Güncelleme: 14 Kasım 2026 · Okuma süresi: 14 dakika
Şantiyede en sık duyulan cümlelerden biri şudur: "Bu kalem sözleşmede yok, yeni fiyat isterim." Bazen haklıdır, bazen sözleşmede zaten olan bir işin pahalıya yeniden fiyatlanmasıdır. İki durumda da sonuç, hakedişte aylarca süren bir tartışmadır.
Bu rehber yeni birim fiyatın hangi durumda yapıldığını, hangi sırayla ve hangi formülle hesaplandığını, 1 Eylül 2025'te yürürlüğe giren değişikliğin neyi değiştirdiğini ve en sık yapılan hataları anlatır. Sonunda bir örnek hesap ve özel sektör sözleşmeleri için öneriler var.
İçindekiler
- 1. Yeni fiyat, revize fiyat ve iş artışı: farkları
- 2. Ne zaman yeni birim fiyat yapılır?
- 3. Analiz hangi sırayla yapılır?
- 4. Rayiçler ve güncelleme tarihi
- 5. Kâr, genel gider ve %90 sınırı
- 6. Örnek hesap
- 7. Süre, tutanak ve anlaşmazlık
- 8. En sık yapılan 7 hata
- 9. Özel sektör sözleşmelerinde yeni fiyat
- 10. Sık sorulan sorular
1. Yeni Fiyat, Revize Fiyat ve İş Artışı: Farkları
Üç kavram sık karıştırılır. Hangisinin uygulanacağı, kalemin sözleşmede olup olmadığına ve miktarın ne kadar arttığına bağlıdır.
| Kavram | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni birim fiyat | Sözleşmede birim fiyatı bulunmayan bir iş kalemi yapılacaksa | Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 22 |
| Revize birim fiyat | Birim fiyatlı sözleşmede, sözleşmede fiyatı olan bir kalemin miktarı belirli oranı (%20) aştığında | Sözleşmenin birim fiyat maddesi (genellikle Madde 28) ve oradaki formül |
| İş artışı | Öngörülemeyen nedenlerle işin artması | 4735 sayılı Kanun Madde 24: anahtar teslimi götürü bedelde sözleşme bedelinin %10'u, birim fiyatlı işlerde %20'si |
Yeni fiyatlı kalemler de iş artışı hesabına girer; hesabın nasıl yapılacağı Genel Şartname Madde 21'de düzenlenmiştir ve bu kural 2025 değişikliğiyle yeniden yazılmıştır. İş, iş artışı sınırı içinde tamamlanamayacaksa artış yapılmadan sözleşme genel hükümlere göre tasfiye edilir.
2. Ne Zaman Yeni Birim Fiyat Yapılır?
Yeni birim fiyat, sözleşmede karşılığı olmayan bir imalat ortaya çıktığında yapılır. Tipik örnekler:
- Proje değişikliğiyle eklenen malzeme veya sistem (ör. standart PVC yerine iletken PVC, alçıpan yerine kurşunlu duvar)
- Zeminden çıkan ve projede öngörülmeyen bir durum (ör. beklenmeyen kaya, yeraltı suyu nedeniyle ek drenaj)
- İdarenin sonradan istediği ek imalat
Önce sorulması gereken soru şudur: Bu iş, sözleşmedeki bir pozun tarifine zaten dahil mi? Poz tarifinde "her türlü malzeme ve işçilik dahildir" gibi geniş bir ifade varsa, yeni fiyat talebi çoğu zaman reddedilir. Tersine, tarifte yer almayan bir malzeme ya da imalat, yüklenicinin haklı yeni fiyat talebidir. Bu yüzden ihale öncesinde poz tariflerinin doğru yazılması, yeni fiyat tartışmasını en baştan önler. Gerçek bir örnek için 300 yataklı hastane vakasına bakabilirsiniz.
