88 / 20 · Teknik Şartname Serisi

Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Teknik Şartnamesi: Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri

23 madde
3 görsel
Maliyet tablosu dahil
Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Teknik Şartnamesi: Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri
Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Teknik Şartnamesi (FCAD-TS-090) | ForumCAD
Teknik Şartname Serisi — FCAD-TS-090

Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Teknik Şartnamesi

FCAD-TS-090 · 2026 / Rev. 1 · TS EN 54 Serisi · TS CEN/TS 54-14 · BYKHY · Dedektör Seçimi, Zoning, Kablolama ve Sistem Entegrasyonu
Yangın algılama ve alarm sistemi kontrol paneli dedektör yerleşimi genel şema
Yangın algılama ve alarm sistemi — kontrol paneli, algılama bölgeleri (zon) ve dedektör yerleşimi
Bu Şartname Kimlere Hitap Eder?
Mekanik/elektrik mühendisleri, yangın güvenlik sistemi uygulayıcı firmaları, proje müellifleri, yapı denetim görevlileri ve konut, ofis, AVM, endüstriyel tesis gibi projelerde yangın algılama ve alarm sistemi tasarımı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir. Yangın kompartman sınırındaki kapılar için ForumCAD Yangın Kapısı Teknik Şartnamesi ayrıca esas alınır; bu doküman özellikle algılama ve alarm sistemine odaklanır.

Madde 1 — Kapsam ve Amaç

Genel Hükümler

Bu şartname; konut, ofis, AVM, otel, endüstriyel tesis ve benzeri yapılarda tesis edilecek yangın algılama ve alarm sistemlerinin sistem tipi seçimi, dedektör ve alarm cihazı seçimi, algılama bölgeleri (zoning), kablolama, güç kaynağı, diğer yangın güvenlik sistemleriyle entegrasyonu, montajı, devreye alma testleri ve periyodik bakım esaslarını kapsar.

Amaç; bir yangını mümkün olan en erken aşamada, yanlış alarm üretmeden algılamak, bina sakinlerini ve ilgili ekipleri zamanında uyarmak, yangının yerini hızlı ve doğru şekilde tespit ettirmek ve algılama sinyaliyle tetiklenmesi gereken diğer güvenlik fonksiyonlarının (duman tahliyesi, kapı serbest bırakma, asansör inişi vb.) güvenilir şekilde devreye girmesini sağlamaktır.

Sistem, TS EN 54 serisine uygun sertifikalı bileşenlerle kurulur; yüksek yapı ve BYKHY'de özel olarak tanımlanmış bina sınıflarında tam adresli (addressable) sistem zorunludur (bkz. Madde 15).

Bu şartnamenin onaylı revizyonu esastır; sahada uygulanacak değişiklikler yalnızca yazılı revizyon/izin ile yapılır.

Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar

Terminoloji
TerimAçıklama
Konvansiyonel SistemDedektörlerin bölge (zon) bazında gruplandığı, panelin yalnızca hangi zonda alarm olduğunu gösterdiği sistem tipi
Adresli (Addressable) SistemHer dedektör/cihazın kendine özgü adresi olduğu, panelin alarmın tam kaynağını (cihaz bazında) gösterdiği sistem tipi
Algılama Bölgesi (Zon)Kontrol panelinde ayrı bir gösterge ile temsil edilen, binanın belirli bir alanını kapsayan algılama grubu
Cause and Effect MatrisiHangi algılama sinyalinin hangi otomatik tepkiyi (kapı kapama, damper kapama, asansör inişi vb.) tetikleyeceğini tanımlayan neden-sonuç tablosu
Kısa Devre İzolatörüAdresli hat üzerinde bir kısa devrenin tüm hattı değil yalnızca ilgili bölümü etkilemesini sağlayan koruma cihazı
Aspirasyonlu Duman Dedektörü (ASD)Ortam havasını boru şebekesiyle merkezi bir üniteye çekerek çok erken aşamada duman algılayan yüksek hassasiyetli sistem
Sesli Anons Sistemi (VA)Alarm durumunda önceden kayıtlı veya canlı sesli talimat yayınlayan, tahliyeyi yönlendiren sistem

Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler

Referans Doküman Listesi
Standart / YönetmelikKonu
TS EN 54-1Yangın algılama ve alarm sistemleri — giriş
TS EN 54-2Kontrol ve gösterge ekipmanı
TS EN 54-3Sesli alarm cihazları (sirenler)
TS EN 54-4Güç kaynağı ekipmanı
TS EN 54-5Isı dedektörleri (nokta tip)
TS EN 54-7Duman dedektörleri (nokta tip)
TS EN 54-10Alev dedektörleri
TS EN 54-11Manuel ihbar butonları
TS EN 54-12Duman dedektörleri (ışın/beam tip)
TS EN 54-16 / 54-24Sesli alarm kontrol ekipmanı ve hoparlörler
TS EN 54-17Kısa devre izolatörleri
TS EN 54-20Aspirasyonlu duman dedektörleri (ASD)
TS EN 54-23Görsel alarm cihazları (flaşör)
TS CEN/TS 54-14Planlama, tasarım, montaj, devreye alma, kullanım ve bakım kılavuzu
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)Bina sınıfına göre sistem zorunluluğu, tam adresli sistem şartı
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği KanunuElektrik işlerinde iş güvenliği yükümlülüğü

Bu şartnamede atıfta bulunulan standart ve yönetmeliklerin güncel sürümleri esastır. Standart/yönetmelik sürümünde değişiklik olması halinde, proje onay sürecinde geçerli olan güncel hükümler uygulanır.

Usta Der Ki
"Konvansiyonel sistem yeter, adresli pahalı, zaten hangi katta yandığı bina otomasyonundan anlaşılır."
Şantiye Gerçeği
Konvansiyonel sistemde panel yalnızca "bu zonda alarm var" der — zon genellikle bir kat veya bir bölümün tamamını kapsar, itfaiye ekibi hangi odada yangın olduğunu binayı gezerek bulmak zorunda kalır. Adresli sistemde panel doğrudan "3. kat, koridor, 14 numaralı dedektör" gibi tam konum bilgisi verir; bu, müdahale süresini doğrudan kısaltır. BYKHY, belirli bina sınıflarında (yüksek yapılar dahil) bu farkı önemsediği için tam adresli sistemi zorunlu tutar (bkz. Madde 15).

Madde 4 — Sistem Tipi Seçimi

Konvansiyonel / Adresli / Kablosuz
Sistem TipiÖzellikTipik Kullanım
KonvansiyonelZon bazlı, düşük maliyetli, konum bilgisi zon düzeyindeKüçük ölçekli, tek katlı veya düşük riskli yapılar
Adresli (Addressable)Cihaz bazında tam konum bilgisi, kısa devre izolatörlü, esnek programlanabilirOrta-büyük ölçekli yapılar, yüksek yapılar, BYKHY'de özel olarak tanımlanmış bina sınıfları
Kablosuz (Radyo Bağlantılı)TS EN 54-25 esaslı, kablo çekimi zor/istenmeyen mevcut yapı tadilatlarındaTarihi bina, ağır tadilat projeleri

Sistem tipi seçimi; bina ölçeği, kat sayısı, kullanım amacı (konut, ticari, endüstriyel), BYKHY'nin ilgili bina sınıfı için öngördüğü asgari şart ve işveren talebi birlikte değerlendirilerek yapılır.

