Peyzaj Sulama Sistemi Teknik Şartnamesi
FCAD-TS-089 · 2026 / Rev. 1 · TS EN 1717 · TS EN 14367 · TS EN 15096 · TS EN 12201 · Damla Sulama ve Yağmurlama Sistemleri
Peyzaj sulama sistemi — damla sulama ve yağmurlama devreleri, geri akış önleyici ve kontrol ünitesi yerleşimi
Bu Şartname Kimlere Hitap Eder?
Peyzaj mimarları, inşaat/tesisat mühendisleri, sulama sistemi uygulayıcı firmaları, proje müellifleri ve bahçe, park, refüj, spor sahası çevresi gibi açık alan projelerinde sulama sistemi tasarımı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir. Bina içi sıhhi tesisat için
ForumCAD Sıhhi Tesisat ve Pis Su Borusu Teknik Şartnamesi ayrıca esas alınır; bu doküman özellikle açık alan sulama sistemlerine odaklanır.
Madde 1 — Kapsam ve Amaç
Genel Hükümler
Bu şartname; bahçe, peyzaj alanı, park, refüj, spor sahası çevresi ve benzeri açık alanlarda uygulanacak otomatik veya yarı otomatik sulama sistemlerinin (damla sulama, yağmurlama, mikro sprink) tasarımı, malzeme seçimi, montajı, elektrik/kontrol altyapısı, devreye alma testleri ve bakım şartlarını kapsar.
Amaç; su kaynağının kirlenmesini (geri akış yoluyla) önlemek, bitki ihtiyacına uygun homojen sulama sağlamak, su ve enerji verimliliğini artırmak ve sistemin kışlatma dahil uzun ömürlü çalışmasını garanti altına almaktır. Şartname; şebeke suyu, kuyu suyu, depo suyu veya arıtılmış gri su kaynaklarından beslenen sistemleri kapsar.
İçme suyu şebekesine bağlı her sistemde, bağlantı riskine uygun sınıfta geri akış önleyici (bkz. Madde 6) zorunludur; bu şart hiçbir istisna kabul etmez.
Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
Terminoloji
| Terim | Açıklama |
| Damla Sulama | Suyun bitki köküne yakın noktadan, düşük debili damlatıcılarla, doğrudan toprağa verildiği sulama yöntemi |
| Yağmurlama (Sprinkler) | Suyun basınçlı başlıklar aracılığıyla havaya püskürtülerek dağıtıldığı sulama yöntemi |
| Geri Akış Önleyici | Sulama hattındaki suyun ters basınç durumunda içme suyu şebekesine geri dönmesini engelleyen cihaz |
| RPZ (İndirgenmiş Basınç Bölgeli Cihaz) | İki kontrol vanası arasındaki bölgeyi atmosfere tahliye ederek en yüksek koruma sağlayan, test edilebilir cihaz (Tip BA/CA) |
| Fertigasyon | Gübre veya kimyasalların sulama suyuna enjekte edilerek bitkiye birlikte verilmesi yöntemi |
| Solenoid Vana | Kontrol ünitesinden gelen elektrik sinyaliyle açılıp kapanan, devreyi kesen elektrikli vana |
| Evapotranspirasyon (ET) | Buharlaşma ve bitki terlemesiyle kaybedilen su miktarı; sulama sıklığı hesabının temeli |
| Kışlatma | Donma riski olan bölgelerde, kış öncesi hattaki suyun basınçlı hava ile boşaltılması |
Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
Referans Doküman Listesi
| Standart / Yönetmelik | Konu |
| TS EN 1717 | İçme suyu şebekelerinin kirlenmeye karşı korunması — geri akış önleyici cihaz sınıfları |
| TS EN 14367 | RPZ geri akış önleyicilerin test ve performans şartları |
| TS EN 15096 | Hortum bağlantılı (hose-union) vakum önleyici vanalar |
| TS EN 12201 (1-5) | Basınçlı su temini için polietilen (PE) boru sistemleri |
| TS EN 60335-2-41 | Elektrikli pompalar için güvenlik şartları |
| Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği | Solenoid vana, kontrol ünitesi ve pompa elektrik tesisatı şartları |
| 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu | Kazı ve elektrik işlerinde iş güvenliği yükümlülüğü |
Usta Der Ki
"Kardeşim geri akış önleyici ne işe yarar, biz zaten suyu bahçeye veriyoruz, şehre değil ki."