3. Analiz Hangi Sırayla Yapılır?
Yeni birim fiyat bir analizle bulunur. Genel Şartname, analizin hangi kaynaktan yapılacağını sıraya koyar; bir üst kaynak varken alttakine geçilmez:
| Sıra | Kaynak | Not |
|---|---|---|
| (a) | Yüklenicinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu analizler | Varsa ilk başvurulan kaynak |
| (b) | İdarenin veya diğer idarelerin benzer iş kalemlerine ait analizleri | Bakanlık birim fiyat analizleri bu kapsamda en sık kullanılandır |
| (c) | İdarenin daha önce yaptırdığı benzer işlerdeki maliyet analizleri | |
| (ç) | Puantaj yöntemi (işin yapılışı izlenerek malzeme, işçilik ve makine sarfiyatının kaydedilmesi) | 2025 değişikliğinden sonra uygulanabilirliği tartışmalıdır |
Analiz, bir birim imalat için gereken malzeme, işçilik ve makine miktarlarını ve bunların rayiçlerini (birim fiyatlarını) gösterir. Kamu idareleri için örnek analiz formatı Kamu İhale Kurumu'nun KİK102 formudur.
4. Rayiçler ve Güncelleme Tarihi
Analizdeki malzeme ve işçilik rayiçleri öncelikle kamu kurumlarının yayımladığı rayiçlerden alınır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 2026 yılı inşaat ve tesisat birim fiyatları 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerlidir. Bunlarda bulunmayan rayiçler için yüklenicinin açıklama rayiçleri, önceki işlerin rayiçleri veya meslek odalarınca onaylanmış yerel rayiçler kullanılabilir; oda onaylı rayiçler ancak idarenin kabulüyle kullanılır.
1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde rayiçlerin hangi tarihe göre güncelleneceği açık hale getirildi:
| Sözleşme | Rayiçler hangi tarihe güncellenir? |
|---|---|
| Fiyat farkı verilen işler | İhale tarihinin ayına (alt endeks oranıyla); uygulama döneminin artışı fiyat farkıyla karşılanır |
| Fiyat farkı verilmeyen işler | Proje değişikliğinin onaylandığı aya |
Güncellemede genel olarak Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, işçilikte ise Tüketici Fiyat Endeksi kullanılır. Bu tarihten önce ilan edilmiş ihalelerde eski metin uygulanır; o metinde güncelleme uygulama ayına göre yapılıyordu. Fiyat farkının nasıl hesaplandığı için fiyat farkı rehberimize bakabilirsiniz.
5. Kâr, Genel Gider ve %90 Sınırı
Analizle bulunan maliyete kâr ve genel gider eklenir. Sözleşmede yeni fiyatlar için bir oran yazılmışsa o oran uygulanır. Yazılmamışsa yüklenici kârı %10, genel gider ise tarafların anlaşacağı oranda en fazla %15 eklenir. İkisi birlikte en fazla %25 eder.
Bulunan fiyat, yüklenicinin teklif seviyesini yansıtacak şekilde sınırlanır:
Teklifte benzer bir kalem yoksa yeni fiyat, BF'nin %90'ını geçemez. Sözleşmede kâr ve genel gider oranı belirlenmişse bu sınırlama uygulanmaz. Benzer kalemin nasıl seçileceği sık tartışma konusudur; seçilen kalem, yeni kalemle malzeme ve işçilik bakımından gerçekten benzer olmalıdır.
6. Örnek Hesap
Bir hastane işinde proje değişikliğiyle iletken PVC zemin kaplaması eklendi; sözleşmede yalnızca homojen PVC var. Rakamlar örnek amaçlıdır.
| Adım | Hesap | Sonuç (TL/m²) |
|---|---|---|
| 1. Analiz: malzeme | İletken PVC, bakır şerit, iletken yapıştırıcı (güncel rayiçlerle) | 1.900,00 |
| 2. Analiz: işçilik | Döşeme, kaynak, topraklama bağlantısı | 400,00 |
| 3. Maliyet | 1.900 + 400 | 2.300,00 |
| 4. BF (kâr %10 + genel gider %15) | 2.300 × 1,25 | 2.875,00 |
| 5a. Benzer kalem yoksa | 2.875 × 0,90 | 2.587,50 |
| 5b. Benzer kalem varsa | Homojen PVC: teklif 1.300 ÷ resmi 1.600 = 0,8125 → 2.875 × 0,8125 | 2.335,94 |
Benzer kalemin oranı 0,90'dan küçük olduğu için sınır bu orandan hesaplanır. Oran 0,90'dan büyük çıksaydı, yine 0,90 uygulanırdı.
