Güncelleme: 23 Ekim 2026 · Okuma süresi: 12 dakika
İş programı, sözleşmenin en çok başvurulan belgelerinden biridir. Hakedişler, ödenek dağılımı, fiyat farkı, süre uzatımı talepleri ve gecikme tartışmaları ona dayanır. Buna rağmen sahada dolaşan iş programlarının çoğu, çubukları elle boyanmış bir Excel tablosudur: aktiviteler birbirine bağlı değildir, bir iş geciktiğinde hiçbir tarih kaymaz, kritik yol diye bir şey yoktur.
Bu rehberde iş programının mevzuattaki yerini, adım adım nasıl hazırlandığını ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz. Anlattığımız yöntemle hazırlanmış beş örnek iş programını (apartman, villa, restoran, okul, otel) Primavera P6, MS Project ve Excel formatında ücretsiz indirebilirsiniz.
1. İş Programı Nedir, Neden Önemlidir?
İş programı, işin hangi kalemlerinin hangi sırayla, ne kadar sürede ve hangi tarihlerde yapılacağını gösteren plandır. Kamu yapım işlerinde bunun bir adım ötesine geçer. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre iş programı, işin süresi içinde yapılacak işlerin aylık miktarlarını ve yıllık ödenek dilimlerinin aylara dağılımını da gösterir.
Bu yüzden iş programı yalnızca bir planlama aracı değil, aynı zamanda:
- Hakediş ve nakit akışının dayanağıdır. Aylık iş miktarları ve ödenek dağılımı iş programından gelir.
- Fiyat farkı hesabını etkiler. İş programının gerisinde kalınan dönemlerde fiyat farkı, programdaki ve gerçekleşen dönemin endekslerinden düşük olanla hesaplanır.
- Süre uzatımı ve gecikme tartışmasının referansıdır. Bir olayın işi ne kadar geciktirdiğini, ancak mantık ağı kurulmuş bir programla gösterebilirsiniz.
2. Mevzuat: İş Programı Kaç Gün İçinde Verilir?
Kamu yapım işlerinde iş programının verilme ve onaylanma süreleri Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 17. maddesinde ve tip sözleşmenin 12. maddesinde düzenlenir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İş programının verilmesi | Yer tesliminden itibaren 15 gün içinde | YİGŞ md. 17/1, Tip Sözleşme md. 12.1 |
| İdarenin onayı | Sözleşmede belirtilen süre içinde onaylar veya değiştirerek onaylar | YİGŞ md. 17/3, Tip Sözleşme md. 12.2 |
| Uygun bulunmayan program | Düzeltme için 5 gün süre verilir; bu bir kez ve cezasızdır | YİGŞ md. 17/1 |
| Süresinde verilmeyen veya yine reddedilen program | Her gün için günlük gecikme cezasının %10'u kadar ceza | YİGŞ md. 17/1 |
| Revize iş programı | Süre uzatımı, iş artışı/eksilişi, ödenek değişikliği gibi durumlarda bildirimden itibaren 7 gün içinde | YİGŞ md. 17/7 |
| Biçim | İdarenin verdiği örneklere uygun, en az dört nüsha | YİGŞ md. 17 |
3. Adım Adım İş Programı Hazırlama
Adım 1: İş kırılım yapısını (WBS) kurun
İşi önce ana gruplara, sonra alt gruplara bölün. Konut binası için tipik bir yapı: hazırlık ve resmî işler, şantiye kurulumu, altyapı (hafriyat ve temel), kat kat kaba yapı, duvarlar ve dış cephe, kat kat ince işler, ortak alanlar ve bina sistemleri, çevre düzenlemesi, test ve teslim. Kat bazında kırılım çok önemlidir. Aynı ekibin katlar arasında nasıl ilerlediğini ancak bu şekilde gösterebilirsiniz.
Adım 2: Aktivite listesini çıkarın
Her alt grubun içine yapılabilir, ölçülebilir ve tek bir ekibe verilebilir aktiviteler yazın. "Kaba inşaat" bir aktivite değildir. "3. kat kiriş ve döşeme kalıbı" bir aktivitedir. Her aktivitenin bir sorumlusu (taşeron), bir miktarı ve birimi olmalı.