Şantiye Gerçeği
Sulama hattı çalışırken şebeke suyu vanadan bahçeye akar; ama şebekede ani basınç düşüşü olduğu an (yangın hidrantı devreye girdi, ana boru patladı, pompa istasyonu durdu) fiziğin kuralı değişir — düşük basınçlı şebeke tarafı, sulama hattındaki durgun/kirli suyu emmeye başlar. Bu suya gübre enjeksiyonu yapılmışsa, sonuç doğrudan içme suyu şebekesine sızan kirlenmedir. TS EN 1717 bu yüzden var; "biz zaten dışarı veriyoruz" mantığı suyun tek yönlü aktığı varsayımına dayanır, oysa basınç farkı yön değiştirir.
Madde 4 — Su ve Toprak Analizi
Kaynak Değerlendirmesi
Proje tasarım aşamasında sulama suyu kaynağından numune alınarak laboratuvar analizi yaptırılır. Analiz sonucu; filtrasyon tipi seçimini, asit enjeksiyonu ihtiyacını, damlatıcı tıkanma riskini ve gerekiyorsa kaynak değişikliği kararını doğrudan etkiler.
| Analiz Parametresi | Neden Önemli |
| pH | Aşırı asidik/bazik su, ekipman ve bitki köküne zarar verir |
| EC (Elektriksel İletkenlik / Tuzluluk) | Yüksek tuzluluk bitki seçimini ve sulama dozunu değiştirir |
| CaCO₃ (Sertlik) | Yüksek kalsiyum/bikarbonat, damlatıcıda kireç birikimine yol açar |
| Fe, Mn (Demir, Mangan) | Havayla temas sonrası oksitlenerek damlatıcı ve filtre tıkanmasına neden olur |
| Askıda Katı Madde / Organik Madde | Filtre tipi ve mesh değeri seçimini belirler |
Bitkilendirme tasarımına destek olmak üzere toprak tekstürü, su tutma kapasitesi, infiltrasyon hızı ve kök derinliği verileri de proje öncesi değerlendirilir; bu veriler sulama sıklığı hesabında (bkz. Madde 15) girdi olarak kullanılır.
Usta Der Ki
"Su analizi falan gerek yok, kuyu suyu berrak akıyor, sorun yok yani."
Şantiye Gerçeği
Berraklık gözle görülen bir kalite ama kireç (CaCO₃) ve demir/mangan gibi kimyasal yükler suda çözünmüş halde bulunur, görünmez. Bu iyonlar damlatıcı içinde havayla veya sıcaklık değişimiyle temas ettiğinde katı çökelti oluşturur; birkaç ay içinde damlatıcı delikleri tamamen kapanır. Analiz raporu düşük maliyetliyken, tıkanan yüzlerce damlatıcıyı tek tek değiştirmek çok daha pahalıdır.
Madde 5 — Sistem Tipi Seçimi ve Zonlama Kriterleri
Sistem Seçimi
| Sistem Tipi | Uygun Kullanım Alanı | Tipik Debi |
| Damla Sulama | Çalı, ağaç, çiçek yatağı, saksı grupları, dik yüzey bitkilendirmesi | 2-8 l/saat / damlatıcı |
| Yağmurlama (Rotor) | Geniş çim alanları, park, spor sahası çevresi | Üretici verisine göre, tipik 200-1200 l/saat |
| Yağmurlama (Sprey) | Küçük-orta çim alanları, düzenli geometrik parseller | Üretici verisine göre, tipik 60-400 l/saat |
| Mikro Sprink | Saksı grupları, sera, fidanlık | 20-100 l/saat |
- Devre (zon) ayrımında güneş/gölge maruziyeti farkı dikkate alınır; gölgede su ihtiyacı belirgin şekilde düşer.
- Toprak tipi farkı önemlidir; kumlu toprak hızlı, killi toprak yavaş su tutar/infiltre eder.
- Eğimli alanlarda yüzey akışını önlemek için kısa döngülü, aralıklı sulama (cycle-soak) tercih edilir.
- Rüzgar maruziyeti yüksek alanlarda yağmurlama menzili ve zamanlaması ayrıca ayarlanır.
