bu değerler aşılırsa test sonucu geçersiz hale gelir.
Madde 12: Hold-Open Cihazlar ve Elektrik Bağlantısı
Resmi Şartname Metni
Bazı yangın kapıları normal kullanımda açık tutulması gereken konumlarda yer alır (örn. hasta koridoru, yük geçiş noktası). Bu kapılarda elektrikli hold-open sistemi kullanılabilir:
Hold-open sistemi esasları (TS EN 1155):
— Hold-open cihaz, kapıyı elektrik enerjisiyle açık tutar
— Yangın alarm sistemi devreye girdiğinde elektrik kesilir ve kapı otomatik kapanır (fail-safe / normally closed)
— Elektrik kesintisinde de kapı kendiliğinden kapanmalıdır
Yangın alarm entegrasyonu:
— Hold-open sisteminin bina yangın alarm sistemine entegrasyonu zorunludur
— Yangın alarm sistemi olmadan hold-open cihaz takılamaz
— Entegrasyon elektrik mühendisi tarafından belgelenecektir
Kesinlikle yasak:
— Sabit mekanik açık tutma düzenekleri (takoz, zincir, bağlama teli) yangın mevzuatı ihlalidir
— Bu uygulamaları tespit eden yangın denetçisi yasal işlem başlatabilir
Hold-open sistemi esasları (TS EN 1155):
— Hold-open cihaz, kapıyı elektrik enerjisiyle açık tutar
— Yangın alarm sistemi devreye girdiğinde elektrik kesilir ve kapı otomatik kapanır (fail-safe / normally closed)
— Elektrik kesintisinde de kapı kendiliğinden kapanmalıdır
Yangın alarm entegrasyonu:
— Hold-open sisteminin bina yangın alarm sistemine entegrasyonu zorunludur
— Yangın alarm sistemi olmadan hold-open cihaz takılamaz
— Entegrasyon elektrik mühendisi tarafından belgelenecektir
Kesinlikle yasak:
— Sabit mekanik açık tutma düzenekleri (takoz, zincir, bağlama teli) yangın mevzuatı ihlalidir
— Bu uygulamaları tespit eden yangın denetçisi yasal işlem başlatabilir
USTA
"Hold-open sistemi pahalı şefi, kapıya zincir bağladık — personel de şikayet etmez."
Şantiye Gerçeği: Neden İzin Vermemelisin?
Zincir veya takozla açık tutulan yangın kapısı mevzuat açısından kapalı kapı gibi değerlendirilemez. Yangın alarm sistemi devreye girdiğinde bu kapılar kapanmaz — duman ve alev koridora serbestçe yayılır. Türkiye'deki büyük yangın davalarında "kapı takozla açık tutuluyordu" tespiti hem idari hem cezai sorumluluğun doğrudan kaynağı olmuştur. Hold-open sistemi pahalı değildir; yangın alarm entegrasyonu gerektirmesi onu ciddiye alınması gereken sistem yapar.
Madde 13: Periyodik Bakım, Test Protokolü ve Hata Tablosu
Resmi Şartname Metni
Yangın kapıları montaj sonrasında dönemsel bakım ve testlere tabi tutulacaktır:
Aylık kontrol (görsel):
— Door closer çalışıyor mu? Kapı tamamen kapanıyor mu?
— İntumescent bant yerinde ve hasarsız mı?
— Contalar yerinde mi, soyulma/ezilme var mı?
— Kapı herhangi bir nesneyle takılmış mı?
Yıllık bakım (yetkili kişi):
— Door closer kapama kuvveti ve hız ayarı kontrolü
— Menteşe vida sıkılığı kontrolü
— Kilit ve panik bar işlev testi
— İntumescent bant bütünlük kontrolü
— Kapı altı boşluk ölçümü — döşeme değişimi nedeniyle artmış olabilir
— Bakım raporu düzenlenecektir
Bakım kayıtları dosyalanacaktır. Yangın sonrası sigorta ve savcılık değerlendirmesinde bakım kayıtları kritik belge niteliği taşır.
Aylık kontrol (görsel):
— Door closer çalışıyor mu? Kapı tamamen kapanıyor mu?
— İntumescent bant yerinde ve hasarsız mı?
— Contalar yerinde mi, soyulma/ezilme var mı?
— Kapı herhangi bir nesneyle takılmış mı?
Yıllık bakım (yetkili kişi):
— Door closer kapama kuvveti ve hız ayarı kontrolü
— Menteşe vida sıkılığı kontrolü
— Kilit ve panik bar işlev testi
— İntumescent bant bütünlük kontrolü
— Kapı altı boşluk ölçümü — döşeme değişimi nedeniyle artmış olabilir
— Bakım raporu düzenlenecektir
Bakım kayıtları dosyalanacaktır. Yangın sonrası sigorta ve savcılık değerlendirmesinde bakım kayıtları kritik belge niteliği taşır.
Aşağıdaki tablo, yangın kapısı hatalarının can ve mali bedeli özetler:
| İhmal Edilen Madde | Yangın Anındaki Sonuç | Hukuki / Mali Bedel |
|---|---|---|
| CE belgesi yok (Madde 1) | Gerçek EI süresi belirsiz, kapı erken bozulur | Ruhsat iptali + sigorta reddi + cezai sorumluluk |
| PU köpük dolgu (Madde 3) | Toksik gaz, kapı kısa sürede bütünlük kaybeder | Can kaybı + cezai sorumluluk |
| Tek kenara intumescent bant (Madde 4) | 3 kenarda alev/gaz geçişi — EI süresi 15-20 dak | Can kaybı + yapı sahibi/yüklenici sorumluluğu |
| Door closer yok / devre dışı (Madde 5) | Kapı açık kalır, yangın koridora yayılır | Can kaybı + idari ceza + cezai sorumluluk |
| Duman contası yok (Madde 6) | Soğuk duman kaçış yoluna yayılır | Zehirlenme — duman ölümleri açıklanamaz |
| 25 mm kapı altı boşluğu (Madde 7) | Duman ve alev alt boşluktan geçer | EI süresi 30-50% düşer |
| Standart cam insert (Madde 8) | Cam 5-8 dak içinde çatlar, bütünlük yitir | EI süresinden önce yangın yayılımı |
| Panik bar yok (Madde 9) | Panik anında kapı açılamaz, izdiham | Tahliye engeli, can kaybı |
| Kasa çevresi açık (Madde 10) | Alev kapı yerine kasa kenarından geçer | EI süresi anlamsız kalır |
| Takozla açık kapı (Madde 12) | Yangın alarm kapıyı kapayamaz | Mevzuat ihlali + can kaybı + cezai sorumluluk |
| Bakım kaydı yok (Madde 13) | Door closer arızalı, bant soyulmuş, bilinmiyor | Sigorta reddi + ispat yükü mülk sahibine geçer |
Yangın kapısı bileşenlerinden herhangi birinin eksikliği, tüm sistemin etkinliğini yok edebilir. Door closer olmayan EI 60 yangın kapısı yangın anında 0 dakika dayanır. İntumescent bant tek kenarda olan kapı 20 dakikada bozulur. CE belgesi olmayan kapının gerçek süresi bilinmez. Bu şartnamenin amacı "iyi niyetli ama hatalı" uygulamaları önlemektir — çünkü yangın anında ikinci şans yoktur.
Yangın kapısı teknik şartnamesi, CE belgesi değerlendirmesi ve periyodik bakım protokolü için hemen yazın.
WhatsApp'tan Yazın