Madde 5 — Dedektör Tipleri ve Seçim Kriterleri

Algılama Teknolojisi
Dedektör TipiÇalışma PrensibiUygun Kullanım Alanı
Duman Dedektörü (Nokta, Optik)Işık saçılımı ile duman partiküllerini algılar (TS EN 54-7)Koridor, ofis, yatak odası, genel yaşam alanları
Isı Dedektörü (Nokta)Sabit sıcaklık veya sıcaklık artış hızına duyarlı (TS EN 54-5)Mutfak, kazan dairesi, garaj, tozlu/buharlı ortamlar
Multi-Sensör DedektörDuman ve ısı algılamayı birleştirerek yanlış alarm oranını düşürürYanlış alarm riski yüksek karma kullanım alanları
Alev DedektörüUV/IR ışınlarla açık alev algılar (TS EN 54-10)Hangar, yakıt depolama, yüksek tavanlı endüstriyel alan
Işın (Beam) Tipi Duman DedektörüVerici-alıcı arasındaki ışın demetinin duman tarafından zayıflatılmasını algılar (TS EN 54-12)Yüksek tavanlı geniş hacimler (atrium, depo, spor salonu)
Aspirasyonlu Duman Dedektörü (ASD)Boru şebekesiyle sürekli hava örneklemesi yapan, çok erken algılama (TS EN 54-20)Veri merkezi, arşiv, müze, temiz oda, yüksek değerli ekipman alanları
Doğrusal Isı Algılama KablosuKablo boyunca sürekli sıcaklık algılamaKablo tavası, konveyör bandı, tünel, kablo galerisi
Usta Der Ki
"Mutfağa da duman dedektörü koyalım, zaten hepsi aynı dedektör, fark etmez."
Şantiye Gerçeği
Mutfakta pişirme buharı ve yağ dumanı, optik duman dedektörünü gerçek bir yangın yokken tetikler; bu tip alanlar, konvansiyonel duman dedektörü için en yüksek yanlış alarm kaynağıdır. Doğru seçim; ısı dedektörü, mutfağa özel yüksek eşikli multi-sensör dedektör veya ocak/davlumbaz üstü özel algılama çözümüdür. Yanlış tip seçimi, hem gereksiz tahliyelere hem de zamanla "zaten hep yanlış alarm veriyor" diyerek sistemin ciddiye alınmamasına yol açar (bkz. Madde 14).

Madde 6 — Dedektör Yerleşimi ve Kapsama Alanı Hesabı

Kritik Tasarım Maddesi

Dedektör yerleşimi, TS CEN/TS 54-14 esaslı proje hesabıyla belirlenir; tavan yüksekliği, hacim geometrisi, havalandırma kaynaklı hava akımı ve tavan düzensizlikleri (kiriş, kanal) kapsama alanını doğrudan etkiler. Aşağıdaki değerler tipik düz tavanlı, standart yükseklikli (≤6 m) hacimler için genel referans niteliğindedir; her proje için EN 54-14 esaslı ayrıntılı hesap yapılması esastır.

Dedektör TipiTipik Kapsama AlanıDuvara Minimum Mesafe
Duman Dedektörü (Nokta)Proje hesabına göre, tipik olarak dar koridorlarda ~10-12 m aralıkMinimum 50 cm
Isı Dedektörü (Nokta)Duman dedektörüne göre daha küçük kapsama alanı, tipik olarak dar koridorlarda ~7-9 m aralıkMinimum 50 cm

Kiriş veya kanal gibi tavan çıkıntıları 25 cm'yi aştığında, çıkıntının oluşturduğu "cep" ayrı bir hacim gibi değerlendirilir ve gerekiyorsa ek dedektör konulur. Yüksek tavanlı (6 m üzeri) hacimlerde nokta tip dedektörlerin etkinliği azalır; bu durumda ışın tipi veya aspirasyonlu dedektör tercih edilir.

Tablodaki değerler nihai yerleşim değil, ön tasarım referansıdır. Kesin dedektör aralıkları ve adetleri, TS CEN/TS 54-14'e göre hazırlanacak hesap raporu ile belirlenir ve bu rapor onaylı projeye eklenir.

Usta Der Ki
"Dedektörü köşeye monte edelim, orta yere koyarsak göze batar."
Şantiye Gerçeği
Duvar köşeleri, "ölü hava bölgesi" (dead air space) olarak bilinir — hava sirkülasyonu bu bölgede zayıftır, duman/sıcak hava köşeye ulaşmadan önce dedektörün algılama menzilinin dışında kalan bir yol izleyebilir. Bu yüzden dedektörler duvardan en az 50 cm uzağa, hava akımının serbestçe dolaştığı noktalara monte edilir. "Göze batmasın" kaygısıyla köşeye sıkıştırılan bir dedektör, algılama süresini geciktirerek işlevini kaybedebilir.