- Yeni ekim ile oturmuş (kök salmış) bitki ayrımı yapılır; yeni ekim daha sık, oturmuş bitki daha seyrek sulama ister.
Usta Der Ki
"Çimi de çalıyı da aynı hatta bağlayalım, tek vana yeter, iş kolaylaşsın."
Şantiye Gerçeği
Çim, haftada birkaç kez kısa süreli yüzeysel sulama ister; çalı ve ağaç kökleri ise seyrek ama derin ve uzun süreli sulama ister. Aynı vanaya bağlanırlarsa ya çim susuz kalır ya da çalı kökü çürür. Ayrıca yağmurlama başlığının debisi ile damlatıcının debisi arasındaki büyük fark, aynı hatta aynı basınçla çalıştırıldığında dengesiz basınç dağılımına yol açar — biri fışkırırken diğeri sızdırmaz.
Madde 6 — Su Kaynağı Bağlantısı ve Geri Akış Önleyici
Kritik Güvenlik Maddesi
Sulama sisteminin şehir şebekesine veya herhangi bir içme suyu hattına bağlantısı, TS EN 1717'ye uygun, bağlantı riskine uygun sınıfta bir geri akış önleyici cihaz olmadan asla yapılamaz. Cihaz seçimi tek bir "en güçlü olanı takalım" mantığıyla değil, bağlantı noktasındaki kirlenme riskine göre yapılır.
| Cihaz Tipi | Ne Olduğu | Kullanım Şartı |
| BA (Doğrulanabilir RPZ) | Test edilebilir, indirgenmiş basınç bölgeli cihaz — en yüksek koruma sınıfı | Yüksek risk; fertigasyon (kimyasal enjeksiyon) sistemlerinde zorunlu |
| CA (Doğrulanamaz RPZ) | İndirgenmiş basınç bölgeli, testi daha basit cihaz | Orta-yüksek risk bağlantılarında |
| DA (Vakum Kırıcı) | Anti-vakum valf — hava emişini engeller, tam RPZ koruması sağlamaz | Kimyasal enjeksiyon olmayan düşük risk noktalarında |
| DUK1 | Vakum kırıcı + tekli çek valf kombinasyonu | DA'ya benzer, basit uygulamalarda |
| HA (TS EN 15096) | Hortum bağlantılı geri akış önleyici | Hortum bağlantılı musluk çıkışlarında |
| HUK1 | Çift çek valf içeren hortum musluğu | Basit bahçe musluğu uygulamalarında |
Sisteme gübre, ilaç veya herhangi bir kimyasal enjeksiyon ünitesi (fertigasyon) entegre edilecekse, ana hat girişindeki cihaza ek olarak enjeksiyon hattının hemen öncesinde ayrı bir BA sınıfı (RPZ) geri akış önleyici zorunludur — DA/HA sınıfı vakum kırıcılar kimyasal enjeksiyon riskini karşılamaz.
Şebeke bağlantısında geri akış önleyici cihaz montaj detayı
Usta Der Ki
"Vakum kırıcı taktık ya, gübre tankını da aynı hatta bağlayalım, geri akış önleyici zaten var."
Şantiye Gerçeği
Vakum kırıcı (DA/HA tipi), sadece hattın havayla temas edip vakum oluşturmasını engeller — basit, tek yönlü bir mekanizmadır. Gübre tankındaki konsantre çözelti, basınç düşüşü anında ters yönde sıvı akışı oluşturduğunda, vakum kırıcı bu sıvı geri akışını tam olarak durduramaz; bunun için ayrı bölgeler ve test edilebilir çek valfler içeren RPZ (BA) tipi cihaz gerekir. "Geri akış önleyici var" demek, "her türlü geri akışa karşı korunaklı" demek değildir.
Reddedilme Kriteri: Şebeke suyu bağlantısında bağlantı riskine uygun sınıfta TS EN 1717 geri akış önleyici bulunmayan veya fertigasyon hattında ayrı BA sınıfı (RPZ) önleyici tesis edilmemiş hiçbir sulama sistemi kabul edilmez ve devreye alınamaz.