Adım 3: Süreleri metrajdan hesaplayın
Süreyi tahmin etmeyin, hesaplayın:
Örnek: Bir apartmanın normal katında 563 m² kiriş ve döşeme kalıbı var. Bir kalıp ekibi günde yaklaşık 45 m² kalıp kurar ve şantiyede 3 ekip çalışıyor. Süre = 563 ÷ (45 × 3) = 4,2, yukarı yuvarlayınca 5 iş günü. Bu hesabı her aktivitenin notuna yazın. Bir planlamacının ya da kontrol mühendisinin ilk sorusu "bu süre nereden çıktı?" olur.
Adım 4: Aktiviteleri mantık ilişkileriyle bağlayın
Mantık ağı, iş programını bir çizimden modele dönüştüren şeydir. Üç ilişki türü yeterlidir:
- Bitişten başlangıca (FS): Döşeme betonu bitmeden kür başlamaz. İlişkilerin büyük çoğunluğu bu türdendir.
- Başlangıçtan başlangıca (SS): Döşeme kalıbı başladıktan 2 gün sonra donatı da başlayabilir.
- Bitişten bitişe (FF): Süreye yayılan işlerin (şantiye yönetimi, vinç kirası) bitişini bağlamak için.
Kural basit: başlangıç ve bitiş kilometre taşları hariç her aktivitenin en az bir öncülü ve bir ardılı olmalı. Ardılı olmayan bir aktivite (açık uç) gecikse bile programda hiçbir şey kaymaz. Bu, programın en sık görülen ve en tehlikeli hatasıdır.
Adım 5: Takvimi doğru tanımlayın
Türkiye'de şantiyeler genellikle 6 gün çalışır. Resmî tatilleri ve dini bayramları takvime işleyin. Ramazan ve Kurban bayramları, toplamda yılda 7-8 iş gününü götürür. Beton kürü ve şap kuruması gibi bekleme süreleri ise hafta sonu da devam eder. Bunları ayrı bir 7 günlük takvime koyun, yoksa programınız gereksiz uzar.
Adım 6: Kritik yolu ve bollukları okuyun
Program hesaplandığında kritik yol, proje bitişini doğrudan belirleyen aktivite zinciridir. Bu zincirdeki bir gecikme bitişi kaydırır. Diğer aktivitelerin bolluğu vardır: belirli bir süre gecikseler de bitiş değişmez. Kritik yolu yalnızca "bolluğu sıfır olanlar" diye değil, proje bitişinden geriye doğru izlenen en uzun yol olarak belirleyin. Farklı takvimler (6 gün ve 7 gün) kullanıldığında bazı kritik aktivitelerde 1-3 günlük bolluk görünmesi normaldir.
Adım 7: Maliyeti ve kaynakları yükleyin
Keşif bedelini aktivitelere dağıtın. Böylece programdan doğrudan aylık iş miktarları (kamu formatındaki aylık iş programı), S eğrisi ve nakit akışı çıkar. Ekip sayılarını kaynak olarak girerseniz şantiyedeki işçi sayısını hafta hafta gösteren kaynak histogramı da elde edersiniz.
Adım 8: Kontrol edin ve temel programı (baseline) kaydedin
Programı göndermeden önce kalitesini kontrol edin. Uluslararası projelerde kullanılan DCMA 14 nokta kontrolü iyi bir listedir: açık uç oranı %5'in altında mı, gecikmeli ilişkiler (lag) az mı, ilişkilerin %90'ı bitişten başlangıca mı, 44 iş gününden uzun aktivite var mı? Onaylanan programı temel program (baseline) olarak saklayın; ilerleme ve revizyonlar buna göre ölçülür.
4. Excel mi, Primavera P6 mı, MS Project mi?
| Excel | MS Project | Primavera P6 | |
|---|---|---|---|
| Mantık ağı ve kritik yol | Yok (elle) | Var | Var |
| Çoklu takvim | Yok | Var | Var |
| Maliyet ve kaynak yükleme | Formülle | Var | Var, daha güçlü |
| Uygun olduğu iş | Küçük işler, aylık iş programı tablosu | Küçük ve orta projeler | Büyük projeler, uluslararası işler, gecikme analizi |
| Maliyet | Düşük | Orta | Yüksek |
Pratik öneri: Programı P6 veya MS Project'te kurun, idarenin istediği aylık iş programı tablosunu ve raporları Excel'e aktarın. Bizim örnek dosyalarımız da böyle hazırlandı: aynı program XER, P6 XML, MS Project XML, Excel ve PDF olarak geliyor.