Madde 7 — Manuel İhbar Butonları Yerleşimi

İnsan Kaynaklı Bildirim

Manuel ihbar butonları (call point), TS EN 54-11'e uygun seçilir ve kaçış yolları üzerinde, özellikle kat çıkışları ve bina çıkışlarında, yerden 0,9-1,4 m yükseklikte (tipik 1,2 m) monte edilir. Herhangi bir noktadan en yakın butona yürüme mesafesi, bina kullanım sınıfına göre proje hesabında belirlenir; genel referans olarak 60 m'yi aşmaması hedeflenir. Butonlar, kolayca görülebilir, engelsiz erişilebilir ve yanlışlıkla tetiklenmeye karşı koruyucu kapaklı (break-glass veya benzeri) olmalıdır.

Madde 8 — Alarm Bildirim Cihazları

Sesli ve Görsel Uyarı
  • Sesli alarm cihazları (siren) TS EN 54-3'e uygun seçilir; alarm sesi, arka plan gürültüsünün üzerinde açıkça duyulabilir seviyede olmalıdır.
  • İşitme engelli kullanıcıların bulunabileceği veya gürültülü ortamlarda görsel alarm cihazları (flaşör, TS EN 54-23) sesli alarma ek olarak kullanılır.
  • Yüksek yapı ve toplu kullanım alanlarında, kademeli/yönlendirmeli tahliye için sesli anons sistemi (Voice Alarm, TS EN 54-16/54-24) entegrasyonu değerlendirilir; bu sistem, panik yaratmadan bölgesel tahliye talimatı vermeyi mümkün kılar.
  • Alarm cihazları, binanın her noktasından duyulabilir/görülebilir olacak şekilde, tek bir cihaza bağımlı kalınmadan dağıtılmış olarak yerleştirilir.
  • Sesli anons sistemi kullanılan yapılarda, anons mesajlarının bölgesel yayın mantığı cause and effect matrisi ile uyumlu olmalı ve alarm senaryolarıyla birlikte test edilmelidir (bkz. Madde 13, Madde 18).

Madde 9 — Kontrol ve Gösterge Paneli

Sistem Merkezi

Kontrol ve gösterge ekipmanı TS EN 54-2'ye uygun olmalıdır. Panel; alarm, arıza ve devre dışı bırakma (isolate) durumlarını ayrı ayrı ve açıkça gösterir. Adresli sistemlerde panel, alarmın kaynağını cihaz bazında metin olarak gösterir. Panel, bina giriş kontrol noktasına veya güvenlik/resepsiyon alanına, itfaiye ekiplerinin kolayca erişebileceği bir konuma yerleştirilir. Birden fazla bina bloğu olan projelerde, tekrarlayıcı (repeater) panel kullanımı değerlendirilir.

Madde 10 — Algılama Bölgeleri (Zoning) Esasları

Konum Tespiti

Bina, algılama bölgelerine (zon) ayrılırken amaç; alarmın kaynağını mümkün olan en kısa sürede ve en net şekilde tespit ettirmektir. Zon sınırları, bina kat planı, yangın kompartmanları ve özel risk alanlarıyla uyumlu olmalıdır. Genel referans olarak bir algılama bölgesi, tek bir katı veya belirli bir alan sınırını (proje hesabına göre belirlenen) aşmayacak şekilde sınırlandırılır; bu sınır aşıldığında konum tespiti belirsizleşir.

Bir algılama bölgesi, tek bir yangın kompartmanını veya tek bir katı aşamaz; kompartman veya kat sınırı aşıldığında ayrı zon tanımlanır.

Usta Der Ki
"Tüm binayı tek zon yapalım, kablolama basitleşir, panel de tek gösterge verir."
Şantiye Gerçeği
Tek zonlu bir sistemde panel "binada bir yerde alarm var" der ama nerede olduğunu söylemez; çok katlı bir binada bu, itfaiye ekibinin tüm katları tek tek dolaşarak yangını araması anlamına gelir — dakikalar kaybedilir. Zonlama, kablolama kolaylığı için değil, müdahale hızını artırmak için tasarlanır; kablolamanın basitleşmesi, konum tespitinin belirsizleşmesini haklı çıkarmaz.