Madde 7 — Filtrasyon Sistemi
Tıkanma Önleme
| Filtre Tipi | Uygun Su Kaynağı | Tutma Kapasitesi |
| Disk Filtre | Şebeke suyu, kuyu suyu (orta kirlilik) | 80-200 mikron, yüksek tutma yüzeyi |
| Elek (Screen) Filtre | Temiz şebeke suyu | 100-200 mikron, düşük maliyetli |
| Kum-Çakıl Filtre | Depo suyu, gölet, organik yük yüksek kaynaklar | Organik madde ve alg tutmada üstün |
| Hidrosiklon (Separatör) | Kuyu suyu, kumlu su kaynağı | Ağır kum partiküllerini santrifüj etkiyle ayırır |
Filtre girişinde ve çıkışında manometre bulunur; giriş-çıkış basınç farkı (differansiyel basınç) düzenli izlenir. Üretici limit değeri esas alınır; üretici verisi yoksa 0,5-1,0 bar basınç farkı artışı, filtre elemanının tıkandığının pratik göstergesi olarak kabul edilir.
Usta Der Ki
"Kuyu suyu zaten temiz görünüyor, filtreye gerek yok, direkt damlatıcıya bağlayalım."
Şantiye Gerçeği
Damlatıcı çıkış deliği genelde 0,5-1 mm çapındadır; gözle "temiz" görünen kuyu suyunda bile bu çapı tıkayacak kum taneciği, kireç kırıntısı veya organik parçacık bulunur. Filtre olmadan döşenen bir damla sulama hattında birkaç hafta içinde damlatıcıların üçte biri tıkanır, bitkiler susuz kalır ama arıza görünmez — çünkü sistem "çalışıyor" gibi görünür, sadece su gitmiyordur.
Madde 8 — Boru Hattı, Malzeme ve Bağlantı Elemanları
Malzeme Seçimi
- Ana ve dağıtım hatlarında TS EN 12201'e uygun PE (polietilen) boru kullanılır.
- PE100 veya PE80 malzeme sınıfı, hidrolik hesaba göre seçilir; SDR (Standart Boyut Oranı) ve PN (nominal basınç) değeri çalışma basıncına göre belirlenir.
- Yeraltına gömülmeyen, açıkta kalan hatlarda UV dayanımlı (karbon katkılı siyah PE veya UV korumalı) boru zorunludur.
- Toprak altı ana hatlar en az 30-40 cm derinliğe, donma riski olan bölgelerde 60 cm'ye kadar gömülür.
- Lateral hatlarda düşük basınçlı uygulamalarda PE-LD/LLDPE kullanılabilir; basınçlı veya uzun hatlarda üretici hesabına göre daha yüksek sınıf PE tercih edilir.
- Ana hatlarda (özellikle Ø63 mm ve üzeri çaplarda) elektrofüzyon veya alın kaynağı (butt-welding) bağlantı tercih edilir; kompresyon fitingler küçük çaplı ve lateral hatlarda kullanılabilir.
- Farklı malzeme geçişlerinde (PE-çelik, PE-PVC) üretici onaylı adaptör şartı aranır.
Usta Der Ki
"Boruyu 15-20 cm gömsek yeter, nasılsa üstü çim olacak, kimse görmeyecek."
Şantiye Gerçeği
Sığ gömülen boru, çim biçme makinesinin aerasyon bıçağıyla, bahçıvanın kürek darbesiyle veya kışın don-çöz döngüsünün toprağı hareket ettirmesiyle kolayca zarar görür. Ayrıca donma riski olan bölgelerde 15-20 cm derinlik, kışlatma yapılmamış bir hattın donup patlaması için yeterlidir. Derinlik kuralı görünürlük için değil, mekanik ve termal koruma içindir.
Madde 9 — Hat Sonu Yıkama (Flushing) ve Drenaj
Bakım Öncesi Tasarım
Her damla sulama lateral hattının sonuna bir yıkama (flushing) bağlantısı veya otomatik flush vanası konulur. Sistem devreye alma öncesinde ve periyodik bakımda, hatlar yeterli debi ve hızla yıkanarak montaj sırasında içeri giren kum, talaş ve kir dışarı atılır. Ana hatların düşük kotlarında, kışlatma ve bakım kolaylığı için ayrı drenaj noktaları bırakılır. Tıkanma riski yüksek su kaynaklarında periyodik yıkama prosedürü işletme talimatına yazılı olarak eklenir.