5. En Sık Yapılan Hatalar
- Elle çizilmiş çubuklar: Mantık ilişkisi yoksa program bir resimdir. Gecikme olduğunda ne olacağını göstermez.
- Açık uçlar: Ardılı olmayan aktiviteler. Temel üstü vizesi gibi kilometre taşları bile bir sonraki işe bağlanmalı.
- Tatilleri ve kürü unutmak: Bayramları işlememek programı birkaç hafta iyimser yapar. Kürü 6 günlük takvime koymak ise boş yere uzatır.
- Tedarik sürelerini atlamak: PVC doğrama, mutfak dolabı, asansör, otel mobilyası. Mutfak dolabının ölçüden montaja 20 iş günü sürmesi gibi kalemler gerçek programlarda en sık kayan yerdir.
- Gecikmeyi (lag) mantık yerine kullanmak: "Bu iş 10 gün sonra başlasın" demek yerine, 10 günü dolduran gerçek aktiviteyi (kür, onay, imalat) yazın.
- Maliyet ile programın kopuk olması: Aylık iş programındaki tutarlar keşifle tutmuyorsa ilk hakedişte sorun çıkar.
- İlk programı aceleyle vermek: İlk iş programı sonradan tek taraflı değiştirilemez. Gerçekçi olmayan bir ilk program, fiyat farkı ve gecikme tartışmasında yükleniciyi zor durumda bırakır.
6. Revize İş Programı Ne Zaman Hazırlanır?
Süre uzatımı verildiğinde, iş artışı veya eksilişi olduğunda, ödenek dilimleri değiştiğinde ya da idareden kaynaklanan bir gecikme yaşandığında revize iş programı hazırlanır. Yüklenici bunu bildirimden itibaren 7 gün içinde idareye verir. Revizyon geriye dönük yapılmaz; gerçekleşmiş aylar olduğu gibi kalır, kalan işler yeniden planlanır. Gecikmenin nedenini ve etkisini gösterebilmek için revizyonu, onaylı temel program üzerinde olay olay işlemek gerekir. Bu yöntemin adı Time Impact Analysis (TIA)'dır.
7. Ücretsiz Örnek İş Programları
Bu rehberdeki yöntemle hazırladığımız beş iş programını ücretsiz indirebilirsiniz. Hepsinde süreler metrajdan hesaplı, mantık ağı tam, Türkiye takvimi ve maliyet yüklü:
| Örnek | Aktivite | Süre | Bağlantı |
|---|---|---|---|
| Apartman (B+Z+4, 15 daire) | 168 | 11,8 ay | İndir |
| Müstakil villa (Z+1, 200 m²) | 79 | 6,6 ay | İndir |
| Restoran (250 m²) | 44 | 3,8 ay | İndir |
| Okul (24 derslik) | 152 | 10,8 ay | İndir |
| Otel (4 yıldız, 100 oda) | 214 | 27,2 ay | İndir |
Kendi projenizin iş programını hazırlatın. Teklif, uygulama ve revize iş programı, gecikme analizi (TIA) ve aylık takip. Primavera P6 veya MS Project'te, kritik yol ve maliyet yüklü.
Hizmet paketlerini inceleyinSık Sorulan Sorular
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi, md. 17 (iş programı) ve Yapım İşleri Tip Sözleşmesi, md. 12
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Görüşü, 2022/232 (03.08.2022), iş programı hazırlanma usulü
- Hakediş.org, "Yapım İşlerinde İş Programı Nasıl Düzenlenir?"
- Defense Contract Management Agency (DCMA), 14 Point Schedule Assessment
- Hesap örnekleri: ForumCAD Apartman İnşaatı iş programı (Ekim 2026)
İş programı hazırlama, revize iş programı veya gecikme analizi konusunda danışmanlık almak istiyorsanız yazın.
WhatsApp'tan YazınProjeniz İçin Maliyet Analizi Yapılsın mı?
15 yıllık deneyimle inşaat, tadilat ve iç mimarlık projeleriniz için gerçekçi maliyet analizi. İlk görüşme ücretsiz.