Madde 11 — Kablolama ve Yangına Dayanıklı Kablo Şartları

Kritik Güvenilirlik Maddesi

Alarm sinyalinin bir yangın anında kesintisiz iletilmesi gerektiğinden, dedektör/buton hatları, sesli alarm devreleri ve panel-tekrarlayıcı bağlantıları yangına dayanıklı (fire-resistant, halojen içermeyen) kablo ile döşenir. Kablo seçimi ve devre bütünlük süresi (fire survival time), bina risk sınıfına ve devrenin işlevine (örn. sesli tahliye devresi, sprinkler tetikleme devresi) göre proje bazında belirlenir. Kablo güzergahları, mekanik hasar riskine karşı korunaklı kanal/boru içinde döşenir ve diğer yüksek gerilim hatlarından ayrı tutulur.

Devre / KullanımKablo Şartı
Algılama, buton ve panel haberleşme devreleriYangına dayanıklı, düşük dumanlı, halojensiz, alev yürütmeyen
Sesli alarm / anons devreleriAynı şartlar + devre bütünlüğü süresi proje risk sınıfına göre belirlenir
Güç besleme devreleriYangına dayanıklı veya proje onayına göre koruma altında

Kablo seçiminde yalnızca "yangına dayanıklı" ibaresi yeterli kabul edilmez; ilgili test/sertifika belgeleri teslim dosyasında sunulur.

Adresli sistemlerde, hat üzerindeki kısa devrelerin sistemin tamamını etkilememesi için gerektiğinde kısa devre izolatörleri kullanılır. İzolatör yerleşimi, hat mimarisi ve bölümlendirme şeması projede gösterilir.

Usta Der Ki
"Normal NYA kablo kullanalım, aradaki fark görünmüyor, maliyeti düşürür."
Şantiye Gerçeği
Standart bir kablo, yangın sıcaklığına birkaç dakika içinde dayanamayıp eriyebilir veya kısa devre yapabilir — tam da alarm sinyaline en çok ihtiyaç duyulan anda sistem devre dışı kalır. Yangına dayanıklı kablo, alevli ortamda belirli bir süre boyunca devre bütünlüğünü koruyacak şekilde test edilip sertifikalandırılmıştır. Görünürde "aynı kablo" gibi dursa da, iç yapısı ve yalıtım malzemesi tamamen farklıdır; bu fark, yangın anında sistemin çalışıp çalışmaması arasındaki farktır.

Madde 12 — Güç Kaynağı ve Yedekleme

Kesintisiz Çalışma

Güç kaynağı ekipmanı TS EN 54-4'e uygun seçilir. Ana şebeke beslemesine ek olarak, şebeke kesintisinde sistemin çalışmaya devam etmesini sağlayan bir yedek batarya bulunur. Batarya kapasitesi; sistemi normal bekleme (standby) modunda proje bazında belirlenen bir süre (tipik olarak 24 saat) boyunca, ardından tam alarm modunda ek bir süre (tipik olarak en az 30 dakika) besleyecek şekilde hesaplanır. Batarya durumu (şarj seviyesi, arıza) panel üzerinden sürekli izlenir.

Usta Der Ki
"Binada zaten jeneratör var, ayrıca batarya yedeklemesine gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Jeneratör, şebeke kesildikten sonra devreye girene kadar bir geçiş süresi gerektirir (otomatik transfer şalteri anahtarlama süresi dahil) ve bu süre boyunca sistem gerilimsiz kalabilir; ayrıca jeneratör yakıtı tükenebilir veya jeneratörün kendisi arızalanabilir. Batarya yedeklemesi, tam da bu ara dönemi ve jeneratör tamamen devre dışı kaldığı senaryoları kapsayan son çare korumasıdır — jeneratör varlığı, TS EN 54-4'ün öngördüğü bağımsız batarya şartını ortadan kaldırmaz.