Madde 10 — Kimyasal Enjeksiyon (Fertigasyon) Sistemi
Gübreleme Entegrasyonu
| Bileşen | Şart |
| Enjeksiyon yöntemi | Venturi enjektör veya elektrikli dozaj pompası, debi ve konsantrasyon ihtiyacına göre seçilir |
| Enjeksiyon noktası | Filtreden önce, ana geri akış önleyicinin sonrasında konumlandırılır |
| Karışım tankı | Kullanılacak kimyasala dayanıklı malzemeden (örn. polietilen), taşma önleyici ile |
| Emniyet ventili | Dozaj hattında aşırı basınca karşı emniyet ventili bulunur |
| Dozaj hattı geri akış önleyici | Enjeksiyon hattının hemen öncesinde BA sınıfı (RPZ) geri akış önleyici zorunludur (bkz. Madde 6) |
| Malzeme uyumluluğu | Kimyasalla temas eden tüm parçalar kullanılan kimyasala dayanıklı malzemeden seçilir |
Madde 11 — Vana, Solenoid ve Elektrik Altyapısı
Elektromekanik Kontrol
Her sulama devresi ayrı bir solenoid vana ile kontrol edilir. Solenoid vanalar vana kutusu içine, zemin seviyesinin altında, bakım erişimine uygun şekilde yerleştirilir. Vana kutusu tabanına drenaj sağlanması için kum/çakıl tabakası serilir, kablo giriş yönü gelecekteki servis erişimini engellemeyecek şekilde planlanır ve kutu çevresinde yeterli servis alanı bırakılır.
| Bileşen | Şart |
| Solenoid vana besleme gerilimi | Genellikle 24V AC, kontrol ünitesi üzerinden |
| Kablo bağlantıları | Su geçirmez konnektörlerle (gel-filled) yapılır; bant sarımı kabul edilmez |
| Elektrik pano koruma sınıfı | Dış mekan panolarında minimum IP65 |
| Elektrik koruması | Kaçak akım koruma rölesi (RCD) ve aşırı akım koruması (sigorta/şalter) birlikte |
| Topraklama | Pompa ve kontrol ünitesi devresi topraklama hattına bağlanır |
Usta Der Ki
"Vana bağlantısını bantla sarıp toprağa gömelim, nasılsa kuru kalır."
Şantiye Gerçeği
Toprak altı hiçbir zaman kalıcı olarak kuru kalmaz — sulama suyu, yağmur suyu ve nem zamanla bant sarımının aralarından sızar. Islanan çıplak bağlantı noktası önce oksitlenir, sonra kısa devre yapar veya direnç artışıyla vanayı çalıştıramaz hale gelir. Gel-filled konnektörler bu ıslak ortam için özel olarak tasarlanmıştır ve maliyeti bir vana kutusunu tekrar açıp arıza bulmaktan çok daha düşüktür.
Madde 12 — Kontrol Ünitesi, Sensörler ve Programlama Mantığı
Otomasyon
Kontrol ünitesi (kontrolör), sulama programlarını yönetir ve solenoid vanaları sırayla veya eş zamanlı devreye alır. Dış mekan kontrolörleri IP65 veya üzeri koruma sınıfına sahip muhafaza içinde monte edilir.
- Eğimli veya düşük infiltrasyonlu alanlarda yüzey akışını önlemek için kısa döngülü, aralıklı sulama (cycle-soak) uygulanır.
- Bitki türüne ve devreye göre farklı süre ve sıklık ayarı yapılır.
- Yağış sonrası otomatik gecikme/iptal sağlanır (yağmur sensörü ile).
- Yerel su idaresi tarafından belirlenmiş olabilecek sulama yasağı saatlerine uyum, proje bazında kontrol edilir.
Aşağıdaki sensörlerin sisteme entegrasyonu önerilir: yağmur sensörü, toprak nem sensörü, rüzgar sensörü (yağmurlama sistemlerinde), akış sensörü (anormal debi artışını algılayıp ana vanayı otomatik kapatır).