7. Süre, Tutanak ve Anlaşmazlık
- Proje değişikliği onaylanır. Yeni kalem ihtiyacı yazılı hale gelir.
- Fiyat 30 gün içinde tespit edilir. Süre proje değişikliğinin onay tarihinden başlar ve gün olarak sayılır. Her durumda fiyat, yeni kalemin imalatına başlanmadan önce belirlenmelidir.
- Fiyat tutanağı düzenlenir. Fiyat yükleniciyle birlikte tespit edilir; tutanak idarece onaylanınca geçerli olur.
- Anlaşma olmazsa anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve idare konuyu 10 gün içinde Yüksek Fen Kurulu'na gönderir.
- Bu sürede iş durmaz. Yüklenici, idarenin belirlediği geçici fiyatla çalışmaya devam eder. Yüksek Fen Kurulu'nun belirlediği fiyat iki taraf için bağlayıcıdır.
8. En Sık Yapılan 7 Hata
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| Teklif cetvelinde fiyatı olan kaleme yeni fiyat istemek | Miktar arttıysa sözleşmedeki revize birim fiyat hükmüne bakılır |
| İmalattan sonra fiyat istemek | Fiyat 30 gün içinde ve imalattan önce tespit edilir |
| %90 sınırını unutmak | Sözleşmede kâr-genel gider oranı yoksa sınır uygulanır |
| Rayiçleri yanlış tarihe güncellemek | 1 Eylül 2025 sonrası ihalelerde: fiyat farkı varsa ihale ayı, yoksa proje değişikliği onay ayı |
| Oda rayiçlerini idare kabulü olmadan kullanmak | Oda onayı tek başına yetmez, idarenin kabulü gerekir |
| Sözleşmede oran varken %25 eklemek | Önce sözleşmenin ilgili maddesi (genellikle 28) okunur |
| Benzer olmayan kalemi "benzer" seçmek | Benzer kalem, malzeme ve işçilik bakımından gerçekten benzer olmalıdır |
9. Özel Sektör Sözleşmelerinde Yeni Fiyat
Özel sektör sözleşmelerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi kendiliğinden uygulanmaz; ne yazıyorsa o geçerlidir. Yeni fiyat yöntemi sözleşmede yazılı değilse, tartışma çoğu zaman pazarlıkla ya da mahkemede biter. Sözleşmeye şunları yazmanızı öneririz:
- Yeni fiyatın hangi kaynaktan analiz edileceği (ör. Bakanlık analizleri ve güncel rayiçler)
- Uygulanacak kâr ve genel gider oranı ve teklif seviyesine göre indirim (ör. benzer kalem oranı)
- Fiyatın imalattan önce yazılı tutanakla belirleneceği; tutanaksız imalatın bedelinin talep edilemeyeceği
- Anlaşmazlıkta kimin karar vereceği (ör. bağımsız bilirkişi veya hakem)
- Doküman öncelik sırası ve "mahal listesi veya şartnamede yazan üst standart geçerlidir" hükmü
10. Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar: Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 21 ve 22; Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 30.07.2025, sayı 32971; 01.09.2025'ten sonra ilan edilen ihalelere uygulanır); 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu Madde 24; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2026 yılı birim fiyatları; Yüksek Fen Kurulu 2025/197 sayılı görüşü. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir; somut uyuşmazlıkta güncel mevzuat metni ve uzman görüşü esas alınmalıdır.
Yeni fiyat analizi, poz tarifi kontrolü veya ihale öncesi şartname-keşif incelemesi mi lazım? Yazın.
WhatsApp'tan YazınProjeniz İçin Maliyet Analizi Yapılsın mı?
15 yıllık deneyimle inşaat, tadilat ve iç mimarlık projeleriniz için gerçekçi maliyet analizi. İlk görüşme ücretsiz.