Sistem, bir hat arızası, izolatör müdahalesi veya haberleşme kesintisi durumunda kalan algılama bölgelerinin çalışmaya devam etmesini sağlayacak şekilde tasarlanır. Kritik alanlarda hat yedekliliği veya ring/topoloji güvenlik önlemleri proje kapsamında değerlendirilir.

Madde 13 — Diğer Sistemlerle Entegrasyon (Cause and Effect)

Otomatik Tepki Zinciri

Yangın algılama sistemi, tek başına bir uyarı mekanizması değil, binanın diğer güvenlik sistemlerini tetikleyen bir merkez olarak tasarlanır. Proje kapsamında bir "cause and effect" (neden-sonuç) matrisi hazırlanır; bu matris, hangi algılama sinyalinin hangi otomatik tepkiyi tetikleyeceğini tanımlar.

Tetiklenen SistemBeklenen Tepki
Duman/yangın kapılarıAlarm sinyaliyle otomatik kapanma (elektromanyetik tutucuların serbest bırakılması)
HVAC damperleriDuman yayılımını önlemek için ilgili kanalların kapatılması
Duman tahliye sistemiİlgili bölgede duman tahliye fanlarının devreye girmesi
AsansörlerAlarm anında asansörlerin zemin kata inip kapılarını açık bırakması (yangın modu)
Erişim kontrol/kapı kilitleriKaçış yolu üzerindeki elektronik kilitlerin serbest bırakılması
Sesli anons sistemiBölgesel/kademeli tahliye talimatının yayınlanması
Usta Der Ki
"Duman kapıları ayrı bir sistem, alarm sistemiyle bağlantısı yok, ayrı ihale kalemi."
Şantiye Gerçeği
Duman/yangın kapıları normalde açık tutulur (günlük kullanım için) ve yalnızca bir alarm sinyali geldiğinde elektromanyetik tutucuların bırakılmasıyla kapanır; bu tetikleme olmadan kapılar yangın anında açık kalır ve duman/ateş kompartmanlar arasında serbestçe yayılır. Algılama sistemi ile bu tür pasif yangın koruma elemanları arasındaki elektriksel bağlantı ve cause-and-effect mantığı, ayrı ihale kalemleri olsalar bile proje aşamasında birlikte tasarlanmak zorundadır.

Madde 14 — Yanlış Alarm Önleme

Güvenilirlik

Dedektör tipi ve hassasiyeti, bulunduğu ortamın karakteristiğine (toz, buhar, sigara dumanı, böcek girişi riski) göre seçilir; ortama uygun olmayan aşırı hassas dedektör, sık yanlış alarm üretir. Sık yanlış alarm, kullanıcıların alarmı ciddiye almamasına ("alarm yorgunluğu") yol açarak gerçek bir yangında tepki süresini tehlikeli biçimde uzatabilir. Yüksek riskli yanlış alarm kaynağı olan alanlarda (mutfak, sigara içme alanı, yoğun tozlu imalat alanı) multi-sensör dedektör veya alan-özel algılama çözümleri tercih edilir; dedektörler düzenli olarak temizlenir (bkz. Madde 19).

Madde 15 — Yüksek Yapı ve Özel Bina Sınıfı Şartları

Kritik Uyum Maddesi

BYKHY'de tanımlanan yüksek yapılar ve belirli özel kullanım sınıfındaki binalarda (yoğun kullanımlı toplanma alanları, sağlık tesisleri, yüksek katlı konut/ofis vb.), yangın algılama sisteminin tam adresli (addressable) tipte olması zorunludur; konvansiyonel sistem bu bina sınıflarında yeterli kabul edilmez. Sistem tipi seçimi, projenin tabi olduğu güncel BYKHY hükümleri ve ilgili itfaiye/yapı denetim otoritesinin onayına göre netleştirilir.

Reddedilme Kriteri: BYKHY kapsamında tam adresli sistem zorunlu olan bir bina sınıfında konvansiyonel (zon bazlı) sistem tesis edilmesi kabul edilmez.