Madde 13 — Damlatıcı ve Yağmurlama Başlığı Seçimi ve Yerleşimi
Uniform Dağılım
Damlatıcılar basınç telafili (pressure compensating) tip olmalıdır; böylece hattın farklı noktalarında basınç farkı olsa dahi her damlatıcıdan eşit debi sağlanır — özellikle eğimli arazilerde bu şart zorunludur. Yağmurlama başlıkları alan geometrisine uygun püskürtme açısı ve menzil ile seçilir; komşu başlıkların menzilleri örtüşmeli (head-to-head coverage) ve kör nokta bırakmamalıdır.
- Alan kenarlarında taşmayı önlemek için kenar (strip/side-strip) başlık kullanılır.
- Rüzgara açık alanlarda menzilin pratikte daralacağı, buna göre başlık aralığının sıklaştırılması gerekir.
- Eğimli arazide hattın alt ve üst noktaları arasındaki basınç farkı başlık seçimini etkiler.
- Başlık yüksekliği çim boyuna uygun seçilir; pop-up başlıkta yetersiz yükselme, uzun çimde su dağılımını bozar.
Usta Der Ki
"Basit damlatıcı yeter, telafili olanı almaya gerek yok, fiyatı da yüksek."
Şantiye Gerçeği
Eğimli bir bahçede hattın başındaki damlatıcı ile sonundaki damlatıcı arasında yerçekimi kaynaklı ciddi basınç farkı oluşur. Basit (telafisiz) damlatıcı kullanıldığında hattın başındaki bitkiler fazla sulanırken sonundaki bitkiler susuz kalır. Fiyat farkı, düzensiz sulamadan kaynaklanan bitki kaybı ve tekrar müdahale maliyetiyle kıyaslandığında ihmal edilebilir kalır.
Madde 14 — Pompa İstasyonu
Basınç Takviyesi
Mevcut şebeke basıncı, hesaplanan sistem ihtiyacını karşılamıyorsa pompa istasyonu tasarlanır.
- Pompanın debi-basınç eğrisi, sistemin en yüksek debi talep ettiği senaryoya göre seçilir.
- NPSH (net pozitif emme yüksekliği) kontrolü yapılarak kavitasyon riski önlenir.
- Kuru çalışma koruması (su kesildiğinde pompayı otomatik durduran sistem) zorunludur.
- Basınç dalgalanmasını azaltmak için basınç tankı/hidrofor kullanımı değerlendirilir.
- Pompa çıkışında emniyet ventili bulunur.
- Kaynak bir depo ise otomatik dolum/seviye kontrolü tesis edilir.
Pompa ve motor seçimi TS EN 60335-2-41'e uygun olmalı, elektrik bağlantısı Madde 11'deki elektrik güvenlik şartlarına tabi olmalıdır.
Madde 15 — Hidrolik Hesap ve Basınç Yönetimi
Tasarım Hesabı
Sistem tasarımı öncesi mevcut şebeke basıncı ve debisi ölçülür. Her devrenin boru çapı ve hat uzunluğu; toplam debi, izin verilen hat hızı (1,5-2 m/s) ve en uzak başlık/damlatıcıda gereken minimum çalışma basıncı esas alınarak hidrolik hesapla (Hazen-Williams veya üretici debi-kayıp tabloları ile) belirlenir. Eş zamanlı çalışan devre sayısı, kaynağın toplam kapasitesini aşmayacak şekilde sınırlandırılır. Hesap raporu teslim belgelerine eklenir (bkz. Madde 22).
Damla sulama devreleri genellikle 1,5-2,5 bar çalışma basıncı ister; yağmurlama başlıklarında çalışma basıncı üretici verisine göre seçilir. Basınç şebeke basıncından yüksekse pompa (bkz. Madde 14), düşükse basınç düşürücü kullanılır.
Sulama sıklığı ve süresi sabit bir program yerine, referans evapotranspirasyon (ETo) değeri, bitki katsayısı (Kc) ve yerel yağış verileri dikkate alınarak mevsimsel olarak ayarlanır.
Usta Der Ki
"Basınç düşürücüye gerek yok, şebeke basıncı zaten güçlü, fışkırsın daha iyi sular."
Şantiye Gerçeği
Damlatıcının tasarım basıncı aşıldığında damlatıcı contası zamanla deforme olur, damlatıcı başlığı hatta ayrılır veya sürekli yüksek basınç altında mikro çatlaklar oluşur — bu görünür bir arıza değil, aylar içinde birikerek ortaya çıkan bir yorulma hasarıdır. Yağmurlama başlığında ise aşırı basınç, suyu ince sisleştirir (misting), bu da hem israf hem de rüzgarla savrularak hedef alana ulaşmama sorunu yaratır. "Güçlü basınç = iyi sulama" değildir; her ekipmanın tasarım aralığı vardır.