Madde 16 — Asma Tavan/Döşeme Boşlukları ve Özel Hacimler

Gizli Hacim Riski

Yanıcı malzeme veya elektrik/veri kablolaması bulunan asma tavan üstü ve yükseltilmiş döşeme altı boşluklarında, risk değerlendirmesine göre ayrı dedektör tesis edilir; bu boşluklar, görünmez oldukları için genellikle ihmal edilen ama yangının sessizce yayılabileceği alanlardır. Her bağımsız mahalde, boşluk yüksekliği ve içerdiği yanıcı malzeme miktarına bakılmaksızın asgari bir algılama noktası bulunması ilke olarak benimsenir.

Madde 17 — Montaj Toleransları

Saha Uygulama Kuralları
UygulamaTolerans / Şart
Nokta dedektör duvara mesafesiMinimum 50 cm
Manuel ihbar butonu montaj yüksekliğiYerden 0,9-1,4 m (tipik 1,2 m)
Dedektör tavan çıkıntısı (kiriş/kanal) kuralı25 cm üzeri çıkıntılar ayrı hacim olarak değerlendirilir
Kablo güzergahıYüksek gerilim hatlarından ayrı, mekanik korumalı kanal içinde

Madde 18 — Devreye Alma Testleri ve Kabul Kriterleri

Kabul Şartları
Test / KontrolKabul Kriteri
Her dedektör fonksiyon testiTest cihazıyla tek tek tetiklenip panelde doğru adres/zon gösterimi doğrulanır
Manuel ihbar butonu testiHer butonun panelde doğru gösterimi doğrulanır
Sesli/görsel alarm cihazı testiTüm binada duyulabilirlik/görülebilirlik kontrolü
Cause and effect testiHer tetikleme senaryosunun (kapı, damper, asansör vb.) fiilen çalıştığının doğrulanması
Batarya yedekleme testiŞebeke kesintisinde standby ve alarm süresi ölçümü
Kısa devre izolatörü testiHat üzerinde simüle edilen kısa devrenin yalnızca ilgili bölümü etkilediğinin doğrulanması
Kalite Kontrol Notu: Dedektör yerleşim hesabı, cause and effect matrisi, batarya kapasite hesabı ve tüm fonksiyon test kayıtları teslim belgeleri dosyasına eklenmeden geçici kabul yapılmaz.

Madde 19 — Periyodik Bakım ve Test

İşletme Dönemi
Bakım KalemiÖnerilen Periyot
Görsel kontrol (panel arıza göstergeleri)Haftalık
Dedektör fonksiyon testi (örnekleme)Üç aylık
Tüm dedektörlerin tek tek testi ve temizliğiYıllık
Batarya kapasite testiYıllık
Cause and effect senaryo testiYıllık
Usta Der Ki
"Sistem çalışıyor, panelde arıza ışığı yanmıyor, teste gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Panelin "arıza yok" göstergesi, sistemin elektriksel olarak sağlam olduğunu gösterir; ama bir dedektörün optik odacığına biriken toz, ortamın algılama hassasiyetini düşürmüş olabilir — bu, panelde arıza olarak görünmez, sadece gerçek bir yangında dedektörün geç tepki vermesi olarak ortaya çıkar. Benzer şekilde bataryalar zamanla kapasite kaybeder ve bu kayıp ancak yük altında test edildiğinde fark edilir. Periyodik test, "çalışıyor görünen" ile "gerçekten güvenilir" arasındaki farkı ortaya çıkarır.

Madde 20 — İş Güvenliği

Sahada Güvenlik
  • Panel ve kablolama üzerinde çalışmadan önce ilgili devre kesici kapatılıp kilitlenip etiketlenir (lockout-tagout).
  • Yüksekte çalışma gerektiren dedektör/kablo montajlarında uygun KKD ve iskele/platform kullanılır.
  • Devreye alma testleri sırasında, gerçek tahliye alarmıyla karıştırılmaması için bina yönetimi ve kullanıcılar önceden bilgilendirilir.
  • Test sırasında tetiklenen cause and effect fonksiyonları (kapı kilidi açma, asansör inişi vb.) bina kullanıcıları için ani ve beklenmedik olabileceğinden, ilgili alanlar geçici olarak koordine edilir.