Madde 16 — Gri Su / Yağmur Suyu Kullanımı
Alternatif Kaynaklar
Sulama kaynağı olarak arıtılmış gri su veya toplanan yağmur suyu kullanılacaksa, bu hatlar içme suyu hatlarından fiziksel olarak tamamen ayrı tutulur ve hiçbir noktada çapraz bağlantı yapılmaz. Uluslararası yaygın uygulamada, içilebilir olmayan su hatları mor/lavanta renkli boru veya kalıcı etiketleme ile diğer hatlardan görsel olarak ayırt edilir; bu, gelecekteki bakım ve tadilat çalışmalarında yanlışlıkla içme suyu hattına bağlantı yapılmasını önler. Gri su/yağmur suyu deposu kapalı ve etiketli olmalıdır. Bu kaynaklardan beslenen sistemlerde şebeke bağlantısı varsa (örn. yedekleme amaçlı), Madde 6'daki geri akış önleyici şartları aynen geçerlidir.
Madde 17 — Montaj Toleransları
Saha Uygulama Kuralları
| Uygulama | Tolerans / Şart |
| Boru gömme derinliği (ana hat) | 30-40 cm, donlu bölgede min. 60 cm |
| Damlatıcı lateral hat derinliği | Yüzeyde veya 5-10 cm toprak altı (mulch altı) |
| Yağmurlama başlığı yüksekliği | Çim seviyesiyle aynı hizada (pop-up tip) |
| Vana kutusu kapak kotu | Bitirilmiş zemin kotuyla ±5 mm |
| Boru bağlantı sıkma torku | Üretici tork tablosuna uygun, aşırı sıkmadan kaçınılır |
Madde 18 — Periyodik Bakım, Filtre Temizliği ve Kışlatma
İşletme Dönemi
| Bakım Kalemi | Önerilen Periyot |
| Filtre kontrolü | Haftalık – iki haftalık (basınç farkına göre) |
| Damlatıcı kontrolü | Aylık |
| Yağmurlama başlığı temizliği | Sezon başı ve sezon ortası |
| Vana kutusu iç temizliği | Yılda 2 kez |
| Kışlatma | Don riski başlamadan önce, bölgesel iklime göre |
Donma riski olan bölgelerde, kış öncesi sistemdeki tüm su basınçlı hava ile hatlardan boşaltılır (blow-out). Bu işlemde: kullanılan basınçlı hava, boru ve ekipmanın izin verdiği basınç sınırını aşmayacak şekilde ayarlanır; devreler tek tek, sırayla açılarak boşaltılır; kompresör kapasitesi en büyük devrenin debisini karşılayacak şekilde seçilir; işlem sonunda tüm vanalar ve ana giriş kapalı konumda bırakılır.
Usta Der Ki
"Kışın zaten sulama yapmıyoruz, su kendiliğinden bir şey olmaz, öylece kalsın."
Şantiye Gerçeği
Su donarken hacmi yaklaşık %9 artar; kapalı bir PE boru veya solenoid vana gövdesi içinde bu genleşmeye yer yoktur ve malzeme çatlar. Çatlak, don çözülene kadar görünmez; bahar geldiğinde sistem ilk çalıştırıldığında onlarca noktadan sızıntı ortaya çıkar ve tüm hat yeniden kazılıp onarılır. Kışlatma işlemi bir-iki saatlik basınçlı hava üfleme işlemidir; atlanması, bahar başında haftalar süren onarım maliyetine dönüşür.
Madde 19 — Kalite Kontrol ve Kabul Kriterleri
Kabul Şartları
| Kontrol | Kabul Kriteri |
| Hat yıkama testi | Devreye alma öncesi tüm hatlar, kir çıkışı kalmayana kadar yıkanır |
| Hat basınç testi | Çalışma basıncında, sistem sınıfına göre tipik olarak en az 30-60 dk stabil basınç |
| Geri akış önleyici kontrolü | Bağlantı riskine uygun cihaz sınıfı montajı, görsel ve fonksiyon testi ile doğrulanır |
| Vana fonksiyon testi | Her vananın kontrol ünitesinden bağımsız açma/kapama testi |
| Debi/basınç uygunluğu | Debimetre ve manometre ile ölçülen değerler proje hesabıyla ±%10 tolerans içinde |
| Uniformite testi (yağmurlama) | Catch-can yöntemiyle alan genelinde homojen su dağılımı ölçümü |
| Elektrik testleri | RCD fonksiyon testi ve kontrol ünitesi senaryo (program) testi |
Kalite Kontrol Notu: Hidrolik hesap raporu, su/toprak analiz raporu, geri akış önleyici uygunluk belgesi, basınç ve hat yıkama testi tutanakları teslim belgeleri dosyasına eklenmeden geçici kabul yapılmaz.
Madde 20 — İş Güvenliği
Sahada Güvenlik
- Kazı çalışmalarında mevcut alt yapı hatları (elektrik, doğalgaz, telekom) proje öncesi tespit edilir.
- Kazı derinliği ve şevlendirme, zemin sınıfına uygun iş güvenliği kurallarına göre belirlenir; belirli derinliği aşan hendeklerde destekleme (iksa) uygulanır.
- Kazı alanları ve vana kutusu çukurları çalışma dışı saatlerde işaretlenir ve bariyerle çevrilir.
- Elektrikli pompa ve kontrol ünitesi bağlantılarında kaçak akım koruma rölesi (RCD) ile birlikte aşırı akım koruması kullanılır.
Madde 21 — Garanti Şartları
Sorumluluk ve Süreler
| Kapsam | Garanti Süresi / Sorumluluk |
| Boru ve fitings malzemesi | Üretici garantisi (genellikle 10 yıl, PE malzeme için) |
| Solenoid vana ve kontrol ünitesi | Üretici garanti süresine göre, tipik 2-3 yıl |
| İşçilik ve montaj | 1 yıl, uygulayıcı firma sorumluluğunda |
| Geri akış önleyici cihaz | Üretici garantisine göre |
Önemli: Garanti süresince periyodik bakım (Madde 18) ayrı bir bakım anlaşması kapsamında tanımlanmadıkça işveren sorumluluğundadır. Kışlatma yapılmaması, yetkisiz müdahale veya kullanıcı hatasından kaynaklanan hasarlar garanti kapsamı dışındadır.
Madde 22 — Teslim Belgeleri
Dosya İçeriği
- As-built proje çizimi (hat güzergahları, vana konumları, devre şeması)
- Kullanılan malzeme listesi (marka, model, teknik veri sayfaları)
- Su ve toprak analiz raporu
- Hidrolik hesap raporu
- Geri akış önleyici cihaz uygunluk/test belgesi
- Basınç testi ve hat yıkama testi tutanağı
- Kontrol ünitesi programlama kılavuzu ve şifre bilgisi
- Bakım ve kışlatma talimatı
Madde 23 — Reddedilme Kriterleri
Kabul Dışı Durumlar
- Şebeke bağlantısında bağlantı riskine uygun sınıfta geri akış önleyici bulunmaması
- Fertigasyon hattında ayrı BA sınıfı (RPZ) geri akış önleyici bulunmaması
- Filtre sistemi olmadan damla sulama hattı tesis edilmesi
- Hat sonu yıkama/drenaj bağlantısı bulunmayan lateral hatlar
- Vana bağlantılarının su geçirmez konnektör olmadan yapılması
- Gri su/yağmur suyu hattının içme suyu hattıyla çapraz bağlantılı olması
- Donma riskli bölgede kışlatma prosedürü tanımlanmamış teslim
- Basınç testi veya hat yıkama testi sızıntı/kir gösteren ve onarılmadan kapatılan hatlar
Solenoid vana kutusu iç düzeni ve su geçirmez kablo bağlantısı
Peyzaj Sulama Sistemi Projeniz mi Var?
Sistem tipi seçimi, geri akış önleyici sınıflandırması ve şartname uyarlaması için bize ulaşın.
WhatsApp ile İletişime Geç
PDF
Resmi Teknik Şartname PDF'ini İndirin
Sözleşmelerinize doğrudan ekleyebileceğiniz resmi format — FCAD-TS-089