Madde 21 — Garanti Şartları

Sorumluluk ve Süreler
KapsamGaranti Süresi / Sorumluluk
Kontrol paneli ve dedektörlerÜretici garantisine göre, tipik 2 yıl
BataryaÜretici garantisine göre, tipik 1-2 yıl (aşınan parça niteliğinde)
Kablolama ve işçilik2 yıl, uygulayıcı firma sorumluluğunda
Önemli: Garanti kapsamı; periyodik bakım ihmali, yetkisiz sistem müdahalesi, yanlış ortamda kullanılan dedektör tipi seçimi veya bina kullanım amacının işveren tarafından değiştirilmesi (proje varsayımlarını geçersiz kılan) kaynaklı arızaları kapsamaz.

Kritik yedek parça listesi ve tedarik süreleri teslim dosyasında belirtilir.

Madde 22 — Teslim Belgeleri

Dosya İçeriği
  • As-built proje çizimi (dedektör/buton konumları, zon/adres listesi, kablo güzergahları)
  • Dedektör yerleşim ve kapsama alanı hesap raporu
  • Cause and effect matrisi
  • Batarya kapasite hesap raporu
  • Tüm cihazların TS EN 54 uygunluk belgeleri
  • Devreye alma ve fonksiyon test tutanakları
  • Kullanım ve bakım kılavuzu (Türkçe)
  • Panel programlama kılavuzu ve erişim bilgileri
  • İşveren/yapı yönetimine yönelik temel sistem kullanım eğitimi verilir ve teslim tutanağına eklenir

Madde 23 — Reddedilme Kriterleri

Kabul Dışı Durumlar
  • TS EN 54 serisine uygunluk belgesi sunulmayan bileşen kullanımı
  • BYKHY kapsamında tam adresli sistem zorunlu olan bina sınıfında konvansiyonel sistem tesisi
  • Dedektör yerleşim hesabı olmadan, keyfi aralıklarla yapılmış montaj
  • Alarm ve sinyal hatlarında standart (yangına dayanıklı olmayan) kablo kullanımı
  • Bağımsız batarya yedeklemesi bulunmayan sistem
  • Cause and effect matrisi tanımlanmamış veya test edilmemiş entegrasyon
  • Fonksiyon test kayıtları olmayan geçici kabul talebi
  • Onaylı dedektör yerleşim hesabı ve zon/adres listesi bulunmayan sistem
  • Kablo tipi ve güzergahı projede gösterilmemiş tesisat
  • Sesli alarm duyulabilirlik testi yapılmadan kabul talep edilmesi
  • Cause and effect senaryolarının yalnızca masa başında tanımlanıp sahada test edilmemesi
Duman dedektörü kapsama alanı yerleşim detayı duvara mesafe
Nokta tip duman dedektörü kapsama alanı ve duvara minimum mesafe detayı
Cause and effect matrisi yangın algılama sistemi diğer sistemlerle entegrasyon şeması
Cause and effect entegrasyon şeması — algılama sinyalinin duman kapısı, damper ve asansöre tetiklediği tepkiler

Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Projeniz mi Var?

Sistem tipi seçimi, zoning tasarımı ve cause and effect entegrasyonu için bize ulaşın.

WhatsApp ile İletişime Geç
PDF
Resmi Teknik Şartname PDF'ini İndirin Sözleşmelerinize doğrudan ekleyebileceğiniz resmi format — FCAD-TS-090
← Önceki Şartname
Peyzaj Sulama Sistemi Teknik Şartnamesi: Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri
Sonraki Şartname →
Yangın Söndürme / Sprinkler Sistemi Teknik Şartnamesi: Usta Bahaneleri ve Şantiye Gerçekleri
← Tüm Şartname Serisine Dön
YÖ
Yasin Özçelik
İç Mimar · 15 Yıl Deneyim
İstanbul merkezli iç mimar. İnşaat sektöründe 15 yıllık saha deneyimiyle maliyet analizi, teknik şartname ve yapı denetimi konularında içerik üretiyor.
Danışmanlık Al